Skógræktarritið - 15.10.2010, Blaðsíða 74

73SKÓGRÆKTARRITIÐ 2010
Ágrip af sögu skógræktar í Færeyjum
Skógrækt í Færeyjum á sér aðeins lengri sögu heldur
en skógrækt hér á landi, en margt er líkt með lönd-
unum tveimur. Fornleifa- og plöntusögurannsóknir
hafa sýnt að áður fyrr óx skógur og kjarr víða um
Færeyjar, með ýmsum tegundum – birki, víði, reyni,
elri, álmi, furu og fleirum. Stór hluti þeirra hvarf
hins vegar fyrir löngu vegna loftslagsbreytinga.
Birkiskógur óx hins vegar til landnáms norrænna
manna um 800, en hvarf á 200–300 árum. Dæmi
eru um tilraunir einstaklinga til að setja niður tré
í Færeyjum aftur á 18. öld, en fyrstu opinberu
skógræktartilraunir hófust í Færeyjum 1885 þegar
gróðursett var við Þórshöfn, en þá höfðu nokkrar
umræður verið um skógrækt á færeyska lögþinginu
í nokkur ár. Eins og var hér á landi þá komu Danir
töluvert að trjáræktartilraunum í Færeyjum og kem-
ur þar fljótlega upp kunnuglegt nafn úr skógrækt
hér á landi, Christian E. Flensborg, en hann sá um
faglegar leiðbeiningar í skógrækt í Færeyjum fyrir
hönd Danska heiðafélagsins. Flensborg hafði ávallt
mikil tengsl við Færeyjar, enda var eiginkona hans
færeysk, og kom hann margsinnis til eyjanna til
að fylgjast með framgangi trjá- og skógræktar þar.
Þegar á leið var skipuð nefnd til að hafa umsjón með
skógræktinni. Til að byrja með komu trjáplönturnar
sem gróðursettar voru frá Danmörku. Það var svo
árið 1907 að komið var á fót gróðrarstöð, að undir-
lagi Flensborg og Trond Hansen, þáverandi skógar-
varðar, en hann var fyrsti Færeyingurinn til að vinna
að fullu að skógrækt. Sú stöð lagðist af árið 1938
vegna fjárskorts og hófst þá aftur innflutningur
plantna frá Danmörku. Liðu þrír áratugir áður en
aftur var komið upp gróðrarstöð og þá í Hoydal í
útkanti Þórshafnar.
Árið 1952 voru sett ný lög um málaflokkinn, sem
settu Skógfriðingarnevnd yfir hann. Lögunum var
svo breytt árið 1975, þannig að nefndina skipa fimm
pólitískt kosnir meðlimir. Árið 1987 var komið á fót
sér stofnun, Skógrøkt Landsins, undir eftirliti Skóg-
friðingarnevndarinnar og stýrt af landsskógarverði.
Skógræktina er nú búið að sameina við fleiri stofn-
anir í Umhvørvisstovan, í deild er heitir Viðarvøkst-
ur og frílendi.
Aðstæður til skógræktar í Færeyjum
Færeyjar eru ekki stórar að flatarmáli, eingöngu um
1400 km2, og skiptist flatarmálið á milli átján eyja.
Loftslag er mjög hafrænt og mildara en búast mætti
við miðað við hnattstöðu, en eins og Ísland njóta
eyjarnar áhrifa Golfstraumsins. Sumur eru svöl,
vetur mildir og úrkoma töluverð, eða að meðaltali
um 1400 mm á ári (800 – yfir 3.000 mm). Nokkur
munur er þó á milli eyjanna, t.d. getur verið allt að
1°C heitara á syðstu eyjunni, Suðurey, heldur en í
Þórshöfn, er liggur norðar.
Eyjarnar eru vel grónar yfirlitum, með grænan lit
upp á hæstu fjöll. Nánari skoðun leiðir hins vegar
í ljós fábreytt gróðurfar, en graslendi er algengast,
með mosa er ofar dregur. Á einstaka stað má sjá
bletti með lyngi og í hamrabrúnum og öðrum óað-
gengilegum stöðum finnast leifar af fjölbreyttari
gróðri. Jarðvegur er víða frekar þunnur, eins og
greinilega má sjá á bökkum hinna fjölmörgu smá-
lækja og áa sem renna niður brattar hlíðarnar.
Ástæða þessarar fábreytni í gróðurfari er einföld
– í eyjunum er mikil sauðfjárbeit. Til skamms tíma
var engin hefð fyrir því að taka fé á hús og fóðra.
Því var og er vetrarbeit mikil á eyjunum, meira að
segja í bæjunum. Sem dæmi má nefna að það var
ekki fyrr en árið 1979 sem vetrarbeit var bönnuð
innan höfuðstaðarins Þórshafnar. Almennt gildir að
sauðkindin á fyrsta rétt á landinu og er það staða
sem skógræktarfólk hérlendis kannast býsna vel
við. Opinberar tölur um sauðfé í Færeyjum eru um
70.000 fjár, en það er nokkuð örugglega vantalið.
Vegna þess hve eyjarnar eru ásettar fyrir beit eru
dæmi um að fé, sem sloppið hefur inn fyrir skóg-
ræktargirðingar, hafi að vetri til bitið allt sem tönn á
festi, meira að segja sitkagreni.
Sauðkindin er hálfgert einkennisdýr Færeyja og áberandi
hátt hlutfall af hrútum, miðað við það sem við eigum að
venjast hér á landi.