Morgunblaðið - 21.09.1985, Blaðsíða 25

MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 21. SEPTEMBER1985
25
ERRO
Myndlist
Bragi Ásgeirsson
Menn eru stöðugt minntir
á það hve tíminn líður hratt
og þannig eru heil sjö ár síð-
an Listahátíð var með mikla
yfirlitssýningu á verkum
Guðmundar Guðmundssonar
Erró.
Fram að þeim tíma hafði
hann að mestu verið snið-
genginn af löndum sínum en
fyrir mína uppástungu var
honum þó boðið að sýna í
deild íslands á samnorrænu
sýningunni á Charlottenborg
í K.höfn árið 1969.
Frá sýningu Erró á Kjar-
valsstöðum hafa verið haldn-
ar tvær sýningar á afmörk-
uðu sviði listar hans í Nor-
ræna húsinu, og hann átti
nokkrar miklar myndir á
sýningu á verkum íslenzkra
myndlistarmanna, búsettra
erlendis, er haldin var á
Kjarvalsstöðum í tengslum
við Listahátíð sl. ár. Þá
kynnti fyrirtækið „Mynd-
kynning" grafíkmyndir eftir
hann og gaf út tvö eintök
fyrir nokkrum árum.
Seinni sýningin í Norræna
húsinu mun einmitt rétt
hálfnuð er þessar línar birt-
ast en hún mun standa til 29.
september.
Svo sem á fyrri sýningu
sinni í Norræna húsinu hefur
Erró kosið að kynna hina
munúðarfullu hlið listar
sinnar. Hann staðsetur
engilfagrar konur úr lista-
sögunni og af ljósmyndum
gamalla póstkorta inn í hið
tæknivædda þjóðfélag okkar.
Býr til dularfulla tímalausa
rökræðu, sem hann magnar
upp á léreftsdúkum sínum
með lit og pentskúf.
Hér er um fjórar mynd-.
raðir að ræða: „Stúlkurnar
frá Marokkó“, „Keisarans
veldi í Kína“, „Japan“ og
„l'úsund og önnur nótt“. Erró
styðst mikið við ljósmyndir
eins og hann hefur lengi gert
og þess má geta, að ljós-
myndif hafa verið notaðar
sem hjálpartæki málara frá
upphafi tækninnar, og á
þessari öld hafa menn víkkað
út sviðið með því að klippa
þær niður og líma upp. Látið
þær segja nýja sögu í marg-
víslegum samruna, eftir því
sem hugarflugið býður og
nefnist aðferðin á frönsku
„photomontage" og er um
leið fagheitið.
Erró hefur tekið þessa að-
ferð upp í málverkinu, —
klippir niður eitt og annað í
ljósmyndum af verkum
frægra meistara, svo og al-
mennum ljósmyndum úr
tímaritum og póstkortum.
Málar svo eftir þessum sam-
klippum í gegnum stækkara.
A síðari árum hefur hann í
vaxandi mæli notað heilmik-
ið úr teikniseríum dagblaða
og tímarita (comic stris),
hrært þeim saman við fræg
málverk og ljósmyndir af
vettvangi dagsins. Nútíð og
fortíð renna þar saman í eitt
og úr verður einn allsherjar
pataldur. Það hefur löngum
heillað listamenn að hræra
saman nútíð og fortíð en
Erró gerir það á sinn sér-
staka hátt, og aðferð hans
hefur hlotið hljómgrunn á
okkar ótrúlegu og ótryggu
tímum, — er menningin er
næsta fánýt miðað við mik-
ilvægi þess að komast af —
lifa.
En við sjáum minnst af
þessu á sýningunni í Nor-
ræna húsinu og óneitanlega
eru þær myndir einna svip-
mestar, sem næst þeim
koma. Það er og næstum lík-
ast því, sem að eitthvað vanti
í þær myndir þar sem þessi
hrái og launkýmni leikur er
ekki til staðar.
