Morgunblaðið - 21.09.1985, Blaðsíða 12

12
MORGUNBLAÐID, LAUGARDAGUR 21. SEPTEMBER1985
Erfítt að gera áætlanir
því ekki má smíða skip
— Rætt við Jósef Þorgeirsson forstjóra skipasmíða-
stöðvar Þorgeirs og Ellerts á Akranesi
„ÞAÐ GENGIIR vel núna, því það er nóg aö gera eins og er. Verkefni
stöövarinnar byggjast upp á viögerðum og því erfitt aö áætla fram í tímann
og sjá meö góöu móti hvaö framtíöin ber í skauti sér. í dag má ekki smíöa
skip,“ sagöi Jósef Þorgeirsson, framkvæmdastjóri skipasmíðastöövarinnar
Þorgeirs og Ellerts á Akranesi, í samtali við Morgunblaöiö, en hann er
jafnframt formaður Samtaka dráttarbrautareigenda.
Morgunblaösmenn lögðu leið
sína upp á Akranes fyrir skömmu
og heimsóttu þá meöal annars
skipasmíðastöð Þorgeirs og Ell-
erts eina dagstund og ræddu við
Jósef. Á skrifstou fyrirtækisins
má sjá myndir af mörgum þeirra
skipa sem stöðin hefur smíðað
undanfarna áratugi. Jósef bendir
okkur á myndirnar og segir að
svona falleg skip séu ekki smíðuð
lengur. Nú eigi boglínur ekki upp á
pallborðið, beinu línurnar sitji i
fyrirrúmi. Þó skipin verði ljótari,
þá séu þau hagkvæmari.
Keksturinn miðast
við nýsmíði
„Reksturinn er byggður upp
með það fyrir augum að smíða
skip, samsetnig á mannafla og
annað er við það miðað. Þetta er
því ansi erfitt á stundum síðan
nýsmíði var bönnuð. Þó vita allir
að flotinn gengur óðum úr sér og
það þarf að hefja endurnýjun hans
fyrr eða síðar. Ef endurnýjun flot-
ans verður dregin verður hann
endurnýjaður allur í einu og þá
verður ekki aðstaða innanlands til
að mæta allri eftirspurninni eftir
nýjum skipum. Því miður hefur
verið staðið þannig að endurnýjun
skipastólsins allt frá stríðslokum.
í stað þess að búið sé þannig í
haginn fyrir útgerðarmenn að þeir
geti haft endurnýjunina hóflega
og skynsamlega. AuÖvitað fer það
eftir þeim kjörum sem útgerðar-
mönnum er boðið upp á, hvort þeir
geta staðið að endurnýjun skipa
sinna og það geta þeir ekki, eins og
búið er í haginn við útveginn. Auð-
vitað ætti að haga þessu þannig að
útgerðinni sé gert kleift að endur-
nýja flotann með eðlilegum hætti,
þar sem þjóðfélagið byggist að
verulegu leyti á þessum atvinnu-
vegi. Nú er verið að selja einn af
þeim togurum sem var smíðaður
hjá okkur á uppboði, Sölva
Bjarnason frá Bíldudal. Áður en
hann kom þangað var atvinnulíf
þar í kaldakoli og fólk átti í erfið-
leikum með að standa við skuld-
bindingar sínar. Eftir að hann kom
þangað breytist ástandið og flestir
gátu staðið við skuldbindingar
sínar nema Sölvi Bjarnason,"
sagði Jósef.
Talaö fyrir daufum eyrum
„Það er talað fyrir daufum eyr-
um þegar talað er um breytingar í
þessum efnum. Annars er útgerð
að breytast dálítið og það hefur
aukist að togurum sé breytt í
frystiskip eða rækjutogara, sem
vinna rækjuna um borð. Útkoman
er allt önnur og betri en hjá þeim
sem landa aflanum óunnum. Það
er margt sem bendir til þess að
verkunin muni í auknum mæli
fara fram út á sjó og það hlýtur að
vera eitthvað að því fyrirkomulagi
að frysta í landi ef það er eina
leiðin til að skapa flotanum af-
komugrundvöll," sagði Jósef
ennfremur.
Hann segir að stærsta verkefnið
framundan hjá skipasmíða-
stöðinni séu breytingar á togaran-
um Jóni Þórðarsyni, sem nýlega
hafi verið keyptur til Akraness, en
hann eigi að lengja um 10 metra
og breyta í rækjutogara sem frysti
rækjuna um borð. Verkefni ættu
því að vera nægileg til áramóta, en
ekki nokkur leið sé að segja frekar
til um verkefni í framtíðinni. Út-
litið hafi verið mjög dökkt fyrir
tæpu ári, en þá hafi ræst vel úr.
