Þjóðmál - 01.09.2011, Blaðsíða 54

52 Þjóðmál HAUST 2011
ríkjanna haustið 1932, og Sillén kom tvisvar
sem erindreki Komin terns til Íslands, 1928
og 1930 . Margt var óljóst um erindrekstur
Kominterns hér, og hefur mér tekist að
greiða þar úr nokkrum flækjum .
Anton Karlgren
og Aatami Kuortti
Í slenskir kommúnistar geta ekki borið fyrir sig, að þeir hafi ekki vitað af kúguninni og
eymdinni í Rússlandi eftir byltingu bolsévíka .
Valtýr Stefánsson, ritstjóri Morgunblaðsins,
miðl aði upplýsingum um ástandið þar eystra
af dugnaði og aðrir á eftir honum . Valtýr
birti til dæmis árin 1924–1926 ýmsar greinar
eftir Anton Karlgren, prófessor í slavneskum
fræðum í Kaupmannahafnarháskóla . Lýsti
Karlgren undirokun menntamanna og ánauð
bænda, sem hafði í för með sér hungurs neyð
í öllu Rússlandi árin 1920–1921 . Íslenskir
komm únistar svöruðu skætingi einum .
Mynd ina af Karlgren fékk ég hjá Arbetar-
rörels ens arkiv í Stokkhólmi, en starfsmenn
þar hafa verið mér mjög hjálplegir .
Frægasta rit íslenskra kommúnista um
Ráð stjórnarríkin var Gerska æfintýrið eftir
Halldór Kiljan Laxness, sem út kom haustið
1938 . Þegar grannt er skoðað, sagði Laxness
þar sjaldnast beinlínis ósatt . Hann hélt því
hins vegar blákalt fram, að mannslífum
mætti fórna fyrir byltinguna . Þetta er hin
gamalkunna röksemd, að brjóta verði eggin,
þegar baka skuli eggjaköku . En rúmenski
rithöfundurinn Panait Istrati sagði af því
tilefni, að hann kæmi auga á brotnu eggin,
Frá öðru þingi Alþjóðasambands kommúnista, Kominterns, í Moskvu 1920 .
Í fremri röð sitja frá vinstri Walter Löwenh ain, Þýskalandi, Maria Leitner, Ungverja landi, Lazar Shatskín,
Rússlandi, Oskar Samuelss on, Svíþjóð, Luigi Polano, Ítalíu, Willi Münzenberg, Þýskalandi, Max Barthel,
Þýskalandi, og tvö ónafngreind . Í aftari röð standa frá vinstri Sigi Bamatter (sennilega), Sviss, Leo Flieg
(sennilega), Þýskalandi, Sven Linderot, Svíþjóð, Otto Unger, Þýskalandi, ónafngreindur, Gerda Linderot,
Svíþjóð, ónafngreindur, Hugo Sillén, Svíþjóð, tveir ónafngreindir og síðan þeir Hendrik Ottósson og
Brynjólfur Bjarnason frá Íslandi .