Þessi sérstaki leikur er
áþreifanlegastur í myndinni
af Laxness og þó þykir mér
ljósmyndirnar tvær nokkuð
framandlegar í heildinni —
máski hefur listamaðurinn
ofhugsað myndina. Fram
kemur í viðtali, að hann hafi
upprunalega hugsað sér
hana öðruvísi — jafnvel
staðsetja öll ferðalög Lax-
ness á myndflötinn. Snjöll
hugmynd það, því að Laxness
hefur lifað spennandi og lit-
ríku lífi um dagana og ætti
að vera til nóg af myndrænu
efni að taka í mikla og stóra
mynd. Og hví ekki að mála
Laxness-scape — Laxness-
landslag?
Scape-myndröðin er eitt
Brúðusafniö
hið þekktasta er liggur eftir
Erró og þannig var viðamikil
sýning á þeim þætti listferils
hans haldin á gamla Nútíma-
listasafninu 6. maí til 16.
júní og mun hafa vakið mikla
athygli.
Það er annars merkilegt að
hugsa til þess, að við íslend-
ingar eigum enga mynd frá
þessu tímabili — né í líkingu
við þá snjöllu mynd „Bak-
grunnur Jackson Pollock",
sem máluð árið 1967 og
hangir uppi í Nútímalista-
safninu í Pompidou-menn-
ingarmiðstöðinni. Sú mynd
vekur óskipta athgyli safn-
gesta, svo sem ég hef sjálfur
margoft tekið eftir mér til
óblandinnar ánægju.
Það er harla lítið af ís-
lenzku sviði í myndum Erró í
Norræna húsinu en hér skulu
Fatima
Davina
menn ekki misskilja mig því
að enginn er ég boðberi átt-
hagalistar. Ég á við sjálfa
gerð myndanna en hér sjást
pensilför varla og er það
e.t.v. vegna þess að þær eru
málaðar með sérstöku lakki
er gefur þeim m.a. hina tæru
áferð.
Þá má gera ráð fyrir, að
Erró hafi valdið ýmsum að-
dáendum sínum vonbrigðum
með því að sýna einungis fal-
legar, munúðarfullar myndir
á þessum tveim sýningum í
Norræna húsinu — kannski
samkvæmt óskum þeirra er
að sýningunni stóðu, en að
sjálfsögðu kemur það honum
einum við hvaða hlið á sér
hann vill kynna hverju sinni
hér heima. Fólki hefur og al-
mennt líkað þetta vel, eink-
um því er ekki léti sér detta í
hug að festa sér myndir
hrjúfar, skeleggrar og um-
búðalausrar tjáningar.
Máski mætti álykta, að
eftirmyndir ýmissa frægra
listaverka séu ekki nægilega
vel útfærðar, þar sem að ekki
er um stíliseringu að ræða og
í annan stað er myndræni
tilgangurinn ekki fullljós
varðandi einhæfa stækkun
Ijósmynda því að hér er eig-
inlega ekki beint súper-
raunsæi á ferðinni.
Sumar stúlkurnar frá
Marokkó eru í sjálfu sér svo
myndrænar að stækkun í
margri mynd er vel réttlæt-
anleg svo sem „Fatima" (2)
og „Davina“ (5) en í hinni
síðastnefndu hefur hann ein-
mitt staðsett ákaflega
myndrænan bakgrunn. Á
sama hátt er myndin
„Brúðusafnið" í senn einföld
og dularfull í tímaleysi sínu
auk þess að vera vel máluð —
svo má og einnig segja um
myndina framan á sýn-
ingarskrá, sem er í fleiri en
einum skilningi „fallegasta“
mynd sýningarinnar að mín-
um dómi.
Hér er það þó mikilvægast,
hvernig sem á allt er litið, að
Guðmundur Guðmundsson
Erró er farinn að sýna reglu-
lega í heimalandi sínu og
væntanlega heldur hann
góðu sambandi áfram. Land-
ar hans hafa tekið honum
vel.
J