Morgunblaðið - Sunnudagur - 06.03.2016, Page 28

MATUR Kleinuhringir eru mjög vinsæl fæða í Bandaríkjunum. Raunar svo vinsæl að ífyrri heimsstyrjöldinni sendi bandaríski hjálpræðisherinn stúlkur á vígstöðv-
arnar gagngert til að baka kleinuhringi fyrir hermenn með heimþrá.
Huggandi hringur
28 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 6.3. 2016
Don’s Donuts eru hluti af blóm-
legri matarvagnaflóru sem sprott-
ið hefur upp hér á landi á undra-
skömmum tíma. Hafa fjölmiðlar
sagt fréttir af matsöluvögnum
sem hafa slegið í gegn og sennilegt
að eigendurnir hagnist vel á
rekstrinum. Grétar segist skilja
það vel ef fleiri vilja stökkva á
þetta tækifæri en hann varar við
að það að reka matsöluvagn sé
hægara sagt en gert. Þá er líka svo
komið í dag að vöntun er á pláss-
um á bestu stöðunum. „Ég tryggði
mér stæðin áður en ég lét byrja að
smíða vagnana. Borgaryfirvöld
ákveða að aðeins tiltekið magn
matsöluvagna fái að starfa á til-
teknum stöðum og eru líka hrein-
lega takmörk fyrir því hversu
margir geta komist fyrir s.s. á
Hlemmi eða Lækjartorgi.“
Ekki dugar að klambra saman
vagni heldur þarf matsöluvagninn
að fullnægja ströngustu kröfum
heilbrigðisyfirvalda. „Við smíði
vagnanna okkar fylgdum við regl-
unum upp á hár en þurftum samt
að gera breytingar til að fá að
hefja starfsemi,“ segir Grétar og
bætir við að síðan verði að tryggja
aðgang að öflugri rafmagnsteng-
ingu. „Hreinlætið má heldur ekki
mæta afgangi og getur verið
vandasamt að framleiða mat með
opið út í miðbæinn, í alls kyns
veðrum og vindum.“
Síðan er alltaf spurning hvernig
neytendur kunna að meta réttina
sem á að selja og hægt að stóla á
að vinnustundirnar verða langar
og misskemmtilegar.
„En að þessu sögðu þá held ég
að klárlega sé grundvöllur fyrir
meiri vexti og ættu helst að vera
matsöluvagnaþyrpingar í öllum
bæjarfélagskjörnum. Þetta er
öðruvísi viðbót við veitingaflóruna
og alls ekki dýrt að byrja rekstur
borið saman við það að opna sams
konar veitingastað í húsnæði ein-
hvers staðar.“
Ekki eins auðvelt og það
virðist að reka matarvagn
Síðla árs 2014 opnaði GrétarSigurðarson lítinn matarvagnog hóf að selja þar kleinu-
hringi. Viðbrögðin létu ekki á sér
standa enda þykja kleinuhringirnir
hjá Don’s Donuts í sérflokki. Hefur
fyrirtækið stækkað hratt og er nú
einn vagn á Hlemmtorgi, opinn á
daginn, og annar á Lækjartorgi sem
selur nýbakaða kleinuhringina á
kvöldin og nóttunni um helgar. Þá
bættist nýlega við „takeaway“-
kleinuhringjastaður á Dalvegi 24 í
Kópavogi. Um mánaðamótin síðustu
hófst svo samstarf við pitsustað þar
sem hægt verður að panta nýbakaða
kleinuhringi með flatbökunni.
Grétar segir hugmyndina að
Don’s Donuts hafa kviknað þegar
hann var staddur í Serbíu í við-
skiptaerindum. „Úti á götu, til móts
við íbúðina sem ég leigði, sat jafnan
kona við lítið borð og steikti kleinu-
hringi með nokkuð frumstæðri
kleinuhringjavél. Góðgætið seldi
hún gangandi vegfarendum og yf-
irleitt löng röð við borðið hennar.
