Morgunblaðið - Sunnudagur - 06.03.2016, Síða 4

4 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 6.3. 2016
Atvinnuþátttaka hvergi meiri
Á fjórða ársfjórðungi 2015 voru189.200 manns á aldrinum 16til 74 ára á vinnumarkaði
hérlendis. Atvinnuþátttaka mældist
81,6%, sem er með því allra mesta í
OECD ríki, jafnvel það mesta, að
sögn Ólafs Más Sigurðssonar, sér-
fræðings í vinnumarkaðsmálum hjá
Hagstofu Íslands. OECD er Efna-
hags- og framfarastofnun Evrópu.
Þegar árið í heild er skoðað kemur
í ljós að 191.300 voru að jafnaði á
vinnumarkaði sem jafngildir 82,5%
atvinnuþátttöku. Þegar horft er á
þróun atvinnuþátttöku á Íslandi frá
árinu 1991 sést að hún hefur aldrei
farið niður fyrir 80% á ársgrundvelli
„Á vinnumarkaði“ teljast bæði þeir
sem eru starfandi, 183.300 á áð-
urnefndu tímabili, og fólk í atvinnuleit,
en í þeim sporum voru 5.900 á síðasta
ársfjórðungi. Hlutfall starfandi mæld-
ist 79% og atvinnuleysi var 3,1%. Frá
fjórða ársfjórðungi 2014 fjölgaði starf-
andi fólki um 5.300 og hlutfallið jókst
um 1,5 prósentustig.
Glöggir telja sig hafa merkt að mjög
mikið sé auglýst eftir fólki í vinnu um
þessar mundir. Því er nú spáð að at-
vinnuleysi geti jafnvel farið niður í
1-2% í sumar, eins og sumrin 2006 og
2007, ekki síst vegna stóraukinna um-
svifa í þjónustu við ferðamenn.
Ferðaþjónusta hefur verið mjög til
umfjöllunar hin síðari ár, enda með
hreinum ólíkindum hve umfangið hef-
ur aukist gríðarlega á tiltölulega
stuttum tíma. Tölfræði sýnir þró-
unina auðvitað svart á hvítu en fólk
finnur það líka á eigin skinni; hvort
það sem á leið um Keflavíkurflugvöll
eða kemur við á vinsælum ferða-
mannastað. Þeir mest sóttu eru
gjarnan eins og miðbær Reykjavíkur
um miðjan þjóðhátíðardag.
Álíka margir starfsmenn koma að
því nú sem Hagstofan kallar Flutn-
ingar með flugi og árið 2008, liðlega
2.000 manns. Þeim fækkaði reyndar
í 1.600 árið 2012 en voru í fyrra
2.200.
Starfsmönnum á gististöðum og
við veitingarekstur hefur hins vegar
fjölgað verulega eins og nærri má
geta; voru 7.800 árið 2008 en í fyrra
alls 12.600; hefur því fjölgað á sjö ár-
um sem nemur öllum íbúum Seltjarn-
arnes og reyndar vel það.
Einn er sá liður hjá Hagstofunni
sem kallaður er ferðaskrifstofur og
ferðaskipuleggjendur og ætti að
segja sig nokkuð sjálft um hverja
ræðir þar og fjölgunin einnig gíf-
urleg: 900 starfsmenn féllu í þennan
flokk árið 2008 en í fyrra 2.300.
Því má segja að skv. Hagstofunni
starfi nú 17.100 manns hérlendis
beint við ferðaþjónustu en voru
10.800 árið 2008. Fjölgunin á sjö ár-
um: 6.300 manns. Það er eins og allir
Akurnesingar hefðu vent kvæði sínu
í kross og ráðið sig til starfa í ferða-
þjónustu. Eða næstum því eins og
hver einasti íbúi á Vestfjörðum!
Einn viðmælandi blaðsins kallaði
það sem á undan var nefnt kjarna-
ferðaþjónustu en í raun væri hægt að
telja ýmislegt annað til þessa sí-
stækkandi atvinnuvegar, að minnsta
kosti að hluta. Til dæmis tónlistarhá-
tíðina Iceland Airwaves. Landsleikur
í fótbolta gæti líka átt þar heima og
þannig mætti telja.
Með fjölgun byggingarkrana, eink-
um á höfuðborgarsvæðinu, sér fólk
svart á hvítu hve framkvæmdir hafa
aukist. Kranarnir voru reyndar
margir 2008 en afar lítið hreyfðir í
töluverðan tíma. Kranamenn hafa nú
hins vegar nóg að gera á ný.
Hótel hér og hótel þar, en einnig rís
mikið af íbúðarhúsnæði.
Árið 2008 störfuðu 18.400 við bygg-
ingarstarfsemi eða mannvirkjagerð
hér á landi, skv. tölum Hagstofunnar.
