Heima er bezt - 01.06.2004, Blaðsíða 20

efni. I mörgum fœðutegundum fylgja
gagnleg steinefni og vítamín með í
kaupunum þegar við borðum kol-
vetni. Þess vegna mælir enginn með
því að kolvetnin séu alveg afskrifuð
heldur skal þess gœtt að valinn sé
kolvetnasnauður en vítamín- og
steinefnaríkur matur.
Þessi tilvitnun er sótt á bls. 11 i bók
eftir Asmund Stefánsson hagfræðing
og Guðmund Björnsson lækni, Þú get-
ur grennst og breytt um lífsstíl, en það
gerði Asmundur einmitt, undir eftirliti
Guðmundar. Hann fór að neyta kol-
vetnasnauðrar fæðu í anda Atkins, þótt
ekki færi hann i einu og öllu að ráðum
hans, og léttist um nærri 40 kíló. Eitt-
hvað sótti í gamla farið en sáttasemjar-
inn samdi sátt við baðvogina og náði
þokkalegu jafnvægi í hóflegum hold-
um.
Þótt næringarfræðinga greini á um
margt eru þeir sammála um að megr-
unarkúrar einir sér eru ekki varanleg
lausn. Þar þarf líka að koma til hollur
lífsstíll með hæfílegri hreyfmgu. Þetta
á auðvitað líka við um Atkins-kúrinn,
enda leggja þeir Asmundur og Guð-
mundur áherslu á það í bókinni, og það
kemur raunar fram í heiti hennar. Og
engum manni er ráðlagt að breyta mat-
arvenjum sínum og lífsstíl til muna
nema í samráði við lækni.
ATKIIMS-KÚRINN
RANNSAKAÐUR
Sem fyrr segir gengur boðskapur
Atkins um kolvetnarýran en fitu- og
eggjahvíturíkan kost þvert á megin-
kreddu flestra næringarffæðinga.
Sumir þeirra afgreiddu hugmyndir
Atkins aðeins sem sérviskulega
dellu, en aðrir vöruðu við því að
langvarandi neysla þessa kosts hlyti
að valda heilsuspillandi næringar-
skorti.
Almenningur í Bandaríkjunum tók
hugmyndum Atkins hins vegar vel; í
það minnsta komust bækur hans á met-
sölulista og öfluðu höfundi drjúgra
tekna, en hann stofnaði fyrir verulegan
hluta þeirra sjóð til að styrkja rann-
sóknir í manneldisfræði.
Dr. Atkins lést árið 2003 af slysför-
um, eftir fall á hálli gangstétt. Þá voru
Skyldi Atkins-kúrinn henta henni?
vísindamenn rétt famir að taka hug-
myndir hans alvarlega. En í síðari
hluta maímánaðar nú í ár birtust í
læknariti, Annals of Internal Medicine,
tvær greinar, og var í hvorri sagt frá
sinni rannsókninni, þar sem saman var
borinn árangur tveggja hópa við megr-
un. Menn í öðrum hópnum neyttu í eitt
ár hefðbundinnar, kolvetnaríkrar megr-
unarfæðu, en í hinum kolvetnasnauðr-
ar fæðu eftir uppskrift Atkins. Báðar
vom rannsóknimar á vegum virtra vís-
indastofnana. Önnur fór fram á lækna-
miðstöð í Fíladelfíu, sem tengd var
gömlum hermönnum, Veterans Affairs
Medical Centre, hin var unnin hjá
Duke University á Rhode Island og var
styrkt úr sjóöi Atkins. (Sjá grein í
breska tímaritinu The Economist, sem
vitnað er í hér á eftir.)
Báðar rannsóknimar leiddu í ljós að
þeir sem voru á Atkins-kúrnum léttust
hraðar en hinir, sem neyttu kolvetna-
ríkrar fæðu. Verulegur munur greindist
eftir sex mánuði, en þegar á leið dró
saman með hópunum, og að ári liðnu
höfðu báðir hópamir náð sama árangri
í baráttunni við aukakílóin.
Fylgjendur Atkins benda á, að þótt
árangurinn af báðum aðferðunum hafí
verið sá sami undir lokin, þá sé auð-
veldara að fara eftir aðferð hans, þar
sem prótín og fíta gefí mettunarkennd
lengur en kolvetni, og síður þurfi að
búast við þeim sultarstingjum og skap-
sveiflum sem fylgja oft fítusnauðum
megrunarkúrum. (Þetta kemur líka
fram í máli Asmundar í riti þeirra
Guðmundar.)
Þótt neytendur Atkins-kúrsins létu í
sig helling af prótínum og fítu, mæld-
ist i þeim aukning á þungu lípóprótíni
(svo nefndu „góðu“ kólesteróli) án
þess að nokkuð bættist við létta lípó-
prótínið („slæma“ kólesterólið). Auk
þess höfðu sykursjúkir þátttakendur í
rannsókninni, sem neyttu Atkins-fæðu,
betra vald á blóðsykrinum en sambæri-
legir menn í hinum hópunum.
I leiðara ritsins, þar sem skýrt var frá
þessum rannsóknum, stendur: „Ekki er
lengur hægt að leiða hjá sér kosti
mataræðis með mjög litlu af kolvetn-
um... Dr. Atkins á heiður skilið fyrir
að vekja athygli á því að margir menn
geta náð stjóm á líkamsþunganum
með því að draga mjög úr neyslu kol-
vetna, og fyrir að fjármagna rannsókn-
ir á vegum óháðra aðila.“
VARNAÐARORÐ
Ekki hafa samt allir næringarfræð-
ingar látið sannfærast. Þeir vara við
óþekktum aukaverkunum af langvar-
andi neyslu að hætti Atkins og að
slík neysla geti valdið skorti á nauð-
synlegum næringarefnum.
Atkins-kúrinn gæti verið sumum erf-
iður eða jafnvel skaðlegur, enda er trú-
legt að ekki henti öllum ofþungum
mönnum sömu aðferðir til megrunar.
Þegar borið var á kínverska valdamenn
að þeir væm að fjarlægjast hugsjónir
kommúnismans, svaraði einhver þeirra
(kannski sjálfur Maó formaður): „Það
er sama hvernig kötturinn er litur, bara
ef hann veiðir mýs.“
HEIMILDIR
Asmundur Stefánsson og Guðmundur Bjöms-
son. Þú gelur grennst og breytt um lífsstil. Vaka-
Helgafell 2003.
Kleiner, Kurt. Meal, no shoots, no leaves. (Um
matarvenjur Vilhjálms Stefánssonar.) New Sci-
entist, 29. maí 2004, bls. 50-51.
Nutrition: Big News. The Economist, 22, maí
260 Heima er bezt