Jósef Þorgeirsson. í baksýn skipasmiðastöð Þorgeirs og Ellerts.
Skipið sem bíöur eftir kaupanda í skipasmíðastöðinni. Morgunblaðift/Július
„Að segja eitthvað nýtt“
Hugleiðing um ljósmyndasýningu Bjarna Jónssonar
— eftir Steingrím
St. Th. Sigurðsson
Allt í einu kemur kornungur
maður fram á sjónarsviðið með
listræna sköpun — svo ferska, að
áhorfandi hlýtur að staldra við og
virða fyrir sér verk hans lið fyrir
lið — mynd eftir mynd.
Þetta er ljósmyndasýning í
Listasafni alþýðu við Grensásveg
og höfundur myndanna er Bjarni
Jónsson Bjarnasonar ljósmyndara
frá ísafirði.
Þessi sýning er barmafull af lífi.
Bjarni vinnur ljósmyndir sínar
eins og þrautþjálfaður, hart agað-
ur myndlistarmaður. Eiginlega
minna sumar myndanna á ýmsa
skóla í myndlist — málverki — en
allt lýtur þetta sömu lögum. Hvort
þetta vinnusiðgæði, sem birtist í
verkum Bjarna, sé að erfðum
fengið frá hörðum verstfirzkum
skóla lífsins skal látið ósagt, en
svo mikið er víst, að þau fallegu
vinnubrögð, sem birtast í mynd-
unum, gefa mikið.
Bjarna liggur mikið á hjarta.
Það er ekkert spunnið í neitt,
sem á að kallast list, nema hugur
og hjarta séu á bak við. Eitt öm-
urlegasta, sem hægt er að sjá, er
frosin, helfrosin dauð mynd, sem
þó getur verið gædd ótrúlegri
tækni, jafnvel eins og tölvustýrðri.
Hjá Rjarna er því á annan veg
farið. I svo til hverri einustu mynd
er eins og hann leitist við að segja
eitthvað — hvert mótív er yrkis-
efni — og svo að dæmi sé nefnt
mynd nr. 52 Einsömul rós, sem
væri tilvalin kápuskreyting fyrir
úrval af Iýrik — hvort heldur sem
það væru kínversk ljóð, sem
„syngja" (eins og Ezra Pound tal-
aði um) ellegar Ijóðið, sem er í
hjarta næstum hvers og eins svo
fremi sem hann er fæddur eðli-
legur í þennan heim.
Það er stórundarlegt, að jafn-
ungur maður og Bjarni er, skuli
taka viðfangsefni sín jafn ákveðn-
um tökum og raun er á. Nægir því
til sönnunar að vísa til tvennunn-
ar Svart/hvítt í lit — þ.e. mynd-
anna nr. 1 og 2. Viðfangsefni:
Diskur, gaffall, hnífur og glas á
fæti. Og minnir sú myndtvenna á
það, sem segir í þjóðsögunni:
Klippt var það, skorið var það.
Klippt — vel á minnzt. Þá list
kann Bjarni, að klippa og skera,
þar sem það á við. Annað dæmi:
Mynd nr. 10, Blár fiskur á rauöu
fati. — Öll þessi margbreytilegu
viðfangsefni — þessar síbreyti-
legu hreyfanlegu útfærslur í
myndbyggingu — þetta er magn-
að, svo sem'eins og mynd nr. 12,
Forboönir ávextir, sem í þessu til-
felli eru grænir bananar, ellegar
sú númer þrettán, sem líka nefnist
Forboðnir ávextir — í þessu tilfelli
vínber, þar sem konstnarinn leyfir
sér að lita þrjú þeirra jarðarberja-
rauð — c’est l’art — það er list.
Semsagt: Bjarni leggur fyrst og
fremst áherzlu á uppbyggingu
myndar — komposition — línuna,
formin, samræmið, jafnvægið og
ennfremur að ná fram spennu,
helzt kyrrlátri spennu í myndinni,
svo að hún verði heimur út af fyrir
sig — heimur innan hins raun-
verulega heims og jafnframt sýn-
ishorn af heiminum, sem við lifum
í ...
