Sjómannadagsblað Snæfellsbæjar - 01.06.2004, Side 36

34
Sjómannadagsblað Snæfellsbæjar 2004
Ætlaði að verða bóndi
Guðmundur Runólfsson fyrrverandi skipstjóri og útgerðarmaður í Grundarfirði
Guðmundur Runólfsson og kona
hans Ingibjörg Kristjánsdóttir
búa nú í íbúðum aldraðra að
Hrannarstíg 18 í Grundarfírði.
Bæði er þau komin af léttasta
skeiði, hann fæddur 1920 og hún
tveimur árum yngri, fædd 1922.
Saman eiga þau uppkomin 8
börn, 7 drengi og eina stúlku og
öll þeirra nema eitt búa og starfa
í Grundarfirði. Þau eru góð
heim að sækja og taka vel á móti
undirrituðum þegar hann leitar
hófanna fyrir Sjómannadagsblað-
ið.
Guðmundur hefur í gegnum
tíðina verið athafnamaður og á
þeirri leið sigrast á því mótlæti
sem honum hefúr mætt á sama
hátt hefúr hann staðið upp keik-
ur aftur eftir tvö erfið heilsufarsá-
föll. En þessi heilsufarsáföll hafa
hins vegar leikið minni hans
grátt en samt sem áður á góðum
degi þegar vel liggur á honum,
koma gamlar minningar fram í
dagsljósið á ný.
Guðmundur er fæddur í Stekkj-
artröð í Eyrarsveit, sonur Runólfs
Jónatanssonar og ekkjunnar, Sess-
elju Gísladóttur. Þau fluttu með
soninn út í Grafarnes hálfs árs
gamlan þar sem þau urðu eins-
konar frumbyggjar því þar var
enn ekki hafin myndun þorps
þótt tilraun hafi verið gerð til þess
Runólfiir norski á leið með fiillfermi af síld
til Stykkishólms 1962.
upp úr aldamótunum þegar Nes-
húsin voru reist. Það verður faðir
Guðmundar sem hefur uppbygg-
ingu þorpsins er hann byggir hús
sitt nokkuð innarlega við Grund-
argötuna sem síðar var svo nefnd.
Húsið sem Runólfur byggði
nefndist Götuhús. Leikvöllur
Guðmundar varð fjaran og
klettarnir við sjóinn þar sem hann
lét sig dreyma um framtíðina.
Leikfélaga var helst að fá á næstu
bæjum eða inn í Gröf og út að
Hellnafelli en þangað var nokkuð
lengri spölur en inn á Grafarbæ-
ina. Þegar hann óx úr grasi upp-
lifði hann fyrstu tilraunir til þess
að hefja uppbyggingu þorpsins í
Grafarnesi en sú uppbygging
tengdist að öllu leyti baráttu fram-
sækinna manna í Eyrarsveit til
þess að hefja útgerð þaðan og
koma upp aðstöðu til að koma
með aflann að landi og síðan
vinnslu hans með stofnun Hrað-
frystihúss Grundarfjarðar. Það
var hins vegar sveitarómantíkin
sem heillaði hann ungan og gerð-
ist hann vinnumaður í nokkur ár
á Gríshóli í Helgafellssveit og síð-
an á Setbergi í Eyrarsveit en þar
var þá prestur séra Jósep Jónsson.
Það vantaði hins vegar unga og
hrausta menn til að taka þátt í út-
gerðarævintýri í Grafarnesi. Guð-
mundur sneri baki við sveitinni
þegar faðir hans kallaði á hann og
fór til sjós á bát en það var Svan-
ur SH 111 sem var annar tveggja
báta sem fyrst voru gerðir út á
heilsárgrundvelli frá Grafarnesi.
Skipstjóri á þeim báti sem oft var
kallaður Hamrasvanur var Páll
Þorleifsson. Páll var aðaleigandi
þessa báts en faðir minn átti hlut í
honum og einnig Sigurður
Agústsson. Guðmundur segist
hafa lært mikið af Páli skipstjóra
um vinnubrögð til sjós, hann var
þó ekki alveg ókunnur sjó-
mennsku þegar hann réðist á Svan
því hann hafði farið með föður
sínum á skakskútu sem gerð var
út frá Stykkishólmi í tvö sumur
áður en hann fór í vinnumennsku
í sveit.
Útgerðarsagan hefst
Það kom síðan að því fljótlega að
Guðmundur hugðist sjálfur hefja
útgerð. Hann réðist í það að láta
byggja fyrir sig bát á Norðfirði og
Guðmundur Runólfsson og Ingibjörg Kristjánsdóttir með börnum sínum. Þau eru f.v. tvíbura-
systkinin Unnsteinn og María Magdalena en þau eru yngst. Síðan eftir aldri: Svanur, Guðmundur
Smári, Ingi Þór, Páll, Kristján og Runólfur.