Mjög dró úr, eðlilega, í kjölfar banka-
hrunsins og ári seinna, 2009, voru
12.100 starfsmenn í byggingargeir-
anum. Árið 2012 var fjöldinn kominn
niður í 9.700 en starfsfólki við bygg-
ingarvinnu hefur fjölgað jafnt og þétt
á ný síðan og var í fyrra 12.000.
Starfsmenn eru álíka margir nú og
árið 2008 á fjölmörgum sviðum þjóð-
lífsins.
Dæmi: Við landbúnað starfa nú
3.900 en á því sviði unnu 4.300 fyrir
sjö árum. Sambærilegar tölur varð-
andi fiskveiðar voru 4.500 þá en 4.100
nú. Í matvæla- og drykkjarvöruiðnaði
voru starfsmenn 19.400 árið 2008 en í
fyrra voru þeir sagðir 20.000. Athygl-
isvert er að skoða fjölda starfsmanna
við fjármála- og vátrygginga-
starfsemi. Árið 1991 fylltu 4.900 þann
flokk, árið 2008 voru þeir hvorki fleiri
né færri en 9.400 en í fyrra var
fjöldi þeirra starfsmanna orð-
inn 6.500.
Örlítið hefur fjölgað í
hópi þeirra sem starfa við
matvæla- og drykkjavöru-
iðnað frá 2008; úr 19.400 í
20.000 og við heil-
brigðis- og fé-
lagsþjónustu starfa
22.400 manns en
árið 2008 voru
21.300 á þeim
vettvangi.
Erlendir ferðamenn hjá
brennu við Ægisíðu á
gamlárskvöld.
Morgunblaðið/Styrmir Kári
Þátttaka á vinnumarkaði er óvíða meiri í OECD en á Íslandi, jafnvel hvergi, og hlutfallslega mjög fáir eru atvinnulausir um þess-
ar mundir. Atvinnuleysi gæti orðið nánast ekki neitt í sumar, ekki síst vegna mikilla umsvifa í ferðaþjónustu og byggingariðnaði.
Atvinnuleysi á Íslandi var 4% í
fyrra í aldurshópnum 16-74 ára,
töluvert meira á höfuðborgar-
svæðinu, 4,5%, en utan þess.
Staða á vinnumarkaði var
góð skömmu fyrir bankahrunið.
Árið 2007 var 2,3% atvinnuleysi
og 2008 var það 3%.
Árið 2009 rauk fjöldi atvinnu-
lausra upp í 7,2% af vinnuafli.
Síðan hefur atvinnulausum
smám saman fækkað á ný.
Í fyrra var 4,5% atvinnuleysi á
höfuðborgarsvæðinu en 3,1%
utan þess.
Aukin þjónusta við ferða-
menn skiptir miklu máli í þessu
sambandi og tölur um fjölda
ferðamanna því afar athyglis-
verðar.
Erlendir ferðamenn sem eiga
leið um Keflavíkurflugvöll voru
um einni milljón fleiri á síðasta
ári en fyrir áratug. Þeir voru
747.534 árið 2005 og hafði þá
fjölgað um tæplega 150.000 frá
því tveimur árum áður. Í fyrra
fóru rúmlega 1,7 milljónir er-
lendra ferðamanna um Kefla-
víkurflugvöll.
Mun minna atvinnuleysi
Á fjórða ársfjórðungi 2015
unnu 23,9% af öllu starfandi
fólki aðeins á hefðbundnum
vinnutíma, það er að segja
ekki kvöld-, nætur- eða helg-
arvinnu. Ef frá eru taldir
launamenn sem stunda
vaktavinnu þá vann að jafn-
aði 31,1% starfandi fólks að-
eins á hefðbundnum vinnu-
tíma. Nokkuð áberandi er að
það falli saman að launa-
menn séu í hlutastörf-
um og þeir stundi
vaktavinnu. Á
fjórða ársfjórðungi
2015 voru 47,9%
þeirra sem voru í
hlutastarfi í vakta-
vinnu til sam-
anburðar við 19,7%
þeirra sem voru í fullu
starfi.
Morgunblaðið/Styrmir Kári
Fjórðungur
bara í
dagvinnu
Atvinnulausar konur hér á landi voru í fyrra 2.100 og var at-
vinnuleysi á meðal kvenna 2,3%. Atvinnulausir karlar voru 3.800
eða 3,8%. Á fjórða ársfjórðungi 2015 voru 900 manns sem höfðu
verið atvinnulausir í 12 mánuði eða lengur samanborið við 1.000
manns á fjórða ársfjórðungi 2014.
Úr Hagtíðindum Hagstofunnar
INNLENT
SKAPTI HALLGRÍMSSON
skapti@mbl.is