Þetta tekst honum lygilega, til
að mynda í New York-seríunni,
hvar hann dvaldist við nám í
Ijósmyndagerð heilt ár, en New
York — það veit sá sem ailt veit —
er hrikaleg í öllum sínum mynd-
um og óþrjótandi viðfangsefni
fyrir listamenn vegna þess
ógnarkrafts, sem borgin býr yfir
og stafar af henni. New York City
gefur engan grið fremur en lífið
sjálft.
Þetta tekst Bjarna að kalla
fram í yfirlætislausum myndum
— í „real life“ — skotum af hinum
og þessum hliðum metropolitan
ennvæsí (þ.e. N.Y.C.). Mynd númer
20, sem heitir New York eins og
nokkrar fleiri, er í einu orði sagt
glæsileg — línan — formið — ljós
— skuggar — hrynjandi plús jafn-
vægi. Þvílík tök.
Mann dauðlangar i sumar
myndanna.
Svo eru það allar rósirnar, Rós í
flösku (nr. 29); þar leyfir málarinn
sér að lita sjálft blómið — hitt allt
er svart og hvítt. Þá er mynd nr.
33, Rauð rós, sem gæti verið mál-
verk í pastellitum.
Og svo fiskarnir — þeir eru kap-
ítuli út af fyrir sig — „sjö á landi
og sjö í sjó“ eins og segir í ævin-
týrinu.
Einkanlega er mynd nr. 39,
Frystir silungar — forvitnileg
vegna þess að hún synir — að eg
hygg — bezt auga Bjarna fyrir
því, sem hið venjulega auga grein-
ir ekki. Það er eins og fjárans sil-
ungarnir séu svo gaddaðir, en þó
svo silfur-demtantsglitrandi, að
það er erfitt að trúa sínum eigin
augum.
Þegar gengið er um sýningar-
salinn þarna í Listasafni alþýðu
um þessar mundir — sýningu
Bjarna lýkur annað kvöld — þá er
það góð tilfinning að vita til þess,
að þarna sé hægt að upplifa gleði
og lífshrifni vegna lifandi listar,
sem þarna er reidd fram af krafti
sálarinnar. Svo virðist sem engan
sé verið að stæla, enda þótt hægt
sé að finna keim af sumum mynd-
unum, öllu heldur blæ, sem gæti
verið í ætt við Braque, Klee, og
Miro (Dæmi: mynd nr. 44, Lítil
smálúða; mynd nr. 45 Jólahúmör).
Og annað: Það er eins og ekkert sé
happa- eða tilviljunarkennt, held-
ur eins og örugg hönd eða innri
sjón stýri og ráði ferðinni. Mynd
nr. 47 blasir við augum, þegar inn
í salinn er komið: Ginflaska
(Gordon London Dry) og í henni
gullfiskur. Þetta segir nóg og svo
er hægt að álykta.
Það er svo margt og svo margt,
sem athygli vekur. Það er ekki
hægt að sniðganga myndina
Sjöundi mánuöur, sem er lífið
sjálft. Nr. 56, Vor, sannar, að hægt
er að vinna ljósmynd svipað og
málverk, Sem stenzt harðar kröfur
og leysir myndræn vandamál.
Ekki er unnt að tíunda allt, sem
fyrir augu ber á sýningunni, en
svona rétt undir lokin er tilvalið
að heilsa aðeins upp á Kisa, mynd
nr. 71, sem ilmar af lífi í einfald-
leik sínum (fáar skepnur jarðar-
innar eru jafnlifandi — jafn rosa-
lega lifandi og kötturinn — og þar
af leiðandi er skepnan sú aldrei
leiðinleg).
Við hliðina á „le cat“ er mynd
nr. 70, sem artisto skírir Alusuisse
skandall, hún er ef til vill ádeila á
tilburði og lífssveiflur í sambandi
við álverið á sínum tíma, þ.e.
tímabilið ’82—’83. Hver veit. Og
fantasíur sem þessar — ekki síður
myndin nr. 34 Frakki — eru frum-
legar og líða ekki úr minni. Mynd
nr. 34 er persónuleiki, karakter út
af fyrir sig.
Þegar á heild er litið og heiðar-
lega er skoðað, þá er það deginum
ljósara, að þessi ungi listamaður
Bjarni, sem nú rekur sjálfstæða
Ijósmyndastofu í Gaflarafirði, er
greinilega áfjáður í að segja
eitthvað nýtt í þessum heimi
okkar, sem býður alltaf upp á
eitthvað nýtt og nýtt. Þetta tekst
honum.
Aö llKÖardragi,
stgr
Höíundur er riíhöíundur og Hst-
málari.