Morgunblaðið - 24.10.1996, Blaðsíða 6

6 FIMMTUDAGUR 24. OKTÓBER 1996
MORGUNBLAÐIÐ
FRÉTTIR
Morgunblaðið/Sigurður Sigmundsson
EIRÍKUR Ágústsson framleiðslustjóri kynnir forsetahjónunum
Ólafi Ragnari Grímssyni og Guðrúnu Þorbergsdóttur, og Finni
Ingólfssyni iðnaðarráðherra framleiðsluferlið hjá Flúðasveppum.
„íslenskt, já takk“
kynnt á Flúðum
Syðra-Langholti. Morgunblaðið.
BARNAKÓR Flúðaskóla söng fyrir gesti við opnunarhátíðina
undir stjórn Edit Molnár tónlistarkennara.
Breskum sjómanni dæmdar
bætur vegna DNA-máls
Dæmdar 1,6 millj.
vegna kostnaðar
o g miska
Ríkissak-
sóknari úr-
skurði um
nektarsýn-
ingar
LÖGREGLAN í Reykjavík
hefur óskað eftir því við emb-
ætti ríkissaksóknara að það
gefi álit sitt á því hvort líklegt
megi teljast að nektarsýning-
ar á veitingastöðum hérlendis
brjóti í bága við lög.
Ómar Smári Ármannsson
aðstoðaryfirlögregluþjónn
segir það á ábyrgð einstakl-
inga að kæra athafnir sem
særi blygðunarkennd þeirra
en lögreglan geti hins vegar
tekið til rannsóknar mál sem
talin eru geta valdið opinberri
hneykslan, t.d. klámsýningar.
Lögreglan hafi því óskað úr-
skurðar til að sinna eftirlits-
skyldu sinni, lögum sam-
kvæmt.
Rétt að vera á verði
„Þau ákvæði sem lúta að
klámi í hegningarlögunum
eru mörg hver loðin og túlkun
þeirra breytist frá einum tíma
til annars með hliðsjón af hin-
um almennu viðhorfum hveiju
sinni, og því þótti ástæða til
að kanna þessar sýningar og
lögmæti þeirra og hvort
ástæða væri til frekari að-
gerða,“ segir Ómar Smári.
Hann segir lögregluna hafa
fylgst með nýbreytni á sviði
nektarsýninga, en þar og á
öðrum skyldum sviðum, hafi
átt sér stað mikil geijun á
skömmum tíma. Lögreglan
telji fyrir vikið rétt að koma á
framfæri ábendingum um
gildandi ákvæði laga sem
kunna að lúta að viðkomandi
starfsemi og öðru því sem
gefa þarf gaum.
Hann segir ekki til rann-
sóknar hjá embætti lögreglu-
stjóra ábendingar um að vændi
kunni að vera stundað í sam-
bandi við staði sem bjóða upp
á nektarsýningar, en lögreglan
sé hinsvegar meðvituð um fylg-
ikvilla samskonar starfsemi
erlendis. Menn telji því ástæðu
til að vera á varðbergi.
„Þeir sem nota sér þjón-
ustuna eru ekki líklegir til að
kæra, nema varan sé svikin,
og því hvílir að jafnaði á lög-
reglu að rannsaka og sanna
hugsanleg afbrot á þessu
sviði.“
FlNNUR Ingólfsson iðnaðarráð-
herra setti í gær formlega af stað
átak, sem gengur undir heitinu
„Islenskt, já takk“. Fór athöfnin
fram í Límtrésverksmiðjunni á
Flúðum. Það eru launþegasamtök-
in og hagsmunasamtök fyrirtælqa
í íslenskri framleiðslu sem standa
að átakinu sem nú er kynnt í þriðja
sinn. Viðstödd opnunina voru for-
setahjónin hr. Ólafur Ragnar
Grímsson og frú Guðrún Katrín
Þorbergsdóttir ásamt ýmsum for-
svarsmönnum úr atvinnulífinu á
Suðurlandi, svo og þingmenn og
fleiri gestir.
I setningarræðu sagði iðnaðar-
ráðherra að tilgangurinn væri að
vekja okkur íslendinga til um-
hugsunar um hve mikilvægt það
væri að við veltum fyrir okkur í
hvert einasta skipti þegar við er-
um að kaupa inn að taka íslensku
vöruna fram yfir þá erlendu. Það
væri auðvitað engin tilviljun að
þessi hagsmunasamtök skyldu
gera þetta að sínu sérstaka bar-
áttumáli. Staðreyndin væri sú að
þarna væri um sameiginlega hags-
muni atvinnulífsins og launþega-
hreyfingarinnar að ræða. Þá sagði
Finnur Ingólfsson ennfremur að
það skipti miklu máli fyrir íslensk
fyrirtæki að geta aukið veltu og
hagnað. Einnig skipti máli fyrir
launþegasamtökin að geta fjölgað
störfum.
Innlend framleiðsla í sókn
Reynslan af þessu verkefni und-
angengin ár sýndi að sögn Finns
að innlend framleiðsla væri að
aukast, afkoma fyrirtækjanna væri
betri en verið hefði um langa hríð.
