Úrval - 01.08.1982, Blaðsíða 41

FÓLKSFJÖLGUNER AFHINU GÓDA
39
þótt börnum á hverja fjölskyldu
fækki í tvö að meðaltali mun
fæðingartalan næstu tvo áratugi ekki
fara eitt einasta ár niður fyrir það sem
hún var 1970.” — En árið 1971,
nefnilega árið áður en þessi spá var
gerð opinber, fór fæðingartalan strax
niður fyrir fjölda barnsfæðinga árið
1970. Árið 1975 voru fæðingar orðnar
lítið eitt fleiri en verið hafði árið
1920.
Sú stofnun Sameinuðu þjóðanna,
sem helgar sig fólksfjölgunarmálum,
lætur frá sér ítarlegastar ,,dóms-
dagsáætlanir”. Árið 1976 lagði hún
fram ágiskun um að íbúafjöldi jarðar
mundi orðinn árið 2000 ,,hartnær sjö
milljarðar”. Það liðu ekki nema þrjú
ár þar til þessar tölur höfðu verið
endurskoðaðar og lækkaðar um nær
milljarð.
Fjölgun mannkynsins allra síðustu
aldirnar er engin sönnun þess að
jarðarbúum eigi eftir að fjölga í það
óendanlega. Þvert á móti færir sagan
okkur heim sanninn um að fólksfjölg-
un hefur alls ekki verið stöðug.
Fornmannfræðingurinn Edward
Deevey segir að á síðustu milljón ár-
um gæti þriggja stórbreytinga. í
fyrsta lagi hefur milljón árum fyrir
Krist verið ör mannfjölgun. I kjölfar
hennar hafi komið bylting vegna
áhaldagerðar og áhaidanotkunar.
Jafnhliða hinu nýja valdi sem
maðurinn öðlaðist með notkun
áhalda dró úr fjölgun mannkynsins
og hún varð því sem næst stöðug.
Næsta stórstökkið í fjölgun jarðarbúa
hófst fyrir um það bil tíu þúsund ár-
um þegar maðurinn tók að halda
hjarðir og yrkja jörðina. Enn sem fyrr,
þegar upphafleg framleiðniaukning
hafði verið fullnýtt, hjaðnaði einnig
þessi fólksfjölgunarbóla.
Þessi tvö skeið gefa til kynna að
þriðja meginbreytingin, yfir-
standandi fólksfjölgun, sem hófst á
Vesturlöndum fyrir 250 eða 350 ár-
um, kunni einnig að dragast saman
þegar og ef tæknin skilar af sér færri
nývinningum. Auðvitað getur svo
yfirstandandi þekkingarbylgja haldið
áfram án fyrirsjáanlegs endis. Hvort
heldur verður má búast við því, þeg-
ar tii langs tírna er litið, að íbúafjöld-
inn lagi sig eftir framleiðninni —
öfugt við trú flestra á óbreytanlegri
reikningsfræðilegri fjölgun. Sé litið
þannig á blasir við að fólksfjölgun
getur verið undanfari velmegunar og
sigra mannsandans fremur en ósigur
samfélagsins.
Tekjur ákvarða fjólksfjölda. Með
batnandi hag eykst frjósemin. í
fyrstu, þegar tekjur aukast, verður
stökk upp á við í frjósemi og ung-
barnadauði minnkar. Síðan rennur
upp fyrir fólki að færri barneignir
eru forsenda þess að koma tilteknum
fjölda barna til manns. Þar til viðbót-
ar færa auknar tekjur fleira fólki
fræðslu og tök á getnaðarvörnum og
er venjulega kveikjan að flutningi til
þéttbýlis. Þar er dýrara að ala upp
börn og tekjuöflun fjölskyldunnar
minni en úti í dreifbýlinu.
Sem afleiðing þessarar þróunar,