Skógræktarritið - 15.05.2011, Síða 9

7SKÓGRÆKTARRITIÐ 2011
og tegundaauðugu umhverfi. Lagði því garðyrkju-
stjóri Reykjavíkur til að ekki yrði hreyft við hinu
raskaða svæði að öðru leyti en því að malbiksflögur,
spýtnabrak og járnarusl yrði fjarlægt og göngustígar
lagfærðir. Borgaryfirvöld féllust á þessar tillögur.
Frumgróður
Haustið 2001, að þremur sumrum liðnum frá því að
flóðið átti sér stað, var kominn töluverður gróður
í flóðfarið. Mátti þá enn greina hvað af gróðrinum
hafði komið upp af fræjum og hvað hafði vaxið upp
af gömlum rótum, ýmist undan þekju af framburði,
út frá rofbökkum í jöðrunum eða lifað af í jarðvegs-
torfum sem rifnað höfðu upp og borist niður eftir
flóðfarinu. Var þá fyrst gerð athugun á gróðurfari til
að kanna hvað af eldra gróðri lifði af hamfarirnar,
hvaða tegundir hefðu orðið fyrstar til að nema land
og í hve miklu mæli.
Við þessa fyrstu athugun fundust 96 tegundir
æðplantna (þ.e. blómplöntur og byrkningar) í flóð-
farinu. Af þeim voru 24 tegundir eingöngu gamall
gróður, þ.e. plöntur vaxnar upp af gömlum rótum
undir setinu eða jarðvegstorfum. Fræplöntur fundust
af 72 tegundum, þar af voru 34 tegundir eingöngu
sprottnar upp af fræjum en af 38 tegundum fundust
bæði gamlar plöntur og fræplöntur.
Rúmlega fjórðungur af þeim tegundum, sem
höfðu einungis komið upp af fræi, voru einærar eða
skammlífar tegundir sem auðveldlega nema land
í röskuðu landi en hverfa fljótlega á næstu stigum
gróðurframvindunnar. Þarna fundust einnig nokkr-
ar tegundir sem um fram allt eru garðplöntur þó
að þær hafi ílenst á nokkrum stöðum hér á landi,
en það voru vatnsberi (Aquilegia vulgaris), síberíu-
valmúi (Papaver croceum) og garðarifsber (Ribes x
pallidum). Ekki er vitað til þess að nokkrar þeirra
vaxi í næsta nágrenni flóðfarsins.
Einn athyglisverðasti fundurinn var nokkrar
plöntur af blóðkolli (Sanguisorba officinalis). Blóð-
kollur er innlend tegund sem vex á nokkrum stöðum
á Suðvestur- og Vesturlandi. Hann vex næst Elliða-
árdalnum í Gufunesi en er stundum ræktaður í görð-
um. Ekki eru þekkt dæmi þess að hann hafi slæðst út
frá ræktun. Hugsanleg skýring á því að svo margar
plöntur fundust þarna gæti verið að áður fyrr hafi
blóðkollur vaxið þarna í brekkunni og flóðið rofið
fræbanka sem varðveittist niðri í sverðinum.
Mikill fjöldi trjáplantna var kominn upp í
flóðfarinu. Sumar voru gamall gróður sem lifði í
jarðvegstorfum eða óx upp úr malarsetinu niðri á
sléttunni. Einnig spruttu víða upp rótarteinungar
af reyniviði (Sorbus aucuparia) og alaskaösp
(Populus trichocarpa) út frá rofbökkunum í jöðrum
flóðfars ins. Langmest var þó af litlum sjálfsáðum
plöntum. Var þar aragrúi af víðiplöntum, sem voru
sumar hverjar það ungar að illmögulegt var að greina
þær til tegunda, einnig var mikið af birkiplöntum
(Betula pubescens), nokkrar sjálfsáðar plöntur af
reyniviði, tvær stafafurur (Pinus contorta) og fjöldinn
allur af sitkagreni (Picea sitchensis), sem bendir til
þess að haustið 1999 hafi verið einstaklega mikil
fræseta hjá sitkagreni. Mest var af greniplöntunum
í brúnjörðinni í rofbökkunum og voru það nánast
einu fræplönturnar sem fundust í þeim jarðvegi.
Líklegt var að plöntunum í brúnjörðinni væri hætta
búin af völdum holklaka, enda hurfu þær fljótlega
allar með tölu.
Gróðurframvinda
Endurgræðslu raskaðs lands má skipta í þrjú megin-
skeið. Á því fyrsta, frumherjaskeiðinu (colonization),
Sjálfsáinn alaskavíðir.