Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Árgangur

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1912, Blaðsíða 55

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1912, Blaðsíða 55
 55 Þessar smeltu plötur eru mjög merkilegar og munu nú fáir smeltir kaleikar vera til hér á landi, en fyrrum hafa þeir að líkindum verið til nokkrir þótt þess sé ekki getið í máldögunum. — A Þjóðmenja- safninu eru 2 fornir kaleikar í gotneskum stýl með smeltum typp- um á hnúðunum og til eru fleiri hér líkir; í einni kirkju hér vestra er ennfremur kaleikur í forn-gotneskum stýl með smeltum dýrlings- myndum á stéttinni. — Þessi list að gjöra smeltar myndir er mjög forn og hefir verið iðkuð með ýmsu móti; sú tegund, sem hcr er um að ræða, nefnist á frönsku émail champlevé og er kunn frá þvi á fyrstu öldum eftir Krists daga. Á miðöldunum var hún mjög stunduð á Þýzkalandi, einkum í Rínarlöndunum, en frá því á 12. öld er hennar getið í borginni Limoges á Frakklandi, þar var hún mjög mikið stunduð á 13. öldinni; á 14. öldinni tóku menn smám- saman að leggja minni stund á þessa list. Á bak við, fyrir ofan, hina litlu, áttstrendu myndplótu, sem fest er efst í stéttina að innanverðu, kom í ljós, er platan var tekin út, silfurmynt, jöfn plötunni að þvermáli, 0,6 mm. að þykt, allmjög barin og sléttuð (sjá meðf. mynd). A milli plötunnar og myntarinnar er silfurræma, 2 mm. breið, á rönd, beygð í hring og gerð til að halda plötunni hæfilega langt frá myntinni svo að við það myndist lítið hylki. Hylki þetta var tómt og vottaði ekki fyrir því að neitt hefði verið í því nokkru sinni. Vafalaust hefir það þó verið gjórt af smiðnum til þess að í því mætti varðveita helgan dóm, og má ætla að hann hafi skreytt stéttina svo vel að innan einmitt með tilliti til þess; venjulega voru stéttirnar ekki gyltar að innau og ekki sérlega vandlega frá þeim gengið þeim megin. — Á myntinni er áletran beggja megin; á framhlið (sjá myndina) stendur í innri línunni: t PHILIPPVS RCX, og í hinni ytri: f BHDICTV ¦ SIT j HOflie \ DHI ; NRII DCI \ IhVXPI (þ- e. Benedictumsit nomen domini nostri dei Jhesu Christi). I miðju er jafnálma kross og fætur á öllum álmum. Á hinni hliðinni stendur: f TVROHVSCIVIS (Turonus civis) og umhverfis er kranz af 12 frönskum liljum í tvöföldum svigum. Inst í miðju hefir verið mynd, sem nú sést óglögt. Mynt þessi er sýnilega frönsk og virðist helzt vera frá tíð Filippusar IV. hins fagra (1285—1314); — getur þó máske verið frá tíð Filippusar V. (1316—22) eðajafnvel Filippusar VI. (1328—50). Þessi heilögu ker eru, eins og líka sjá má af meðfylgjandi mynd- um og þessari lýsingu, gjörð í gotneskum stýl; eigi einungis lögunin á kaleiknum heldur og alt skraut á honum og patínunni er í got- neskum stýl. Af löguninni á skálinni, — hún er nálægt því að vera hálfkúlumynduð eins og skálarnar eru venjulega á hinum eldri, róm-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.