Morgunblaðið - 24.10.1996, Side 18

18 FIMMTUDAGUR 24. OKTÓBER 1996
ERLEIMT
MORGUNBLAÐIÐ
VER
Morgunblaðið/Sigríður Ingvarsdóttir
SIGLUVÍK og Stálvík, rækjuveiðiskip Þormóðs ramma, hafa ver-
ið bundin við bryggju frá miðjum september vegna deilu útgerðar-
innar við sjómenn um rækjuverð.
Samkomulag um nýtt rækjuverð fellt
Engin ástæða til
að kalla til
úrskurðarnefnd
Siglufirði. Morgunblaðið.
SJÓMENN á rækjuskipunum Siglu-
vík og Stálvík, sem eru í eigu Þor-
móðs ramma á Siglufirði, felldu í
atkvæðagreiðslu í gær það verð, sem
útgerðin bauð þeim og munu því
skipin tvö, sem verið hafa í höfn frá
því um miðjan september sökum fis-
kverðsdeilunnar, verða bundin við
bryggju enn um sinn.
Utgerðin lagði fram tillögu upp á
71 krónu fyrir kílóið í hæsta verð-
flokki, en í honum eru í hæsta lagi
230 rækjur í kílóinu, og er það lækk-
un um 6 krónur frá fyrra rækju-
verði til sjómannanna. í næsta flokk,
sem telur 230 til 290 rækjur, bauð
útgerðin 64 krónur fyrir kílóið, en
fyrra verð var 73 krónur og er þetta
því lækkun um 9 krónur á kg. í
þriðja flokk, sem telur 290 til 350
rækjur í kg, bauð útgerðin 45 krón-
ur sem er 11 króna lækkun, en fyrra
verð var 56 krónur.
Sjómenn samstiga
Sjómenn fóru fram á að fá 73,50
krónur fyrir kílóið í fyrsta flokki,
en þeir segja það verð aldrei hafa
komið til umræðu af hálfu útgerðar-
innar. Þetta geti ekki kallast samn-
ingaviðræður þegar annar aðilinn, í
þessu tilfelli útgerðin, sé alveg fast-
ur fyrir. Sjómennirnir segja að þrátt
fyrir allt, sé ágætis hljóð í mann-
skapnum og samstaðan sé góð. Þeim
svíður hinsvegar sú framkoma út-
gerðarinnar að sá verðjöfnunarsjóð-
ur, sem þeir héidu að hefði verið
skapaður, virki ekki þegar til lækk-
unar á rækjuverði kemur. Þeir segj-
ast allt síðasta fiskveiðiár hafa verið
á 10-11 krónu lægra fiskverði en
gerðist annars staðar, en á móti kom
að þeir fengu að veiða eins mikið
og þeir vildu og þess vegna hafi
þeir sætt sig við þetta lága verð.
Þeir minna hinsvegar á að þegar
rækjuverð hækkaði sl. haust og fór
upp í 110 kr. kg hefði sú hækkun
ekki skilað sér til þeirra. Aftur á
móti nú þegar lækkun kæmi væri
útgerðin fljót að láta hana koma
fram í verði til sjómanna.
Þarf ekki að semja
Með síðustu kjarasamningum við
sjómenn var sett á laggirnar svoköll-
uð úrskurðamefnd og hafa úrskurð-
ir nefndarinnar Gerðardóms-ígildi.
Hlutverk nefndarinnar er
að koma til í deilum sem
þessum, það er þegar ekki
næst samkomulag um fis-
kverð milli áhafnar og út-
gerðar. Áhafnir Sigluvíkur
og Stálvíkur hafa haft vilja til að
leggja deiluna fyrir úrskurðarnefnd-
ina, en Róbert Guðfinnsson, fram-
kvæmdastjóri Þorsmóðs ramma,
segist ekki sjá neina ástæðu til að
vísa deilunni til úrskurðarnefndar
enda gæti útgerðin náð takmarki
sínu fram með því einu að fjölga í
áhöfn beggja skipa úr sex í tíu.
Ódýrara væri fyrir útgerðina að
hafa tíu menn um borð á hvoru skipi
í stað sex nú. Samningar gerðu ráð
fyrir tíu mönnum í áhöfn, en útgerð-
in hefði samþykkt þá ósk sjómann-
anna sjálfra að fækka í áhöfninni
til að auka tekjumöguleikana, en
okkur liggur ekkert á fyrr en mark-
aðsaðstæður breytast. „Rækjuverk-
smiðjan okkar er enn keyrð á fullum
afköstum og til eru hráefnisbirgðir
til næstu fimm vikna.“ Róbert sagði
sjómennina ekki geta vísað deilunni
til úrskurðarnefndarinnar þar sem
það hefði verið útgerðin sem sagt
hefði upp verðhugmyndum. „Við
teljum það ekki vera okkar hag að
vísa deilunni til nefndarinnar."
