Morgunblaðið - 17.05.1991, Blaðsíða 39

Morgunblaðið - 17.05.1991, Blaðsíða 39
itíei íam xi auoAauT20ri aidAjanuoaoM HORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 17. MAl'TSSl" 88 39 svið, en skýringin er sú, að þar sem er brennandi áhugi, þar er starfs- gleðin og þar sem starfsgleðin er verða afköstin oft hin ótrúlegustu. Ég fékk inngöngu í Hreppakór- inn, þegar ég var 15 ára og starf- aði með kórnum að minnsta kosti í 10 ár. Ég get borið um það að Sig- urður Var frábær söngstjóri og hann hafði einnig einstaklega hljómþýða, dökka bassarödd. Honum tókst að gera Hreppakórinn einn af betri karlakórum landsins, þegar kórinn stóð upp á sitt besta, þrátt fyrir stuttan æfíngatíma sem ekki fékkst lengri vegna þess hve búseta kórfé- laga var dreifð. Sigurður átti að fagna miklu barnaláni og á heimilinu í Birtinga- holti ríkti glaðværð og auðlegt söng- líf hjá þeim hjónum og þeirra glæsi- lega barnahópj. Börnin talin í ald- ursröð eru: Ásthildur, gift Guð- mundi Ingimundarsyni, þau reistu garðyrkjubýli i Birtingaholti og búa þar; Arndís, gift Skúla Gunnlaugs- syni, þau búa í Miðfelli í Hruna- mannahreppi; Sigurfinnur skrifstof- ustjóri á Selfossi, __ kvæntur Ástu Guðmundsdóttur; Ágúst, kvæntur Sigríði Eiríksdóttur, þau eru bændur í Birtingaholti IV; Magnús, kvænt- ur, f.k. María Ragnarsdóttir, s.k. Guðbjörg Björgvinsdóttir, þau eru bændur í Birtingaholti I; Móeiður ljósmóðir, gift Þorleifi Eiríkssyni bílstjóra í Reykjavík. Bræðurnir í Birtingaholti, Ágúst og Magnús, hafa nú tekið að sér mörg hin félagslegu forystuhlutverk í landbúnaði héraðsins. Þannig er Ágúst formaður Búnaðarsambands Suðurlands og Magnús formaður Mjólkursamsölunnar í Reykjavík og ýmsum fleiri félagsmálastörfum hafa þeir bræður gegnt. Eg hef oft komið að Birtingaholti og hef notið sönggleðinnar með Sig- urði og sungið lögin hans og ann- arra og hann spilaði undir, og stund- um söng hann einnig með,með sinni hljómþýðu bassarödd. Fyrir utan músíkhæfileikana var Sigurður ágætur hagyrðingur og m.a. söng ég á þeim árum eftirfarandi ljóð Sigurðar við fallegt lag hans: Þú byrgir þig sól svo björt og heit í bláfjallanáttstað þínum. Og söngfuglar hverfa úr hverri sveit, sem hrifu með tónum sínum. Það haustar og bliknar hver rós í reit og rökkvar í huga mínum. Sigurður unni birtu og sumaryln- um og það er bjart yfir lífsleið hans og minningin björt um heimilið í Birtingaholti og þau verðmæti sem sköpuðust þar í lífstíð Sigurðar. Að lokum vil ég færa fjölskyldu Sigurðar innilegar þakkir fyrir allt hans starf sem bónda og forystu- manns í landbúnaði, fyrir lögin hans fögru og ljóðin hans góðu, og þakka honum langt og gott samstarf að mörgum góðum málum. Ég þakka fyrir persónulega vináttu, sem gott er að hugsa til með þakklæti nú þegar kveðjustundin er komin. Eg votta allri fjölskyldu Sigurðar innilega samúð við fráfall hans. Blessuð veri minning hans. Hjalti Gestsson í æsku átti ég því láni að fagna að starfa hjá bróður hans, Helga. Það var góður skóli. Sigurði kynnt- ist ég þó minna. Með örfáum orðum vil ég þakka fyrir framgöngu hans í skólamálum tónlistar í Árnessýslu. Áður en lög um tónlistarskóla gengu í gildi urðu baráttumenn fyr- ir slíkri menntun að ganga fram fyrir skjöldu. Þar var Sigurður fyrir Árnesingum. Ég varð var við þá vinnu, því fyrir hans áeggjan var komið á tónlistarkennslu í Þorláks- höfn sem eflst hefur í að vera reglu- legur