Morgunblaðið - 20.11.1997, Qupperneq 4

4 FIMMTUDAGUR 20. NÓVEMBER 1997
MORGUNBLAÐIÐ
FRÉTTIR
Formaður bankaráðs Landsbankans um risnukostnað bankans
Föst risna bankastjórn-
enda líklega afnumin
Davíð
Oddsson
Smásögur
eftir Davíð
Oddsson
VAKA - Helgafell gefur út
smásagnasafn eftir Davíð
Oddsson forsætisráðherra.
Þetta er fyrsta bók Davíðs,
en smásaga og Ijóð eftir hann
hafa birzt í blöðum og tímarit-
um og leikrit hans verið sýnd á
sviði og í sjónvarpi.
FÖST risna til yfirmanna Lands-
banka íslands verður væntanlega
afnumin, að sögn Kjartans Gunn-
arssonar, formanns bankaráðs LI,
en um er að ræða greiðslur á
mánaðargrundvelli sem eiga sér
áratugalanga hefð í bankanum og
ætlaðar eru til risnunotkunar.
Hæsta greiðsla til bankastjóra er
um 400 þúsund krónur á ári, en
greiðslan fer síðan stiglækkandi til
starfsmanna í yfirstjórn bankans.
Sagði Kjartan að þessar greiðslur
væru taldar fram sem risna á
launaseðli viðkomandi.
„I raun og veru eru þetta bara
laun og þetta er ekkert sértækt
fyrir þetta fyrirtæki. Þetta er gert
í fjölmörgum fyrirtækjum, en hins
vegar hafa menn yfírleitt gefist
upp á að gera þetta,“ sagði Kjart-
an.
Bílastyrkir starfsmanna
taldir með
Hann sagði að svokölluð föst
risna bankans næði einungis til
ákveðins hóps starfsmanna, en
risna samkvæmt reikningi væri öll
risna sem greidd væri 900
starfsmönnum bankans í aðal-
stöðvunum og 60 útibúum.
I svari viðskiptaráðherra við fyr-
irspum Jóhönnu Sigurðardóttur
alþingismanns um risnu-, bifreiða-
og ferðakostnað ríkisbankanna kom
fram að samtals hefði verið um að
ræða 1,3 milljarða króna frá og með
árinu 1993. Þar af er um að ræða
um 650 milljónir króna hjá Lands-
bankanum. Kjartan sagði að þar af
væru greiðslur vegna bifreiða-
styrkja til um 200 starfsmanna um
400 milljónir króna og þar væri ein-
ungis um kjaramál að ræða.
Mismunurinn væri það sem
greitt hefði verið starfsmönnum
fyrir ferðakostnað á vegum bank-
ans á fimm árum innanlands og er-
lendis, risnukostnað og annan bif-
reiðakostnað. Samanlagt væri
þetta rúmt 1% af rekstrarkostnaði
bankans á þessu tímabili.
Árlegur ferðakostnaður
Alþingis 60 milljónir
Kjartan sagði að til samanburðar
mætti geta þess að árið 1992, þegar
Jóhanna Sigurðardóttir var félags-
málaráðherra, hafi aksturskostnaður
í félagsmálaráðuneytinu, þar sem eru
um 15 starfsmenn, verið 30 miUjónir
króna. Þá hefði árlegur ferða-
kostnaður þessi sömu ár og miðað
var við í fyrirspuminni til viðskipta-
ráðhena verið sjö milljónir króna.
„Það er hægt að fara í mildnn
samanburð í þessum efnum, en sár-
ast finnst mér að þingmaður skuli
vera að þenja sig yfir ferða-
kostnaðarreglunum. Þær eru ein-
faldlega eins og í þinginu, því þing-
menn fá greiddan allan ferða-
kostnað, fargjöld, gistingu, síma-
kostnað á hótelherbergjum og
morgunmat samkvæmt framlögðum
reikningum, en að auki fá þeir 80% í
dagpeningum, og er ferðakostnaður
Alþingis nú á ári um 60 milljónir
króna,“ sagði Kjartan.
Síldin
blessuð
og vöktuð
TVEIR bandarískir gyðingar eru
nú staddir í Neskaupstað til að
fylgjast með og blessa sfldina, sem
þeir kaupa frá Sfldarvinnslunni.
Alls kaupa þeir um 250 tunnur af
fiakaðri sfld í bitum þaðan og
annað eins frá Friðþjófi hf. á
Eskifirði.
Gyðingarnir fylgjast grannt
með öllu. Fyrst líta þeir um borð í
bátana, því ekki má hreisturslaus
fiskur vera í farminum. Síðan
fylgjast þeir með framleiðslunni
og vefja sér kör með þeirri sfld,
sem þeim líkar bezt. Sú sfld er
siðan blessuð af presti (rabbúia) og
eftir það er henni haldið sér þar til
hún er sett á tunnur. Innsigla þeir
þá tunnumar svo þeir séu ömggir
um að fá þá sfld, sem þeir völdu.
Þessir aðilar hafa keypt sfld af
Sfldarútvegsnefnd undanfarin ár,
en þeir em ættaðir frá Tékklandi.