Ekki leið á löngu þar til ég var sjálf-
ur orðinn gjörsamlega háður þess-
um kleinuhringjum og ekki hjálpaði
til að ilmurinn af þeim barst beint
inn um svefnherbergisgluggann
minn. Aldrei gat ég staðist það að
labba út til hennar og fá mér einn
skammt.“
Rann upp fyrir Grétari að þarna
væri á ferðinni vara sem mikið væri
spunnið í og óvitlaust að þróa kleinu-
hringjasöluna lengra. Hann leitaði
ráða hjá viðskiptafélaga sínum og
fyrr en varði fór Don’s Donuts að
taka á sig mynd. „Við létum smíða
tvo sérútbúna vagna úti í Serbíu,
fluttum til landsins og fengum fyrir
þá stæði og frá því að við opnuðum
hefur verið nánast botnlaust að
gera.“
Vinnuheitið festist við
Er rétt að skjóta því inn að Grétar
var ekki að gera neitt vafasamt í
Serbíu, ef lesendur skyldi farið að
gruna að nafn fyrirtækisins benti til
tengsla við undirheimana. Í Serbíu
hefur Grétar fengist við ýmis við-
skipti, s.s. með fæðubótarefni,
íþróttafatnað, húsgögn og hót-
elvörur. „Á tímabili var ég kallaður
Don af félögunum í góðlátlegu gríni,
enda hrifinn af Godfather-mynd-
unum. Síðan var þessu slegið aftur
upp sem brandara þegar hugmynda-
vinnan á bak við kleinuhringjavagn-
inn hófst, og átti bara að vera vinnu-
heiti en festist svona rækilega við
fyrirtækið.“
Vinsældirnar skýrir Grétar meðal
annars með því að kleinuhringirnir
eru nýbakaðir og gerðir eftir háþró-
aðri formúlu. „Kleinuhringirnir eru í
munnbitastærð og seldir nokkrir
saman í boxi. Getur viðskiptavin-
urinn síðan valið á milli þrenns kon-
ar sósa og tólf tegunda af yfirstrán-
ingum til að hafa kleinuhringina
alveg eftir eigin höfði. Má fá allt, eða
ekkert.“
Uppskriftin er innblásin af kon-
unni sem seldi kleinuhringina við
borðið góða en Grétar segir upp-
skriftina samt ekki sér-serbneska.
„Vilja Serbarnir þó meina að kleinu-
hringurinn sé serbnesk uppfinning.
Segir sagan að fyrr á öldum hafi ver-
ið efnt til bæjarhátíðar þar sem
meira eða minna allir gestirnir urðu
fárveikir af vínarbollum sem steikt-
ar voru í feiti og höfðu ekki eldast
nægilega vel í miðjunni. Á serbnesk-
ur hugvitsmaður að hafa leyst vand-
ann með því að gera gat á miðja boll-
una og þannig tryggja að hún
steiktist betur og jafnar.“
Að þróa uppskriftina tók marga
mánuði. „Ég prófaði mig lengi áfram
og var endalaust að hræra saman
hveiti, sykur og egg, þar til formúlan
var fullkomnuð,“ segir Grétar.
Vísindin á bak við hringinn
Kleinuhringjagerðin er flóknari en
hún kann að virðast í fyrstu. Hjartað
í kleinuhringjavagninum er vélin
sem skammtar litla deighringi beint
ofan í sjóðandi feiti. „Fyrst af öllu
verður að tryggja að rétt þykkt sé á
deiginu. Ef deigið er of þykkt eða of
rennandi virkar vélin ekki sem
skyldi,“ útskýrir Grétar. „Deigið fer
í trekt sem smækkar niður í hring-
laga op. Pinni opnar opið rétt nægi-
lega lengi til að nákvæmur skammt-
ur af deigi falli ofan í olíuna. Verður
opið að vera í ákveðinni fjarlægð frá
olíunni svo að kleinuhringurinn haldi
lögun sinni og olían að vera við ná-
kvæmt hitastig. Það eru ákveðin vís-
indi að ná kleinuhringjunum svona
fallegum.“
Vélbúnaður flytur kleinuhringina
áfram eftir olíupottinum. „Þeir sigla
áfram í olíunni og eru svo tíndir í box
þegar þeir hafa steikst í réttan tíma.
