Úrval - 01.08.1982, Blaðsíða 32

30
in er hvaða samsetning orkugjafa
hentar best miðað við málamiðlanir,
hagkvæmni og umhverfissjónarmið.
Árið 1954 sagði Lewis Strauss, for-
maður bandarísku kjarnorkunefndar-
innar, að kjarnaofnarnir ættu eftir að
veita okkur þvílíka gnægð orku að
rafmagnið yrði „ódýrara en svo að
það borgaði sig að mæla það”.
Verslunarráð kjarnorkuiðnaðarins
viðurkennir að mörgum opinberum
embættismönnum hefði þótt þetta
óraunsætt. En þeir opinberuðu ekki
skoðanir sínar almenningi og því gat
Strauss fullvissað stjórnvöld um ágæti
kjarnorkunnar sem orkugjafa fram-
tíðarinnar — að viðhöfðum nauðsyn-
legum öryggisráðstöfunum. Rann-
sóknir á nýtingu kjarnorkunnar hóf-
ust því af fullum krafti.
Vandamálin tóku að láta á sér
kræla áratug síðar. En þá hafði of
miklu fé verið varið í undirbúninginn
til þess að unnt væri að hætta. Af því
að stjórnvöld trúðu að kjarnorkan-
væri eina orkulind framtíðarinnar
varð hún það.
Hefði verið unnt að þróa aðrar
orkulindir? Sólarrafhlaðan var fundin
upp sama ár og Strauss spáði um ork-
una sem ekki , ,tæki því að mæla”. —
Ef stjórnvöld hefðu veitt hluta af
rannsóknarfé kjarnorkunnar til sólar-
rafhlaðnanna ættu Bandaríkin nú sól-
arorkuver sem vandalaust væri að
auka við og væru óháð þeim efna-
hags- og umhverfisvandamálum sem
ÚRVAL
nú liggja þungt á kjarnorkuiðnaðin-
um.
Samlíking atburðarásarinnar til
þessa og núverandi samorku —
(synfuels) — ráðagerða er sláandi. Nú
er verið að byggja upp iðnað þar sem
hagkvæmni og aðferðir eru ekki að
fullu þekktar og umhverfisáhrif gætu
orðið allvíðtæk.
Á meðan við aðlögumst þessu öllu
leyfum við sparnaði og sólarorku-
tækni að þróast í rólegheitum, jafnvel
þótt þessir þættir gefi jafnhagstæð
fyrirheit og feli í sér minni áhættu á
sviði umhverfismála. — Með öðrum
orðum, við vegum salt á brún at-
burðarásar sem virðist hvað mest ráð-
ast sjálfkrafa.
Til allrar hamingju er ekki of seint
að snúa við. Samorkuáætiunin
(synfuels) er ekki enn orðin svo stór í
sniðum að hún sé ómótstæðilegt
hreyfiafl. Aðeins 20 af áætluðum 88
milljörðum dollara hafa verið sam-
þykktir — og einungis hluta þeirra
hefur verið eytt enn sem komið er.
Það eru ennþá möguleikar að móta
orkustefnu sem er fullkomlega í jafn-
vægi, bæði gagnvart skammvinnri
kreppu og langvarandi vandamáli.
Grundvallarspurningin er ekki um
það hvort við eigum eldsneytið sem
getur keppt við orkuvandamálin.
Hún er um það hvort stjórnmálavald-
ið hefur þá framsýni til að bera að
nota þær tegundir eldsneytis sem við
höfum yfir að ráða á þann hátt sem
viturlegasturer.