GYÐINGAPRESTUR frá
Bandaríkjunum blessar og tek
ur út sfldina í Sfldarvinnslunni.
Mjög strangar reglur gilda um
mataræði heittrúaðra gyðinga.
Fara verður á ákveðinn hátt að
við vinnslu matvælanna og blessa
þau síðan til þess að leyfilegt sé að
neyta þeirra. Þetta á við um allan
mat og drykk sem þeir neyta.
Blaðamannafélag Islands 100 ára
Ráðunautur um skertan rétt landeigenda til nýtingar hlunninda
Eigendur sjávarjarða
vilja snúa vörn í sókn
EITT hundrað ár vora í gær liðin
frá því Blaðamannafélag íslands
var stofnað. Þessa vikuna hefur
ýmislegt verið gert til að minnast
þessa og í gær var hátíðar- og
sögukvöld þar sem lesið var úr
væntanlegri Fjölmiölasögu íslands,
auk þess sem þrír blaðamenn vora
heiðraðir fyrir 40 ára starf við
blaðamennsku, taldir frá hægri Atli
Steinarsson, sem lengst af starfaði
á Morgunblaðinu, Björa Jóhanns-
son, Morgunblaðinu, og Gísli Sig-
urðsson, Morgunblaðinu. Lengst til
vinstri er Lúðvík Geirsson formað-
ur BÍ. í dag verður tímamótanna
áfram minnst með fundi um fjöl-
miðlun á nýrri öld, en hátíðarhöld-
unum lýkur með afmælishátíð á
Hótel Islandi á laugardagskvöld.
„ÝMIS hlunnindi jarðeigenda hafa
verið tekin af þeim eða þrengd
smátt og smátt. Landeigendur,
sérstaklega á sjávarjörðum, hafa
haft samband við mig og lýst
áhuga á hittast til að ræða hags-
munamál sín. Það er auðvitað ekki
hlaupið að því að endurheimta fom
hlunnindi, en landeigendur hafa
ekki síður í huga að spyma við
fótum svo þessi þróun haldi ekki
áfram,“ sagði Arni Snæbjömsson,
hlunnindaráðunautur Bændasam-
taka íslands, í samtali við Morg-
unblaðið.
Ámi ritaði grein í Bændablaðið í
liðinni viku þar sem hann rifjar
m.a. upp að fjölþættar sjávamytjar
hafi fylgt jörðum á Islandi frá
fomu fari og landeigendur m.a. átt
allan veiðirétt innan netlaga. Á
síðustu ámm hafi bændasamtök á
Norðurlöndunum lagt aukna
áherslu á að halda hlunnindum
jarða, eða a.m.k. krefjast bóta fyrir
réttindamissi.
„Ég ritaði þessa grein ekki að
tilefnislausu, því landeigendur hafa
Réttur til silungs-
veiða skertur
og landhelgi
bænda rofín
sýnt áhuga á að snúa vöm í sókn,“
sagði Ámi. „Ég get nefnt sem
dæmi, að áður var silungsveiði í net
góður búhnykkur, ekki síst hjá
bændum á sjávarjörðum á Norður-
landi. Nú má ekki leggja út net alla
daga eins og áður, auk þess sem
reglur um gerð netanna hafa verið
þrengdar mjög. Þá verða landeig-
endur að leggja net fjær ósum lax-
veiðiáa en tíðkaðist. Landeigendur
hafa engan áhuga á að ganga gegn
rétti þeirra sem nýta lax-
veiðihlunnindi, en leggja áherslu á
samvinnu við lausn svona mála.“
Ámi nefndi annað dæmi um
þverrandi hlunnindi landeigenda.
„Dæmi em um að dragnótaveiðar
séu leyfðar inni í fjörðum. Þar hafa
menn farið á bátum meðfram landi,
fælt fiskinn úr landhelgi bænda og
rekið hann út á dýpi þar sem þeir
koma botnvörpum við. Skelfisk-
veiðar geta einnig orkað tvímælis,
því landeigendur þurfa að veita
leyfi ef þær em stundaðar innan
netlaga, þ.e. 115 metra frá
stórstraumsfjömmáli.“
Byggðaþróun og þorskveiðar
Ámi sagði að áður fyrr hefðu
bændur á sjávarjörðum mátt veiða
þorsk og selja. „Byggðaþróunin
hefði líklega orðið önnur ef þessi
regla hefði haldist. Landeigendur
hafa engan áhuga á ofveiði fremur
en aðrir sem nýta þorskstofninn,
en hins vegar þykir þeim skjóta
skökku við þegar þessi réttur er af
þeim tekinn og færður öðrum.
Sama á við um grásleppuna, sem
gengur upp í landsteinana. Bænd-
ur mega veiða í soðið fyrir sjálfa
sig, en ekki til að selja.“
Viðbrögð við grein Árna í
Bændablaðinu hafa verið nokkur,
en hann reiknaði ekki með að land-
eigendur funduðu um málið fyrr en
síðar í vetur, líklega eftir áramót.
GiUirtil 30.11 '97
staðgreiðsluafsláttur
af öllum vörum
yfir 2.000,- hr.
@ SILFURBÚÐIN
KRINGLUNNI 8-12 S: 568-9066