Úrval - 01.08.1982, Síða 42

40
ÚRVAL
kölluð mannfjöldabyltingin (demo-
graphic transition), er núverandi
fæðingartala í mörgum stærstu lönd-
um Evrópu komin langt niður fyrir
núll íbúafjölgun. Eins hefur frjósemi
minnkað í mörgum þróunarlöndum.
Til dæmis fækkaði barnsfæðingum á
árunum 1965 til 1975 um fjörutíu
prósent í Singapore, um tuttugu og
níu prósent í Costa Rica, um tuttugu
og fjögur prósent í Kína og um sextán
prósent á Indlandi. Við get-
um verið nokkurn veginn viss um að
nú er mannfjöldabyltingin í Evrópu
að endurtaka sig í öðrum heimshlut-
um eftir því sem dánartíðni lækkar og
tekjurnar hækka.
Hvað sem öðru líður virðast gögn
ekki styðja kenninguna um að fólks-
fjölgun dragi óhjákvæmlega úr lífs-
kjörum. Þvert á móti bendir allt til
þess að íbúafjölgun hindri nær örugg-
lega ekki hagvöxt og hjálpi jafnvel
heldur til. Á það mætti minnast að
íbúum hefur fjölgað sex sinnum
hraðar í Bandaríkjunum en í Frakk-
landi, en framleiðniaukning á
mannsbarn hefur verið um það bil sú
sama í Bandaríkjunum og í Frakk-
landi. Skýrsla frá Alþjóðabankanum
yfír árin 1950 til 1975 sýnir að meðal-
þjóðartekjur á mann 1 minna þróuð-
um löndum hafa aukist jafnhratt eða
hraðar en í þróuðu löndunum, þrátt
fyrir þá staðreynd að fólksfjölgun hef-
ur verið örari í þróunarlöndunum.
íbúafjölgun elur af sér verslunar-
möguleika og auðveldar breytingar.
Hún laðar til fjárfestingar í útþenslu
og nývirkni með minnkandi áhættu
og aukinni eftirspurn. Þar af leiðir
fleiri atvinnutækifæri, meiri atvinnu
fyrir ungt fólk, meiri hreyfanleika
vinnuaflsins. Tíðari mannaskipti
framkalla framtakssemi og úrræði og
skilja úr þá hæfustu til starfans.
Fólksfjölgun auðveldar meiri hag-
kvæmni. Hollis B. Chenery hag-
fræðingur hefur gert samanburð á
framleiðslu í minna þróuðum lönd-
um og komst að því að öllu jöfnu að
væri eitt land tvöfalt fjölmennara en
annað væru afköst 20% meiri á
hvern verkamann. Fleiri íbúar veita
einnig möguleika til umfangsmeiri
framkvæmda og félagslegra fjárfest-
inga, eins og í samgöngum ( við járn-
brautalagningu og hafnargerð).
En mikilvægasti akkurinn 1 mann-
fjölgun er sú aukna hagnýta þekking
sem okkur bætist. Mannsandinn
skiptir máli hagfræðilega engu síður
en fleiri hendur og munnar. Hans
Bethe, sem hlaut nóbelsverðlaunin 1
eðlisfræði 1967, lét svo um mælt að
möguleikar á byltingu í orkumálum
væru meiri ef vísindamenn væru
fleiri. Hann ályktaði að almennt talað
væri framförum skorður settar með
þeim fjölda sem tiltækur væri af
hæfum mönnum.
Það verður ekki nógsamlega áréttað
að með tækniframförum og vísinda-
þróun er ekki átt einungis við há-
vísindalegar rannsóknir. Mörg tækni-
breytingin er upprunnin hjá fólki
sem hvorki er langskólagengið né há-
launað. Símastúlka leigubílastöðvar