Morgunblaðið - 17.05.1991, Blaðsíða 16

Morgunblaðið - 17.05.1991, Blaðsíða 16
16 reei SBJ ¦!¦ tiAUUISUí UIUAJHHJUM'JK MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 17. MAÍ 1991 Sr. Lárus Þ. Guðmundsson sendiráðsprestur í Kaupmannahöfn: Islendingar rækja vel sofnuð sinn hér Eftir aldarfjórðung sem sóknarprestur Önfirðinga og prófastur í ísafjarðarsýslum í ellefu ár með aðsetur að Holti tók séra Lárus Þorvaldur Guðmundsson sig upp ásamt konu sinni, Sigurveigu Ge- orgsdóttur, og flutti til Kaupmannahafnar. Þar hefur hann gegnt starfi sendiráðsprests í tvö ár en árið áður var hann í leyfi sem hann notaði til fræðistarfa. — Komdu fagnandi og blessaður, segir hann eins og ævinlega þegar hann heilsar gestum sínum en sendi- ráðspresti er búin aðstaða ásamt fjölskyldu í Jónshúsi við Öster- voldgade í Kaupmannahöfn. En það er langur vegur frá Holti til Kaupmannahafnar — eða hvað? — Já, það er langur vegur og margt ólíkt að sjálfsögðu og það er alltaf eitthvað sem maður saknar en það kemur líka eitthvað annað í staðinn. Það hefur verið mér sér- stök ánægja að starfa hér, segir séra Lárus þegar blaðamaður tekur að rekja úr honum garnirnar. — Þetta er gefandi starf og til- breytingarríkt og íslenski söfnuður- inn er starfssamur og áhugasamur. Sem dæmi get ég nefnt að á aðal- safnaðarfundi síðast buðu mun fleiri sig fram til embætta en þurfti svo þeir voru bara gerðir að með- stjórnendum! Lárus segir að um fjögur þúsund íslendingar dvelji í Danmörku við nám eða hafi þar fasta búsetu og eru flestir í Kaupmannahöfn. Um fímm þúsund eru í Svíþjóð og raun- ar segir hann mun fleiri íslendinga búsetta á Norðurlöndum en skráðir séu. Félagsleg hjálp — Margir komu hingað fyrir mörgum árum og sumir eru orðnir miklir einstæðingar, háaldrað fólk sem á engan að og hef ég reýnt að sinna þessu fólki. Þetta er í raun miklu meira vandamál en ég gerði mér í hugarlund og stundum hefur mér tekist að ná sambandi við ætt- ingja heima og ein og einn hefur komist heim. Menn eru miklu meiri einstæðingar hér í stórborginni heldur en á elliheimili heima. Hér gleymast menn og það hefur komið fyrir að húsverðir eða nágrannar hafa þurft að brjótast inn eða kalla til lögreglu þegar ólykt var tekin að berast um húsið. Ekki segist Lárus oft þurfa að hafa afskipti af íslendingum sem lent hafa í klandri en einmitt þegar blaðamaður leit til hans á sunnu- dagssíðdegi voru staddir hjá honum tveir piltar sem rændir höfðu verið peningum og skilríkjum. Þeir voru nýlega komnir út og voru að leita eftir atvinnu í Málmey en ákváðu að skella sérí fjörið hinum megin við sundið. A öldurshúsi vörpuðu þeir af sér jökkum og tóku til við dansinn og þegar þeir sneru til sæta sinna voru þeir horfnir og veskin með. Lárus stakk þá að þeim farmiðum með flugbátunum og sænskum hundraðkalli og útvegaði þeim gistingu í Málmey og síðan ætluðu þeir að sjá til hvort þeir héldu heim eða þraukuðu áfram úti. — Mjög lítill hluti starfsins fer í að sinna slíkum málum. Það heyrir til undantekninga en auðvitað kem- ur það fyrir og sum málin eru tímaf- rek. Stundum hafa menn verið rændir og standa uppi slyppir og snauðir og þá hjálpum við þeim að komast heim og þessi mál vinn ég oft í samráði við sendiráðið. Og þó að presturinn hafi lánað piltunum sænska hundraðkallinn og oftlega lagt út fyrir ýmsum kostn- aði í slíkum tilvikum segist hann sjaldnast hafa fengið slík lán endur- greidd og hann hefur heldur engan möguleika á að láta slíkan kostnað falla á embættið. Og Lárus nefndi hér að framan einstæðingana sem hann segir að þyrfti að koma meira til hjálpar: — Já, þetta er vandamál og mjög nauðsynlegt að