Morgunblaðið - 26.07.1991, Blaðsíða 13

Morgunblaðið - 26.07.1991, Blaðsíða 13
MORGUNBLAÐIÐ flÖST.UDAQUR 26,}^ÚÚA^ 13 <:r Bandarískur togari á gulkolaveiðum. Fiskstofnarnir við strendur Bandaríkjanna eru að hruni komnir vegna ofveiði og hætta er á að sjávarútvegur leggist að miklu leyti niður við norðausturströndina ef ekkert verður að gert. ir hafa fjárfest grimmt í útveginum. Notaðar eru leitarflugvélar við veið- arnar og rafeindaskutlar eru látnir elta túnfiskinn. „Fiskurinn er dauða- dæmdur," segir Tobin, sem veiddi aðeins einn túnfisk í fyrra. „Hann er of verðmikill til að halda lífi. Veið- arnar halda áfram þar til honum verður útrýmt." Kapphlaup um fiskinn Eigendur nokkurra togara í New Bedford hafa gripið til þess ráðs að hafa þá því sem næst alltaf á sjó. Þegar þeir koma til hafnar eftir 10-12 daga veiðiferð stoppa þeir aðeins í sex klukkustundir til að landa og fara þá út með aðra áhöfn. Hvers vegna? „Til að fá meiri pen- inga," segir einn eigendanna, Árne Isaksen. „Við sáum enga ástæðu til að halda skipunum í höfn í sex daga eins og venjan hefur verið." Togararnir veiða hörpudisk, sem er ekki talinn í verulegri hættu en margir segja þó að það eigi eftir að breytast. „Þessi stanslausa sókn eyð- ileggur stofninn," segir Howard Nic- kerson, leiðtogi samtaka sjávarlíf- fræðinga, sem hafa barist fyrir tak- mörkunum á hörpudisksveiði. Annar sjávarlíffræðingur, Steven Murawski, segir að mikið af þeirri flyðru, sem nú er veidd, sé úr óvenju sterkum árgangi frá 1987 en hann hafi ekki fengið að hrygna nógu mikið til að stofninn héldist jafn góður. „Við klúðruðum honum með því að takmarka ekki veiðarnar," segir hann. Margir sjómenn segja hins vegar að þeir geti ekki dregið úr veiðunum. „Meirihluti sjómanna eru fastur í heimskulegu kapphlaupi. Þeir líta svo á að veiði þeir ekki fiskinn strax komi annar sjómaður og geri það," segir Mirarchi. Joseph Testaverde, sjómaður í Gloucester, kvartar yfir því að þegar landhelgin var færð út hafi stjórn- völd hvatt sjómenn til að fjárfesta í stærri skipum og betri tækjum. „Nú eru skipin of stór og þeir segja: „nú skulið þið fara hina leiðina"." Hugmyndir um að minnka flotann Aðrir sjómenn og þeir, sem berj- ast fyrir verndun fiskstofna, segja hins vegar að þær aðgerðir, sem gripið hefur verið til - takmörkun möskvastærða og tímabundin lokun fiskimiða - nægi alls ekki til að leysa vandann. Koma þurfi á veiðikvótum, setja sóknarmark á skipin og stöðva jafnvel nýsmíði, ella verði fleiri skip að hætta veiðum síðar. Þingmaður- inn Gerry Studds, demókrati frá Massachusetts, hefur til að mynda lagt til að flotinn í Nýja-Englandi verði minnkaður með kaupum á skip- um. Kaupin verði fjármögnuð með sköttum á olíu sem fiskiskipin nota. „Ég var vanur að rísa öndverður gegn hvers kyns takmörkunum á aðgangi að fiskimiðunum," segir Dick Allen, varaformaður sambands útgerðarmanna í Newport á Rhode Island. „Ég hef hins vegar áttað mig á því að dreifa verður aðganginum að auðlindum sjávar með skynsam- legum hætti eins og því er reyndar varið með aðrar auðlindir." Lima