Róbert sagði að á fyrstu átta
mánuðum þessa árs hefði lægsta
mánaðarkaup á rækjuskipunum
tveimur numið 600 þúsundum króna
og hæsti hlutur hefði farið í eina
milljón kr. að meðaltali í báðum til-
fellum. Afurðaverð á pillaðri rækju
hefði á þessu tímabili lækkað um
25%, en aðeins væri verið að fara
fram á það við sjómennina að lækka
verð til þeirra um 8% sem þýddi svo
dæmi sé tekið fyrir milljón krónu
manninn 920 þúsund kr. Róbert
sagði það rétt vera hjá sjómönnunum
að verðhækkunin í fyrra hefði ekki
náð til þeirra að fullu og öllu. „Þetta
er sveiflukenndur útvegur sem þýðir
að fyrirtækin verða að verðjafna hjá
sér sjálf til að lifa af niðursveiflurn-
ar. „Þegar verðið fer upp gengur
ekki að fyrirtækin borgi frá sér allt
vit því að þau færu þá einfaldlega
lóðrétt á hausinn í niðursveiflu. Af
þessari ástæðu fylgdi verð til sjó-
manna ekki sveiflunni alla leið upp
og af þessari sömu ástæðu fer það
ekki nema 8% niður á við núna þrátt
fyrir 25% verðlækkun á pillaðri
rækju,“ segir Róbert.
Nota vald sitt
Guðjón A. Kristjánsson, formaður
Farmanna- og fískimannasam-
bandsins, segir að til sé samnings-
bundinn og löggiltur farvegur fyrir
þessa deilu, en forsvarsmenn Þor-
móðs ramma notuðu vald sitt til að
fara á skjön við lögin. Þeir væru að
bijóta þann hluta samningsins sem
kveður á um að skjóta eigi fiskverðs-
deilum til úrskurðarnefndar og bæði
útgerðaraðilar og sjómenn ættu að
hlíta þeim úrskurði, sem
nefndin kvæði á um, hver
svo sem hann væri.
„Þeir, sem halda í
stjórnartaumana, nota
ofbeldi til að hóta mönn-
um að þeir verði reknir úr starfi ef
þeir nýta sér sinn lagalega rétt,“
segir Guðjón. Jafnframt telur hann
furðulegt að fyrirtæki, sem ætti í
stöðugum illdeildum við áhafnir sín-
ar og bátarnir séu af þeim sökum
jafnvel bundnir við bryggju svo vik-
um skipti, sé á stöðugri uppleið á
hlutabréfamarkaðnum. Við þetta
væri eitthvað verulega bogið.
Nota ofbeldi
til að hóta
mönnum
Miðausturlandaferð Jaeques Chiracs
Reiðilestrinum vel
tekið í Frakklandi
Reuter
JACQUES Chirac, forseti Frakklands, heilsar Yasser Arafat, leið-
toga sjálfstjómarsvæða Palestínumanna, fyrir fund þeirra í gær.
París. Reuter.
REIÐILESTUR Jacques Chiracs,
forseta Frakklands, yfir ísraelskum
öryggisvörðum í Austur-Jerúsalem
í fyrradag mæltist vel fyrir í frönsk-
um dagblöðum. Blöðin sögðu þó að
framganga forsetans gæti torveld-
að tilraunir hans til að auka hlut-
verk Frakka í friðarviðræðunum í
Miðausturlöndum.
Chirac reiddist ísraelskum gest-
gjöfum sínum vegna öryggisgæsl-
unnar, sem honum þótti óhóflega
ströng, þegar hann skoðaði gamla
borgarhlutann í Jerúsalem. Nokkur
dagblaðanna sögðu framgöngu
Chiracs minna á teiknimyndahetj-
una Lukku-Láka og önnur líktu
honum við á Charles de Gaulle,
forvera hans I forsetaembættinu.
Blöðin töldu hins vegar að upp-
ákoman í Jerúsalem og ferð forset-
ans til sjálfstjórnarsvæðanna gæti
orðið til þess að ísraelar legðust enn
harðar gegn þátttöku Frakka í frið-
arviðræðunum þar sem þeir væru
of hallir undir málstað Palestínu-
manna.
Sagður í hefndarhug
France-Soir sagði að Netanyahu
hefði lagt gildru fyrir Chirac með
því að verða ekki við beiðni hans
um að slakað yrði á öryggisgæsl-
unni meðan hann skoðaði gamla
borgarhlutann í Jerúsalem. Le Fig-
aro sagði að Chirac hefði notfært
sér ferðina þangað _ til að hefna
þeirrar ákvörðunar ísraelsstjórnar
að meina Herve de Charette, utan-
ríkisráðherra Frakklands, að heim-
sækja höfuðstöðvar Frelsissamtaka
Palestínumanna (PLO) í Jerúsalem.