skóli. Lúðrasveit Þorlákshafnar er sprottin upp úr þessum jarðvegi. Héraðið hefur átt marga góða tón- listarmenn. Sigurður var í senn lista- maður og bóndi. Héraðshöfðingi tónlistar er allur. Tónsköpun hans mun halda áfram að vera nærtæk framsetning hins söngglaða manns. Fjölskyldunni færum við hjónin virðingar- og samúðarkveðjur. Svanur Kristjánsson. Þorlákshöfn. Aldanmnning: Steinunn Sigurjóns- dóttir og Jónas Jón Gunnarsson frá Hátúni Steinunn Fædd 5. febrúar 1891 Dáin 28. febrúar 1981 Jónas Fæddur 17. maí 1891 Dáinn 17. júlí 1939 í dag, 17. maí, eru liðin eitt hundrað ár frá fæðingu afa míns og nafna, Jónasar Jóns Gunnars- sonar frá Hátúni í Skagafirði. Af því tilefni þykir mér við hæfi að minnast ömmu minnar og afa í nokkrum orðum, því bæði voru þau Steinunn og Jónas á sama árinu, hún þremur mánuðum eldri en hann. Sakir æsku minnar þekkti ég aldrei afa minn, en var á hinn bóg- inn rétt að hefja þrítugsaldurinn, þegar amma Steinunn lést. Betri ömmu er erfitt að hugsa sér, því hún hafði alveg sérstakt lag á því að stýra börnum og passaði mig oft í æsku. Mér er það minnisstætt, hvað ég, sem fimm eða sex ára gamall fjörmikill strákur, hafði það ósjálfrátt alveg á hreinu, hvað mátti gera og hvað ekki hjá henni ömmu minni á Amtmannsstígnum. Aldrei man ég eftir því að hún skipti skapi eða léti falla til mín nokkurt styggð- aryrði. Hún gaf sér alltaf tíma til að spjalla við mann, þótt helstu áhugamál viðmælandans væru úr öðrum heimi; kúrekar, indjánar og boltaspark. Og stundum spiluðum við lönguvitleysu eða vist tímunum saman. Alltaf var þess gætt, að snáðinn væri aldrei svangur í öllum þeim stórræðum sem jafnan eru á prjónunum hjá börnum. Og alltaf var von til þess, að amma lyki upp forboðnum hirslum, sem enginn dirfðist að snerta, og fyndi til köku eða kandísmola að gefa manni. Síðar gerði ég mér grein fyrir því, að Steinunn og hennar líkar af svokallaðri aldamótakynslóð hlytu að hafa verið í hópu fremstu uppeldisfræðinga landsins, þótt ekki væri skólagöngunni fyrir að fara. Reynsla hennar og hyggjuvit ásamt framgöngu hennar við fólk, sem einkenndist fyrst og fremst af umhyggju, hlýju og glaðværð, gerðu það að verkum, að fólk af ýmsum gerðum og á öllum aldri virtist hópast í heimsókn til henn- ar. Steinunn hlustaði jafnan með athygli og var margfróð. Hún var skarpgreind og las mikið. Þegar við bættust eðlislægir eiginleikar á borð við .glaðværð og umhyggju er ekki að undra, þótt mannmargt hafi jafnan verið í kringum Steinunni. Mér lærðist fljótt í æsku, að ef Skagafjörður og amma Steinunn væru ekki eitt og hið sama, þá væru þau að minnsta kosti ná- tengd. Steinunn fæddist í Stóru- Gröf á Langholti í Skagafirði fyrir eitt hundrað árum, 5. febrúar 1891. Foreldrar hennar voru þau Sigurjón Markússon, lengst af bóndi í Eyhild- arholti í Hegranesi, og kona hans, Guðrún Magnúsdóttir. í Eyhildar- holti ólst Steinunn upp. Fæðingarstaður Jónasar var Keflavík í Hegranesi og voru for- eldrar hans þau Gunnar Ólafsson bóndi og kona hans, Sigurlaug Magnúsdóttir. Jónas ólst að mestu leyti upp á Syðri-Húsabakka hjá móðurbróður sínum, Jónasi Magn- ússyni, og konu hans, Jónínu Guð- mundsdóttur, miklum sæmdarhjón- um. það með hvaða hætti þau kynntust eða kærleikar þróuðust. Um Jonas hefur verið sagt að hann hafi verið hörkuduglegur at- orkumaður. Hann þótti ákaflega léttur í skapi, gleðimaður á góðri stund og mikill göngugarpur. Til