frá Gloucester segir að slíkt komi til greina ef stjórnin komi illa settum sjómönnum til hjálpar. „Hvers vegna getur stjórnin ekki styrkt flotann? Hvers vegna hjálpar hún ekki sjómönnum að greiða af lánunum að því tilskildu að þeir dragi úr sókninni? Þetta gerir hún fyrir tóbaksbændur og bændur út um allt land. Hvers vegna gerir hún þetta ekki fyrir okkur?" Hver sem niðurstaðan verður von- ast Mirarchi til að eitthvað verði gert. „Við höldum rányrkjunni áfram þótt stofnarnir séu að hrynja," segir hann. „Ég vil að einhver fiskur verði í sjónum ef sonur minn vill verða sjómaður." Grein þessi birtist í Wall Street Journal 17. júlí sl. annað fífl. Það er enn talað um að fá einhver ósköp fyrir ekki neitt. í hvert skipti sem einhver imprar á því, að við hljótum nú að verða að fórna einhverju í staðinn, eins og t.d. parti af fullveldinu, landi og öðrum fasteignum, o.s.frv., þá er svarað, — nei, nei, við höfum séð fyrir þessu öilu saman, hafið engar áhyggjur. Er ekki mál að þessum þvættingi ljúki? Er ekki kominn tími til að ræða ögn um það, hvað, nákvæmlega hvað, það er, sem við þurfum að láta í staðinn fyrir stóra vinninginn? Feimnismál? Það virðist hafa farið fyrir brjóstið á Birni Bjarnasyni, alþingismanni, og fleirum, að tala um að sumt í þessum EES-viðræðum sé eins og nokkurs konar feimnismál. Ekki er ég þó einn um að hafa haft þetta á tilfinningunni. Lítum t.d. á hvað landbúnaðarráðherra, Halldór Blönd- al, hefur að segja um þann hluta fjórfrelsisins, er lýtur að landakaup- um útlendinga. Er skýrsla utanríkisráðherra um stöðuna í samningaviðræðunum var til umræðu í Sameinuðu þingi 16. maí sl., var landbúnaðarráðherra spurður um þetta. Af svörum ráðher- rans má ráða, að fyrri ríkisstjórn hafi verið með allt niður um sig hvað varðaði þennan sérstaka, og að margra mati þýðingarmikla þátt í málinu. Síðan segir ráðherra: „Hitt veit ég ekki hvers vegna þetta var slíkt feimnismál að ein- stakir ráðherrar þeirrar ríkisstjórnar kusu að gera ekki úr því hávaðamál fyrr en eftir að þeir höfðu farið úr ríkisstjórninni." (Leturbr. mín, K.N.) Afgreiðsla síðustu ríkisstjórnar á þessu máli kemur einkar vel fram í lokaorðum landbúnaðarráðherra, en hann segir þar: „Og í þriðja lagi ligg- ur það fyrir skjallega að síðasta ríkis- stjórn hafði enga sérstaka fyrirvara um kaup erlendra aðila á jörðum hér á landi." Nú er það bara spurningin — er núverandi ríkisstjórn með buxurnar upp um sig í þessu máli? Spyrjið hana og athugið hvaða svör fást. Ég ætla að giska á svörin, því þau verða sjálfsagt engin frekar en vant er. Ef kaup erlendra manna á íslensk- um hlunnindajörðum virðast ætla að verða úr hófí fram, má grípa til hins almenna öryggisfyrirvara. Þetta get- ur ríkisstjórnin gert einhliða, að því er sagt er, en þó er þar sá hængur á, að slík ákvörðun heyrir undir dóm- stóla, sbr. 6. lið öryggisákvæða í skýrslu utanríkisráðherra frá því í mars 1991, bls. 21. En hvaða dóm- stól? Er það dómstóll EES? Ef svo er þá eiga 8 dómarar, 5 frá EB og 3 frá EFTA, að skera úr um það, hvort ástæða hafi verið til að gripa til