Uppákomunni hefði verið ætlað að
sýna ísraelum að Frakkar viður-
kenndu ekki yfirráð þeirra yfir
Austur-Jerúsalem.
Á kosningafundi með Bob Dole
„Það er allt til sölu
í Hvíta húsinu, “
ÞRÁTT fyrir slæma stöðu í skoðana-
könnunum undanfarið, er engan
bilbug að finna á Bob Dole, forseta-
frambjóðanda bandaríska Repúblik-
anaflokksins. Dole var á kosninga-
ferðalagi um Michigan í byijun þess-
arar viku og á þriðjudaginn hélt
hann kosningasamkomu í Troy, einu
af úthverfum Detroit. Þar tóku hátt
í tvöþúsund manns á móti frambjóð-
andanum, á meðal þeirra þingmenn
ríkisins og ríkisstjórinn sjálfur, John
Engler, einn af heitustu stuðnings-
mönnum Dole.
Góð sala í barmmerkjum
Samkoman var haldin í skógiv-
öxnum almenningsgarði í útjaðri
Troy. Haustlitir tijánna sköpuðu
fallega umgjörð um fundinn og sólin
gægðist fram úr þungbúnum skýj-
um. Rúmum klukkutíma áður en
Dole renndi í hlað, var fólk farið ad
streyma að. Löng biðröð hafði skap-
ast við innganginn og sölufólk með
barmmerki, derhúfur og boli hafði í
nógu að snúast. Ströng öryggis-
gæsla var á svæðinu, skoðað var í
töskur gesta og heimagerð skilti
með slagorðum varð að skilja eftir
fyrir utan hliðið. Fyrir innan, hins
vegar, beið gesta stafli af smekklega
prentuðum plakötum með áletrunum
á borð við “Dole-Kemp 96“ og “15%“
sem vísaði til tillögu Dole um lækk-
un skatta.
Rámur og þreytulegur
Dagskráin hófst upp úr hádegi,
þegar ýmsir smærri spámenn Repú-
Bob Dole, forsetafram-
bjóðandi bandarískra
repúblikana, heldur
ótrauður áfram barátt-
unni þrátt fyrir að kann-
anir gefi til kynna að
hann standi höllum fæti.
Björn Malmquist,
fréttaritari Morgun-
blaðsins í Detroit, brá
sér á fund með fram-
bjóðandanum.
blikana voru leiddir fram á sviðið til
að hita upp samkomuna með illa
dulbúnum skotum á Bill Clinton for-
seta og demókrata. Stuttu síðar kom
hópur af lögreglumönnum sem
stiiltu sér upp fyrir aftan ræðupúlt-
ið. Rétt áður en klukkan sló eitt,
renndi Dole síðan í hlað með fríðu
föruneyti. Röð af fólksflutningabíl-
um stoppaði fyrir aftan sviðið og
út streymdu fréttamenn sem ferðast
með Dole, aðstoðarfólk hans og ör-
yggisverðir. Frambjóðandinn steig
síðan upp á sviðið við mikinn fögnuð
áhorfenda, sem héldu skiltum á loft
og hristu veifur í fánalitunum, bláu,
rauðu og hvítu.
Dole sýndist þreytulegur og byij-
aði á að afsaka hversu rámur hann
var, enda var þetta níunda kosninga-
samkoma hans hér í Michigan á
tveimur dögum. Michigan er enda
eitt af svokölluðum „orrustusvæð-
um“ þessarra kosninga; eitt af þeim
ríkjum sem Repúblikanar verða að
vinna til að eiga möguleika á forseta-
embættinu. Nýjustu skoðanakann-
anir hér sýna hins vegar að rúmur
helmingur kjósenda styður Clintón,
en aðeins rúmur þriðjungur þeirra
Dole.
Skopskynið
aldrei Iangt undan
Dole lét slæmt gengi í skoðana-
könnunum greinilega ekki á sig fá.
„Velkomin til eftirlaunaveislu Clint-
ons,“ sagði hann við fagnaðarlæti
viðstaddra, sem hrópuðu „Dole,
Kemp, Dole, Kemp.“ Varaforseta-
efnið var hins vegar ekki á staðnum,
þar sem hann flaug til Kaliforníu
daginn áður. Eins og við var að
búast, eyddi Dole mestum hluta
ræðu sinnar í gagnrýni á Bill Clinton
og stefnu hans i efnahagsmálum.
„Eg treysti ykkur, Clinton treystir
ríkisstjórninni. Það er grundvallar-
munurinn á okkur,“ sagði Dole.
Hann skaut óspart á Clinton varð-
andi meint siðleysi hins síðarnefnda,
þar á meðal nýlegar fréttir um meint
kosningaframlög til forsetans og
Demókrata frá áhrifamiklum indó-
nesískum ríkisborgurum. „Það er
allt til sölu í Hvíta húsinu,“ sagði
Dole og hélt áfram: „Viltu sofa eina