Tekur steikingin rétt innan við mín-
útu og fá allir viðskiptavinir ferskan
skammt. Hjá Don’s Donuts færðu
enga dagsgamla kleinuhringi.“
Allt ferlið er fyrir augum við-
skiptavinanna. „Fólk er oft mjög
áhugasamt um að sjá hvernig kleinu-
hringirnir fæðast,“ segir Grétar.
Að hella sósum yfir nýbakaða
kleinuhringi segir Grétar að tíðkist
víða í Suður-Evrópu. „Oftast er þó
látið duga að hafa bara eina sósuteg-
und í boði: bara súkkulaði, eða bara
karamellu, en við höfum þrjár. Til
viðbótar við hefðbundnu sósurnar og
yfirstráningarnar erum við stöðugt
að bæta við nýjungum og erum með
árstíðabundna valkosti, t.d. í kring-
um jól og páska.“
Er nú svo komið að vinsælustu
samsetningarnar hafa fengið sérstök
nöfn og ófáir fastakúnnarnir sem
panta sér alltaf það sama. „Mest
selda kombóið köllum við KKK og
stendur fyrir karamellu, kanil og
kex. Þessi blanda er mjög góð þó
nafnið komi flatt upp á suma út-
lensku viðskiptavinina.“
Óhætt að láta eftir
sér einn skammt
Kleinuhringir hafa á sér það orðspor
að vera sérlega óhollt lostæti. Í
skiptum fyrir ómótstæðilegt bragðið
þarf að sætta sig við ótalmargar
hitaeiningar og sáralítið næringar-
gildi. Kemur það því eflaust sumum
lesendum á óvart að heyra að Grétar
starfaði um langt skeið sem einka-
þjálfari. Hann játar það hiklaust að
nokkur aukakíló hafi bæst á kropp-
inn þá mánuði sem hann þróaði upp-
skriftina. „Það tók sinn toll að
smakka kleinuhringi daginn út og
inn og þurfti ég að hafa töluvert fyrir
því að ná öllum bitunum af mér,“
segir hann og grínast með að eini
holli hluti kleinuhringsins sé miðjan,
enda er hún hitaeiningalaus.
Að fá sér kleinuhringi við og við
þarf alls ekki að stefna vaxtarlaginu
í hættu. „Mér þykja kleinuhringir
æðislega góðir og fæ mér þá reglu-
lega, en legg þá bara aðeins meira á
mig í líkamsræktinni inn á milli,“
segir hann og bendir á að kleinu-
hringjaæðið virðist alls ekki þurfa að
stangast á við þá vakningu sem hef-
ur orðið í samfélaginu almennt um
gildi holls mataræðis. Er alveg
óhætt að láta eftir sér eitthvað ómót-
stæðilega óhollt endrum og sinnum,
og hvað þá ef gera má úr því
skemmtilega ferð í miðbæinn til að
vitja kleinuhringjavagnsins og fylgj-
ast með ljúfmetinu verða til. „Að
koma til okkar sýnist mér að sé svo-
lítið „spari“, þó verðið sé ekki hátt.
Hingað kemur öll fjölskyldan og á
ánægjulega stund saman.“
Morgunblaðið/Golli
Hjá Don’s Donuts eru kleinuhringirnir smáir, framreiddir í bakka og hægt að
dreifa yfir þá sósum og ýmsu gotteríi. Miðjan er samt hitaeiningalaus.
Freisting í
munnbitastærð
Grétar ánetjaðist nýbökuðum kleinuhringjum í
Serbíu. Hjá Don’s Donuts eru kleinuhringirnir
bakaðir á meðan kúnninn bíður.
Ásgeir Ingvarsson ai@mbl.is
Ilmurinn af nýbökuðum kleinu-
hringjum barst inn um gluggann á
íbúð Grétars Sigurðssonar í
Serbíu og átti hann erfitt með að
standast freistinguna.