öryggisákvæðisins. Niðurstaðan er óþekkt. Menn hræðast hið óþekkta. Felst í þeirri afgreiðslu, sem notast yrði við, ef ágreiningsmál á þessu sviði kæmi upp, nægilegt ör- yggi fyrir íslendinga? Er mögulegt að meirihluti jarða á íslandi gæti komist undir eignarhald erlendra manna? Þarf ekki að negla niður ófrávíkjanlegan fyrirvara gegn þessu? Tvær spurningar Ég ætla svo hér að lokum að bera fram tvær spurningar: 1) í grein í Mbl. 30. júní 1990 undir nafninu „Þáttaskil í Evrópu- bandalagsumræðunum" segir Þor- steinn Pálsson, sjávarútvegsráð- herra, varðandi stefnu Sjálfstæðis- flokksins í þessum málum, að hann, flokkurinn, styðji aðild íslands að löggjöf Evrópubandalagsins með fyr- irvörum um yfirráðaréttinn yfír land- helginni o.fl., og .jafnframt því sem áskilið yrði að svipaðar reglur giltu um evrópska vinnumarkaðinn og norræna vinnumarkaðinn." Er Þorsteinn Pálsson og Sjálfstæð- isflokkurinn sömu skoðunar nú, varð- andi fyrirvara á innflutningi vinnu- afls, og sumarið 1990? 2) Sumir hafa talið, að aðild að EES-samningi „samsvari" um það bil 60% aðild að EB. Þessu mótmæl- ir Jón Baldvin, utanríkisráðherra, harðlega m.a. í Ríkissjónvarpinu í þættinum Kastljósi, sem sýndur var nýlega, en þar fullyrti hann að EES- samningurinn, ef af honum verður, Allri laxveiði í sjó við strendur landsins verði hætt Frá aðalfundi Landssambands veiðifélaga AÐALFUNDUR Landssambands veiðifélaga var haldinn í Hlégarði í Mosfellssveit 7.-8. júní sl. Halldór Blöndal landbúnaðarráðherra ávarpaði fundinn og auk þess Árni ísaksson veiðimálastjóri, Jónas Jónsson búnaðarmálastjóri, Orri Vigfússon og Grettir Gunnlaugsson, form. Landssambands stangaveiðifélaga. Á aðalfundinum komu fram mikl- ar áhyggjur fundarmanna vegna aukningar á eldisfiski í laxám við sunnanverðan Faxaflóa sumarið 1990, samanber skýrslu Veiðimála- stofnunar. Hvatt var til þess að leit- að yrði allra leiða til að sporna við að framhald yrði á þessari óheilla- þróun. Nokkur umræða var á fundinum um Veiðimálastofnun og var talið mikilvægt að þar yrði bæði stjórnun og rannsóknir í þágu veiðimála framvegis eins og hingað til. Fund- urinn lagði sérstaka áherslu á í samþykkt sem gerð var, að starf útibúa stofnunarinnar á lands- byggðinni yrði eflt og henni í heild tryggt nægjanlegt fjármagn til þess að sinna rannsóknum á sviði fisk- ræktar og veiðimála. Aðalfundurinn þakkaði Orra Vig- fússyni mikil og árangursrík störf við uppkaup á úthafsveiðikvótum og skoraði á öll veiðifélög landsins að taka þátt í greiðslu áfallins kostnaðar við kaupin. Jafnframt fól fundurinn stjórn sambandsins að leita færra leiða til að tryggja greiðslu til kvótakaupanna, þannig að bæði yrði innheimtan trygg og næði til allra hagsmunaaðila. Þá lagði fundurinn sérstaka áherslu á mikilvægi laga og reglna um veiðimál og þá sérstaklega að skipulagning veiðieftirlits yrði sem best í sjó við strendur landsins til að koma í veg fyrir ólðglegar lax- veiðar. Jafnframt var lagt til að allri laxveiði í sjó við strendur lands- ins yrði hætt. Fundurinn ályktaði um umhverfisvernd og hvatti til