marks um það síðastnefnda má geta þess, að í byrjun árs 1914 fór Jónas fótgangandi frá Skagafirði til Reykjavíkur í þeim tilgangi að hitta Steinunni,- sem þá hafði unnið um tíma í höfuðstaðnum. Þau höfðu áður heitbundist í Skagafirði og 22. janúar árið 1914 gifta Steinunn og Jónas sig í Reykjavík. Það sama ár hefja þau búskap í Garði í Hegra- nesi og búa þar á hluta jarðarinnar til ársins 1919. Þá flytja þau búferl- um að æskustöðvum Jónasar, Syðri-Húsabakka í Seyluhreppi, og búa þar í tvö ár. Það er svo árið 1921, sem þau fá til ábúðar Hátún í Seyluhreppi, er þá var ein af hjá- leigunum frá hinu forna prestssetri og höfuðbóli, Glaumbæ. Nú á dögum hefði Hátún ársins 1921 kallast óbyggilegt. Túnið mun hafa verið kargaþýfður smákragi utanum léleg bæjarhús. Heyfengur var 30 hestburðir, sem ekki náði því að vera eitt kýrfóður. Auk þess hvíldi sú kvöð á hjáleigubændum að vinna fyrir höfuðbólið, hvenær sem kall kom þaðan. Þegar Steinunn og Jónas koma í Hátún byrjar hins vegar nýr kafli í sögu þessa hjáleigubýlis. Líkt og landnemar í ónumdu landi tóku þau til við ræktun og uppbyggingu. Túnið var sléttað og stækkað svo að töðufengurinn margfaldaðist á fáum árum. Ný hús voru byggð og bústofn stækkaður. Jónas vann hörðum höndum að umbótum í Hátúni á milli þess sem unnið var fyrir höfuðbólið. Á veturna flutti hann einnig vörur á sleðum frá Sauðárkróki til bænda í sveitinni. Var greiðvikni og hjálpsemi Jónasar viðbrugðið og sjaldnast var víst horft til launa fyrir viðvikin. Má nærri geta, að oft hafi hann verið þreyttur að loknum löngum vinnu- degi. Þó hefur verið sagt, að hann hafí aldrei verið svo þreyttur, að hann gæti ekki leikið við börnin sín, þegar hann kom heim. Fyrir þau hafði hann alltaf tíma. Steinunn þótti einnig hamhleypa til verka. Auk þess að annast hús- haldið og ört vaxandi bamahóp, gekk hún til útiverka, hvenær sem færi gafst. Einnig var mjög gest- kvæmt á heimilinu og ekki hefur vinna húsfreyju minnkað við það. Af öllu má ráða, að þau hjónin hafi verið mjög samhent í störfum sínum og staðráðin í því að bæta hag sinn og barna sinna. Steinunn og Jónas eignuðust tíu börn. Tvö dóu ung en átta komust fullorðinsára, sjö synir og ein dótt- ir. Þau eru í aldursröð: Sigurjón, bóndi á Syðra-Skörðugili á Lang- holti, kvæntur Sigrúnu Júlíusdótt- ur, Gunnlaugur, bóndi í Hátúni, kvæntur Ólínu Jónsdóttur, Hallur, bifreiðastjóri í Varmahlíð, kvæntur Aðalbjörgu Jónsdóttur, Sigurður, húsasmíðameistari í Reykjavík, kvæntur Guðrúnu Ragnarsdóttur, nú látinn, Jónas, kaupmaður í Reykjavík, kvæntur Ástu Péturs- dóttur, nú látinn, Ólafur, bóndi í Hátúni við Rauðavatn, kvæntur Sæunni Guðmundsdóttur, þau slitu samvistir, Guðrún, húsmóðir í Reykjavík, gift Einari P. Krist- mundssyni, Bjarni, rafvirkjameist- ari í Reykjavík, kvæntur Guðnýju Jónsdóttur. Hátúnssystkinin þóttu snemma mannvænleg. Er ekki að efa að dugnaður þeirra og útsjónarsemi hefur átt sinn stóra þátt í því hve vel tókst til með allar umbætur í Hátúni, enda hefur þurft allnokkuð til að framfleyta svo mannmörgu heimili. Afkomendur Steinunnar og Jónasar eru nú orðnir m'utíu talsins. Eftir átján ára búskap í Hátúni andaðist Jónas langt fyrir aldur fram árið 1939. Steinunn bjó þá áfram með börnum sínum í Hátúni fram til ársins 1947. Þá lét hún jörðina í hendur Gunnlaugi syni sín- um og flutti til Reykjavíkur. Þar bjó hún í þrjátíu og þrjú ár í skjóli barna sinna og