sinna þessu starfi betur. Ósk mín er sú að fá sérstaka fjárveitingu til að geta ráðið mann í hálft starf sem myndi sinna þessu með mér. Ég hef reyndar haft mikla hjálparhellu, Hrund Vernharðsdótt- ur, og hefur hún annast heimsóknir til sjúklinga sem eru oft sendir hing- að að heiman og til þeirra íslend- inga sem hafa hér fasta búsetu og þurfa á hjálp að halda. Safnaðarstarfið En í hverju er þjónustan við söfn- uðinn einkum fólgin? — Ég messa mánáðarlega í Sankti Pálskirkjunni hérna rétt hjá og laugardaginn áður höfum við kirkjuskóla og þá koma foreldrarnir oft með. Síðan hef ég fjárveitingu til að messa tvisvar á ári í Osló, Gautaborg, Lundi, Málmey, Óð- insvéum, Alaborg og Árósum. Þess- Hjónin séra Lárus Þ. Guðmundsson og Sigurveig Georgsdóttir hjúkr- unarfræðingur. Hún starfar ekki við hjúkrun í bili enda segist hún hafa næg verkefni tengd starfi Lárusar. ar messuferðir lenda gjarnan kring- um jól og páska og um leið er mik- ið um skírnir og nokkur börn eru ferm á hverju vori. Síðan er alltaf talsvert um giftingar en þær eru flestar í Danmörku og fara oft fram í minningarstofu Jóns Sigurðssonar hérna niðri. Vikulega fær Lárus íslensku börnin í Kaupmannahöfn til spurn- inga og á hverjum föstudegi fer hann til Málmeyjar sömu erinda og spyr þá íslensku börnin í Suður-Sví- þjóð. íslendingafélagið í Málmey hefur íbúð á leigu og þar er ágæt aðstaða til félagsstarfsins. Eru ís- lendingar í Kaupmannahöfn kirkju- ræknir? — Þeir rækja vel þennan söfnuð Björn Jónasson er formaður sóknarnefndarinnar og hér situr hann á fundi með sr. Lárusi og Hrund Vernharðsdóttur. sinn, messurnar sækja oft um 50 manns og fer upp í 200 þegar mest er. Eftir messu koma kirkjugestir yfir í Jónshús og þá fáum við oft- ast fræðimanninn sem þá dvelur í húsinu til að flytja okkur' stuttan fyrirlestur. Já, mér er óhætt að segja að íslendingar hér séu kirkju- ræknir — þetta er góður kjarni og margt hefur þetta fólk ekki sótt kirkju heima. Það byrjar á að koma með þeim formerkjum að geta hitt landa sína, vini og kunningja og verður fljótt fullgildir þátttakendur í starfinu. Hver veit nema kirkju- sóknin haldi áfram eftir að menn flytja heim og ég lít því á messurn- ar og raunar starfið allt sem ákveð- ið kristniboð. Um fjárhaginn segir Lárus að árlegur höfuðverkur safnaðar- stjórnar sé að láta enda ná saman. Nýlega fékk söfnuðurinn 8 þúsund króna (danskar) styrk frá svonefnd- um Carlsberg sjóði. Var hann not- aður til að kaupa hökla til að nota í Pálskirkjunni. Samstarfið við for- ráðamenn kirkjunnar segir Lárus hafa verið með miklum ágætum og gaman sé að geta sýnt ofurlítið þakklæti með því að leyfa dönsku prestum hennar afnot af þessum gripum. Nafnamálið Eitt mál segir Lárus hafa flækst svolítið fyrir Dönum en það er nafn- amálið og hefur Lárus rekið sig nokkuð á það. — Nafnalöggjöfin hér segir að börnin verði að kenna sig við annað hvort foreldrið, þ.e. eftirnafn þess. íslendingar hafa ekki viljað sætta Ekki Olafs Ragnars að fyrirgefa eftírBolla Valgarðsson Eftir kosningarnar fór mikill taugatitringur um herbúðir stjórn- málaflokkanna, sérstaklega Fram- sóknarflokks og Alþýðubandalags, vegna fyrirhugaðra stjórnarmynd- unarviðræðna. Sú staða var komin upp að Alþýðuflokkurinn var í odda-. aðstöðu um stjórnarmyndun. Al- þýðubandalag og Framsóknarflokk- ur áttu sér þann draum æðstan að ' halda stjórnarsamstarfmu áfram óbreyttu eftir kosningar. Fram- sóknarflokkurinn talaði um mikil- vægi þess að „félagshyggjustjórn- in" héldi velli og Ólafur Ragnar um mikilvægi þess að Sjálfstæðisflokk- uririn væri settur endanlega til hlið- ar í íslenskum stjórnmálum. En við „baldinn fola" var að eiga, sem var Alþýðuflokkur, og brugðið gat til beggja vona að hverjum hann kysi að snúa sér eftir kosningarnar. í Alþýðuflokknum takast á sterk hægri öfl og hefðbundin jafnaðar- mennska. Hægri öflin í flokknum, nú með Jón Sigurðsson í broddi fylkingar, hafa lengi viljað endur- reisa viðreisn sálugu og sá draumur hefur einnig blundað lengi með formanni flokksins eins og allir vita. Það var því mikið í húfi fyrir kosn- ingar að vel tækist til í kosninga- baráttu samstarfsflokkanna ef halda átti velli eftir kosningar. Stilla hefði átt saman strengi. En hvað gerðist? Það ótrúlegasta af öllu; Framsókn og Alþýðubandalag kusu að snúa bökum saman gegn Al- þýðuflokknum í kosningabaráttunni og gera hann að óvini númer eitt, tvö og þrjú. Sökuðu hann jafnvel um landráð. Eftir að skriðan fór af stað varð ekki aftur snúið og Ólafur og Steingrímur misstu al- gera stjórn á atburðarásinni og réðu ekki neitt við neitt en urðu að fylgja straumnum. En hverjir mörkuðu línurnar? Þeir sjálfír. Þegar Ólafur Ragnar byrjaði á fyrsta fundi sínum „Hvernig gat því Ólafi Ragnari og Steingrími dottið í hug að Alþýðu- flokkurinn hefði áhuga á að ganga til samstarfs við þá eftir kosningar eftir þá útreið sem hann fékk hjá þeim?" með kjósendum að gera eins lítið og honum var framast unnt úr framgangi Jóns Sigurðssonar iðn- aðarráðherra í álversviðræðunum og sakaði hann um að hafa klúðrað því máli öllu eins og það lagði_ sig. Þungamiðja kosningabaráttu Ólafs Ragnars lá nær eingöngu í þessum farvegi. Og Framsókn sá um Jón Baldvin með EB-draugnum á svo eftirminnilegar. hátt að seint mun gleymast. Það var engu líkara en Alþýðuflokkurinn hefði verið í stjórnarandstöðu allt kjörtímabilið. Hvernig gat því Ólafi Ragnari og Steingrími dottið í hug að Alþýðu- flokkurinn hefði áhuga á að ganga til samstarfs við þá eftir kosningar eftir þá útreið sem hann fékk hjá þeim? Sannleikurinn er nefnilega sá að strax í upphafi kosningabar- átlunnar mátti öllum vera ljóst að í uppsiglingu var meiriháttar pólit- ískt slys, sem stöðva hefði átt strax þó seint væri. Ólafur Ragnar talar nú um það að Jón Baldvin sé búinn að svíkja sameiginlegan draum jafnaðar- manna um einn stóran jafnaðar- mannaflokk. Það er rangt. I fyrsta lagi virðist sem tími Jafnaðarmann- aflokks íslands sé ekki runninn upp og muni ekki gera það, fyrst og fremst vegna andstöðu ýmissa leið- indamanna í Alþýðubandalaginu. Það kom í ljós í síðustu borgar- stjórnarkosningum. í öðru lagi, hafí einhverjir kippt grundvellinum und- an því að fráfarandi ríkisstjórn sæti áfram eftir kosningar eru það alþýðubandalags- og framsóknar- menn og engir aðrir. Það þýðir þess vegna lítið fyrir Ólaf Ragnar að koma fram í sjónvarpi núna og saka Alþýðuflokkinn um svik við mál- staðinn, það er ekki hans að .jfyrir- gefa" eitt né neitt, það eru Olafur Ragnar Grímsson og Steingrímur Hermannsson sem þurfa á fyrir- gefningu syndanna að halda en ekki Jón Baldvin Hannibalsson. Að lokum þetta: Atkvæði í kosn- ingunum röðuðust þannig að hæpið er að fráfarandi ríkisstjórn hefði orðið langlíf þó svo að samkomulag hefði tekist með flokkunum um áframhaldandi samstarf. Það er staðreynd og þýðir ekkert að horfa fram hjá því. Fjögurra flokka stjórn með þátttöku Kvennalistans enn síður. Það var þvi eins og málum var komið lang happasælast fyrir þjóðina að Alþýðuflokkur og Sjálf- stæðisflokkur tækju höndum saman um stjórnarsamstarf. Sú ríkisstjórn verður sterk og er vel í stakk búin til að koma mörgum góðum málum áleiðis eða í höfn í framtíðinni. Hö'fundur er nemi í Háskóla íslands.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.