varðstöðu um þau mál. Bent er á, að hætta á umhverfisspjöllum auk- ist vegna aukinnar byggðar við veiðivötn og vaxandi umferðar um landið. Treystir fundurinn á að veið- iréttareigendur sem aðrir leggi sitt af mörkum svo landið verði fram- vegis hreint og villtir fiskstofnar haldist ómengaðir af erfðablöndun ogsjúkdómum. í skýrslu Böðvars Sigvaldasonar, formanns LV, kom m.a. fram, að fæli í sér svona ca. 30—35% af því, sem aðild að EB fæli í sér. Björn Bjarnason, alþingismaður, sagði hins vegar í fyrrnefhdum umræðum á Alþingi 16. maí sl. orðrétt: „Þetta eru staðreyndir sem liggja fyrir og það liggur einnig fyrir að við erum hér að tala um 70—80% af því sem við þyrftum að semja um við Evrópu- bandalagið, ef við tækjum þá ákvörð- un að sækja um aðild að bandalag- inu." Hvernig má það vera, að þessir tveir menn, sem báðir verða að telj- ast sérfróðir um EES-málin, skuli hafa svona mismunandi mat á þessu? Svona lagað stenst hreinlega ekki. Utanríkisráðherra sagði í fyrrnefnd- um sjónvarpsþætti að þeir, sem héldu því fram, að aðild að EES samsvar- aði 60% aðild að EB væru að halda fram firru. Er utanríkisráðherra að segja að Björn Bjarnason, sem eng- inn efast um að hafi kynnt sér þessi mál v'el og rækilega, sé að halda fram firru, hvað þetta snertir? En sé það rétt, að með aðild að EES-samningi felist jafn mikið af EB-aðild og Björn Bjarnason og fleiri halda fram, hlýtur það að teljast sið- ferðileg skylda ríkisstjórnarinnar að leggja EES-samninginn undir þjóð- aratkvæði, þegar og ef að því kemur að skrifa undir hann. Höfundur er flugstjóri og Wgfræðingur. sambandið hafði á liðnu starfsári unnið að ýmsum þáttum veiðimála, m.a. varðandi framkvæmd laga um lax- og silungsveiði, veiðieftirlit vegna ólöglegra laxveiða í sjó, veiði- réttindi í afréttarvötnum, villta lax- astofninn og fiskeldismál og sil- ungsverkefni, sem miðar að aukinni og bættri nýtingu stangaveiði: Á sl. vori urðu verklok með útkomu 12. heftis ritraðarinnar „Vötn og veiði" í umsjá Hinriks A. Þórðarson- ar, en í þessum heftum eru upplýs- ingar um 500 silungsvötn á landinu. Auk aðalfundarstarfa í Hlégarði nutu fundarmenn boðs heima- manna um kynnisferð um Mosfells- bæ undir leiðsögn Jóns M. Guð- mundssonar á Reykjum og skóla- hljómsveit Mosfellsbæjar heilsaði aðkomumönnum með leik við Hlé- garð á föstudag. Þá var kvöldvaka á föstudagskvöld. Guðmundur Magnússon, form. Veiðifélags Leir- vogsár, hafði veg og vanda af undir- búningi samkomuhaldsins í Hlé- garði. Hann var kjörinn fundar- stjóri aðalfundarins ásamt Jóni á Reykjum. Við kjör formanns LV var Böðv- ar Sigvaldason endurkjörinn for- maður til þriggja ára, en aðrir í stjórn eru Vigfús B. Jónsson, Laxa- mýri, Halldór Sigurðsson, Miðhús- um, Ketill Ágústsson, Brúnastöð- um, og Svavar Jensson, Hrapps- stöðum. Um 40 fulltrúar víðs vegar að af landinu sóttu aðalfund„LV að þessu sinni. (Fréttatilkynning.) ^: \ gg '-----, COWER *CF*Í U _J Heimilistækí hf Tæknideild. Sætúni 8 SIMt 69 15 00 ^terkurog V3 hagkvæmur auglýsingamiðill!

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.