tengdabarna, en hélt þó ávallt sitt eigið heimili. „Skín við sólu Skagafjörður", segir í kunnu kvæði. Það er auðvit- að gömul saga og ný, að átthagana sjá menn gjarnan í rómantísku sól- arljósi, sem oft yljar best að ævi- kveldi. Sveitin í Skagafirði var henni ömmu minni þó ætíð miklu meira en rómantísk minning. Svo lengi hafði Skagafjörður verið_ um- gjörð um líf hennar allt og Jonas- ar, störf þeirra og hugsanir. Eftir- farandi erindi er úr kvæðinu „Skag- afjörður" eftir frænda Jónasar, Magnús Markússon. Læt ég það verða mína hinstu kveðju til þeirra heiðurshjóna. Skagafjörður, byggðin bjarta bernsku fotdin kær, þar sem létt að lagar-hjarta líða vðtnin tær, þar sem fjöll með faldinn gljáa faðma vog og ból, göfug mininng gildra áa gyllir Tindastól. Jónas Gunnar Einarsson Minning: Sigurbjörg Jónas- dóttir frá Litladal Fædd 6. ágúst 1895 Dáin 26. apríl 1991 Aldamótakynslóðin er að ganga til feðra sinna, sú kynslóð mótaði þá lifnaðarhætti, sem þjóðin bjó við í áratugi. Sigurbjörg var ein af þeirri kyn- slóð og hún kynntist í æsku á hverju afkoma þjóðarinnar byggðist, það voru heimilin sem stóðu saman af vinnu fólksins, samviskusemi og trúmennsku. Sigurbjörg fæddist 6. ágúst 1895 að Asum í Svínavatnshreppi. For- eldrar hennar voru Jónas B. Bjarna- son frá Þórormstungu í Vatnsdal og kona hans Elín Olafsdóttir frá Guðrúnarstöðum í sömu sveit. Sig- urbjörg fluttist ung að árum með foreldrum sínum að Litladal og ólst þar upp með systkinum sínum, Ólafi, sem tók við búi foreldra sinna í Litladal, Bjarna kennara, bónda og fræðimanni í Blöndudalshólum og systrunum Ástu og Guðrúnu, þær fluttust til Reykjavíkur og áttu sitt heimili þar. Sigurbjörg vann heimili foreldra sinna óg Olafs bróð- ur síns meðan hann lifði, en hann lést á besta aldri. 011 sveitin harm- aði hann. Sigurbjörg fluttist síðan að Stóru-Giljá og gerðist ráðskona hjá þeim bræðrum Sigurði og Jóhann- esi Erlendssonum, sem bjuggu þar með reisn. Sigurbjörg var stórbrotin í allri búsýslu á Stóm-Giljá, hún var gædd góðum hæfileikum, var mjög vel greind, afkastamikil við vinnu og fjölhæf á því sviði. Sigur- björg hafði glaða og létta lund, góðar skoðanir á málum sem snertu landbúnað og alla velferð manna, hún talaði vandað mál, sagði vel frá og hafði góða kímnigáfu. Hún var góð kona, vildi öllum vel og gott að eiga sálufélag með henni, hún trúði á algóðan guð og hans hand- leiðslu. Eg þekkti Sigurbjörgu frá þeim tíma er ég man fyrst. Við bjuggum mörg ár undir sama þaki og áttum margar góðar ógleyman- legar stundir og gott var að leita til hennar og fá góð ráð og fyrir- greiðslu um ýmislegt sem laut að heimilishaldi. Ég þakka henni fyrir öll góð kynni og vináttu sem aldrei brást. Sigurbjörg fór frá Stóru-Giljá til systra sinna í Reykjavík og var þar nokkur ár. Síðan fluttist hún á ellideild sjúkrahússins á Blönduósi og dvaldi þar til æviloka. Þangað heimsótti ég hana oft og mætti allt- af sömu vináttunni og hlýjunni. Nú er hún horfin til þeirra heimkynna sem hún þráði og veit ég að þar verður vel tekið á móti henni. Guð blessi minningu hennar. Ingibjörg Bergmann Birting afmælis- og minningargreina Morgunblaðið tekur afmælis- og minningargreinar til birting- ar endurgjaldslaust. Tekið er við greinum á ritstjórn blaðsins á 2. hæð í Aðalstræti 6, Reykjavik og á skrifstofu blaðsins i Hafn- arstræti 85, Akureyri.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.