í niðurstöðu nefndar kemur fram
að ef Islendingar veldu alltaf inn-
lenda framleiðslu í stað innfluttr-
ar, en hefðu að leiðarljósi að gæð-
in væru þau sömu og verðið sæm-
bærilegt, gætu þeir sparað í heild-
söluverði í innflutningi allt að 50
milljarða króna. Það þýddi að ef
gengið yrði útfrá venjulegu launa-
hlutfalli í iðnaði myndi það skapa
6.100 ný störf. Hvert nýtt starf í
iðnaði skapaði 3Vi starf annars
staðar og því gæti þetta þýtt 27.000
ný störf á næstu 5 árum.
I ávarpi sem Hansína Stefáns-
dóttir, formaður Alþýðusambands
Suðurlands, flutti við þetta tæki-
færi vakti hún athygli á hve land-
búnaðurinn á Suðurlandi væri
mikilvæg atvinnugrein og þjón-
usta við hann leiddi til vaxandi
uppbyggingar í mörgum þéttbýlis-
kjörnum á Suðurlandi. Engin til-
viljun væri að Flúðir hefðu orðið
fyrir valinu þar sem fjölgun íbúa
hefði verið þar hvað mest. Mikill
hluti íbúa á Suðurlandi hefði beina
vinnu af framleiðslu landbúnaðar-
vara, úrvinnslu landbúnaðarvara
eða þjónustu tengdri landbúnaði
á einn eða annan hátt. Það væri
tengingin milli landbúnaðar og
iðnaðar á Suðurlandi sem for-
svarsmenn þessa átaks vildu
leggja áherslu á. Að baki íslenskr-
ar framleiðslu væri íslenskt vinnu-
afl og atvinnuleysi undanfarin ár
ætti að sannfæra okkur um að
hvert einasta starf væri mikils
virði.
Eftir að gestir höfðu skoðað
framleiðslu Límtrésverksmiðjunn-
ar var haldið í húsnæði Flúða-
sveppa og framleiðslan skoðuð.
HÉRAÐSDÓMUR Reykjavíkur
dæmdi í gær íslenska ríkið til að
greiða breskum sjómanni rúmlega
1,6 milljónir króna í bætur, þar af
350 þúsund í miskabætur.
Maðurinn var handtekinn í kjölfar
kæru konu um að hann hefði nauðg-
að henni um borð í togara við
bryggju í Reykjavíkurhöfn. Hann
sat í varðhaldi, en var síðar úrskurð-
aður í gæsluvarðhald og í framhaldi
af því í farbann í rúma þijá mán-
uði. Hæstiréttur sýknaði hann eftir
að niðurstöður norskrar DNA-rann-
sóknar lágu fyrif, sem sýndu að
sæði í smokki, sem konan framvís-
aði, gat ekki verið úr manninum.
Maðurinn krafðist tæplega 4
milljóna króna í bætur, sem skiptust
þannig að kostnaður við gistingu,
fæði og síma var talinn nema tæpum
800 þúsund krónum, flugmiði, fatn-
aður, dagpeningar og annað rúmum
260 þúsund krónum, þá hefði hann
tapað tæpum 700 þúsund krónum í
vinnutekjum og loks fór hann fram
á 2 milljónir króna í miskabætur.
Ekki bótaréttur þótt
dómi sé hnekkt
Af hálfu íslenska ríkisins var kröf-
um mannsins hafnað. Engan veginn
væri hægt að telja líklegra að hann
væri saklaus en sekur af ásökunum
um nauðgun, enda breytti ósamræmi
í DNA-rannsóknum engu þar um.
Þá væri fráleitt að bótaréttur skap-
aðist þótt Hæstiréttur hnekkti úr-
skurði Héraðsdóms Reykjavíkur. Til
vara var því haldið fram að mannin-
um hefði borið að takmarka tjón sitt
með því að leita til opinberra aðila,
sem hefðu séð um að hann fengi
húsnæði, fæði og flug á mun lægra
verði en hann greiddi samkvæmt
framlögðum reikningum hans.
í niðurstöðu dómarans, Sigurðar
Halls Stefánssonar, segir að telja
verði líklegra að maðurinn sé saklaus
en sekur, en hins vegar eru kröfur
hans ekki teknar til greina að fullu.
Þannig er tekið undir þau sjónarmið,
að hann hefði átt að takmarka tjón
sitt að því er gisti- og fæðiskostnað
varðaði og hæfílegt að reikna með
430 þúsund krónum í þann kostnað.
Símakostnaður er talinn óhóflegur
og bætur vegna hans ákveðnar 50
þúsund krónur, í stað rúmlega 240
þúsund króna.
Verulegur miski
Annar kostnaður vegna frelsis-
skerðingarinnar telur dómarinn
hæfilega metinn tæpar 90 þúsund
krónur. Krafa mannsins um bætur
vegna tekjutaps er tekin til greina
að fullu. Þá segir: „Ljóst er að stefn-
andi hefur orðið fyrir verulegum
miska vegna frelsisskerðingar á
grundvelli kæru og dóms um brot
sem er svívirðilegt að almennings-
áliti. Bætur eru ákveðnar 350 þúsund
krónur.“
Loks er ríkissjóði gert að greiða
málskostnað, 300 þúsund krónur.
