Úrval - 01.08.1982, Síða 34

32
ÚRVAL
ur lýðveldissinna hafði komið upp
götuvígi. Það var að koma nótt þegar
ung stúlka með blys í hendi stökk yfir
virkið og hrópaði „Sækjum fram!”
Hermenn Bonapartes hófu skothríð
og stúlkan féll til jarðar. Bartholdi var
þrumu lostinn. Upp frá þessu var
þessi óþekkta stúlka með blysið hon-
um tákn frelsisins.
Listamaðurinn hafði fengið áhuga
á risastyttum þegar hann var á ferða-
lagi um Egyptaland og þar fyllti
hann hverja teikniblokkina af annarri
með teikningum af tröllauknum
listaverkum hins forna heimsveldis.
„Ég er stórhrifmn/’skrifaði hann,„af
þessum stórbrotnu granítskepnum sem
horfa góðlátlegu, skeytingarlausu
augnaráði, næstum fyrirlitningar-
fullu, á allt sem í kringum þær er. ”
Hugmyndina að sínu eigin meist-
arastykki fékk hann árið 1865 þegar
hann hitti Edouard de Labouiaye,
frægan franskan lýðveldissinna og
mikinn aðdáanda Bandaríkjanna og
lýðræðisins þar. Laboulaye hafði
stungið upp á því að Frakkar færðu
Bandaríkjunum að gjöf eitthvað sér-
stakt og um leið táknrænt þegar hald-
ið yrði upp á hundrað ára sjálfstæði
Bandaríkjanna árið 1876. Hug-
myndaflug Bartholdi lét ekki á sér
standa og hann stakk upp á styttu
sem væri tákn frelsisins og bauð fram
hæfileika sína sem myndhöggvari.
Hann þurfti ekki að leita lengi að
fyrirmynd. í brúðkaupi hitti hann
Jeanne-Emilie Baheux de Puysieux
„undurfagra, dökkhærða stúlku með
gyðjuvöxt”. Bartholdi fékk Jeanne-
Emilie, sem síðar varð eiginkona
hans, til þess að sitja fyrir þegar hann
gerði myndina af „Liberty Lighting
the World” en svo heitir styttan á
ensku. Andlit Frelsisstyttunnar líkist
þó meira annarri konu, móður Bart-
holdis.
Frumteikningarnar að styttunni
voru fullgerðar 1869 en stríðið milli
Frakka og Þjóðverja 1870 varð til þess
að myndhöggvarinn varð að fresta
þessu mikla verki, enda skipti hann
þá um sinn á meitlinum og sverði.
Þegar stríðinu lauk með ósigri sneri
Bartholdi aftur heim, enn ákafari en
fyrr, og stefndi nú að þvl að gera
draum sinn um Frelsisstyttuna að
veruleika.
Hann langaði mikið að sjá þetta
fyrirmyndarlýðveldi með eigin aug-
um og sigldi því af stað til Bandaríkj-
anna í júní 1871. Er skipið sigldi inn í
New York-höfn í dagrenningu sá
hann Bedloe-eyju fyrir sér sem fram-
tíðarstað fyrir styttuna. „Hér ætti að
reisa styttuna mína,” skrifaði hann í
minnisbók sína, „hér sem menn
verða fyrir fyrstu áhrifum nýja heims-
ins og þar sem frelsið varpar ljóma
sínum í báðar áttir, til gamla
heimsins og þess nýja. ’ ’
Eftir rúmlega þriggja mánaða
ferðalag um Bandaríkin, þar sem
Bartholdi reyndi að afla verkefni sínu
stuðnings, sneri hann aftur til Parísar
ákafur í að hefjast handa fyrir alvöru.
Enn átti þó eftir að leysa fjárhags-
vandann sem fylgdi verkinu. I janúar