Eimreiðin


Eimreiðin - 01.01.1898, Qupperneq 26

Eimreiðin - 01.01.1898, Qupperneq 26
2 6 einhverjum hrepp án þess aö hafa fengið byggðarleyfi, gátu hreppsbúar, ef þeim hafði verið heimilt að neita um leyfið, rekið hann með valdi úr hreppnum, og áttu að minnsta kosti ekki að láta hann fá neina hlut- deild í þurfamannatíund og matgjöfum. En hefði þá skort heimild til að neita honum um byggðarleyfi, þá mátti hann að vísu búa kyr, en var hegnt fyrir vanrækslu sína með þvi, að hann fjekk enga hlutdeild í þeim rjettindum og hlunnindum, er aðrir rjettmætir hreppsbúar höfðu. Enn þá meiri rjett hafði hreppurinn gagnvart búðsetumönnum. Þeim mátti skilyrðislaust neita um byggðarleyfi, og væri leyfið veitt, tók hrepp- urinn sjer með þvi þá skyldu á herðar, að sjá fyrir þeim, ef þeir yrðu svo volaðir, að þeir væra eigi sjálfbjarga. Leyfði landeigandi búðsetu- manni að setjast að á landi sinu, án þess að hafa leitað leyfis hreppsbúa, þá var honum skylt að sjá búðsetumanninum borgið. Á sama hátt gat og landeigandi orðið skyldur til að framfæra leiðuliða sinn og hús- bóndi hjú sin, ef þau urðu svo voluð eða hlaðin ómegð, meðan leigu- málinn eða vistarráðin stóðu, að þau gátu ekki sjeð fyrir sjer af eigin rammleik eða handafla sínum. Pó sluppu landeigandinn og húsbóndinn hjá þessari skyldu, ef þeir gátu sannað, að þeir hefðu eigi, þegar leigu- málinn eða vistarráðin vóru gerð, vitað eða getað vitað, að leiguliðinn eða hjúin mundu geta orðið þurfandi á þvi timabili, sem samningur þeirra átti að ná yfir. Eins og af þessu má sjá, var tilgangurinn með þessum ákvæðum sá einn, að hvetja landeigendur og húsbændur til var- kárni, þegar þeir tækju sjer leiguliða eða hjú, til þess að afstýra því, að þeir með ljettúð sinni gætu aukið framfærslubyrði hreppsbúa. Svipuð ákvæði giltu um skipstjóra (stýrimenn), er flyttu útlenda ómaga til Islands, er ekki væru sjálfbjarga árlangt, nje ættu þar ættingja, er skylt væri að ala þá. Framfærsluskyldan lenti þá á skipstjóranum, nema hann hefði eitthvað það sjer til málsbóta, að hann gæti komið lögvörn fyrir sig með bjargkvið. Enn frernur var svo ákveðið, að ef einhver feldi ómaga manns, er færi af landi brott, og fyrirmunaði hon- um þannig að hafa ómagann með sjer, þá skyldi framfærsluskyldan lenda á þeim, er leynt hefði ómaganum. Sömuleiðis var sá, er tekið hafði ómaga fyrir meðgjöf um óákveðinn tíma, skyldur til að ala hann í 3 ár, ef hann vanrækti að gæta rjettar síns gegn þeim, er ómagaun átti, þegar hann fór af landi á brott. Tilgangurinn með öllum þessum ákvæðum var sá, að fæla menn frá að verða þess valdandi með ljettúð sinni, að fátæklingar hrúguðust á sveitina. f*ó vóru ef til vill enn þá öflugri varnarráð gegn sveitar- þyngslum fólgin í ýmsum ákvæðum, er miðuðu til að afstýra því, að fátæklingar ættu börn, er fyrirsjáanlegt væri að mundu lenda á sveitinni. Þannig var mönnum bannað að giptast, ef konan var barnbœr, nema
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80

x

Eimreiðin

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Eimreiðin
https://timarit.is/publication/229

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.