VSÍ hafnar kröfu VMSÍ um viðræðuáætlanir vegna sérkjarasamninga
Ági-einiiigiir um
sérkjaraviðræður
ÁGREININGUR er milli Verka-
mannasambandsins annars vegar og
VSÍ og Vinnumálasambandsins hins
vegar um hvort nauðsynlegt sé að
gera viðræðuáætlanir vegna sérkja-
rasamninga. Bjöm Grétar Sveinsson,
formaður VMSÍ, segir að ef vinnu-
veitendur ætli sér að reyna að þvinga
stéttarfélögin til að ganga frá sérkj-
aramálum sínum við samningaborðið
í Reykjavík kunni það að hafa áhrif
á viðræðumar.
Verkamannasambandið, VSÍ og
Vinnumálasambandið hafa gert með
sér viðræðuáætlun vegna komandi
samninga. Bjöm Grétar sagði að af
hálfu stéttarfélaganna hefði umboð
VMSÍ til að gera slíka áætlun verið
bundið við að félögunum yrði tryggð
bein aðkoma að samningunum. Flest
þeirra væm með sérkjarasamninga
við atvinnurekendur og samkvæmt
nýju vinnulöggjöfínni bæri að gera
viðræðuáætlun vegna þeirra eins og
vegna annarra samninga. Hann
sagði að nokkur félög hefðu samið
við atvinnurekendur um viðræðuá-
ætlun en í meirihluta tilfella hefðu
vinnuveitendur neitað að gera slíkar
áætlanir.
VSÍ telur óþarft að gera
margar áætlanir
Hannes G. Sigurðsson, aðstoðar-
framkvæmdastjóri VSI, sagði það mat
VSÍ að þær viðræðuáætlanir sem
vinnuveitendur hefðu gert við lands-
sambönd ASÍ, tækju einnig til sérkj-
araviðræðna. Það væri þvi ekki þörf
á að gera sérstakar viðræðuáætlanir
vegna sérkjaraviðræðna.
I viðræðuáætlun VMSÍ við vinnu-
veitendur segir „Einstök félög Verka-
mannasambandsins fara með samn-
ingsumboð vegna sérkjarasamninga
að því marki sem sérstökum kröfum
er Iýst um breytingar á þeim.“ Bjöm
Grétar sagði að með þessu hefði
VMSÍ viljað tryggja að undirritun við-
ræðuáætlunar lokaði ekki sérkjara-
málin af. Þessi klausa breytti ekki því
að gera þyrfti sérstaka viðræðuáætlun
vegna sérkjarasamninga.
Bjöm Grétar sagði að sérkjaravið-
ræður hefðu oftast nær farið fram
utan hefðbundins samningstíma.
Þetta væru samningar sem félögin
gerðu sjálf og snertu í mörgum tilvik-
um aðstæður á hveijum stað. Hann
sagði að félögin myndu aldrei sætta
sig við að þessar viðræður færu fram
á einum stað í Reykjavík. Ef vinnu-
veitendur settu fram slíka kröfu
væri hætta á að sú friðarskylda, sem
verið hefur varðandi gerð sérkjara-
samninga, yrði rofín.
Félögin innan VMSÍ munu á
næstu dögum taka afstöðu til þess
hvort þau veita VMSÍ samningsum-
boð í komandi samningaviðræðum.
Málið verður rætt á formannafundi
á morgun. Bjöm Grétar sagði að
andstaða vinnuveitenda við að gera
viðræðuáætlun vegna sérkjarasamn-
inga kynni að leiða til þess að félög-
in létu samningsumboðið ekki frá sér.
Þórir Einarsson ríkissáttasemjari
sagði að ef ágreiningur væri um gerð
viðræðuáætlana yrði hann að skoða
hann og leita leiða til þess að leysa
hann. Hann sagði að í sumum tilvikum
væru sérkjaramál hluti af aðalkjara-
samningi, en í öðrum tilfellum væru
í gildi sérstakir samningar um sér-
kjör. Nokkur félög hefðu gert kröfu
til að gerðar yrðu viðræðuáætlanir
vegna þessara sérkjarasamninga.
Hann sagðist koma til með að ræða
við aðila á næstu tveimur vikum og
kanna hvort þeir gætu komist að sam-
eiginlegri niðurstöðu.
Ríkissáttasemjara ber að gera við-
ræðuáætlanir átta vikum áður en
samningar renna út ef samningsaðil-
um sjálfum hefur ekki tekist að gera
slíka áætlun. Þórir sagði að í flestum
tilfellum hefðu aðilar gert þessar áætl-
anir án sinna afskipta. Hann sagðist
almennt vera ánægður með hvemig
til hefði tekist. Á þessari stundu virt-
ist sem hugmyndin um viðræðuáætlun
ætlaði að ganga upp og hún myndi
stuðla að því, eins og stefnt var að,
að samningar hæfust fyrr en áður.