Ársrit Ræktunarfélags Norðurlands - 01.01.1974, Side 56

kenna, að kynbótamarkmiðið hefur verið óljóst. í nautgripa-
ræktinni eru tiltölulega mjög fáir eiginleikar, sem eru lang
mikilvægastir og viðleitni kynbótastarfsins beinist því eink-
um að því að bæta. Þessir eiginleikar, mjólkurafköst og
kjötframleiðslueiginleikar, hafa meðalhátt eða hátt arf-
gengi og hin eðlilega ræktunaraðferð verður því hópúrval.
Tilgangur þessarar greinar er að gefa í stuttu máli yfir-
lit yfir þróun helstu hugmynda innan kynbótafræðinnar í
gerð kynbótaáætlunar, og minnast á helstu niðurstöður úr
erlendum rannsóknum á þessu sviði.
UPPHAF HAGNÝTRAR HÓPERFÐAFRÆÐI
Upphaf hagnýtrar kynbótafræði er oftast rakið til starfa og
rannsókna John L. Lush og samstarfsmanna hans við Iowa
háskólann í Bandaríkjunum á árunum eftir 1940. Þar var
byggt á hinni fræðilegu þekkingu í hóperfðafræði og þá
einkum rannsóknum S. Wright og R. A. Fisher frá því um
tuttugu árum áður.
Hazel og Lush (1942) sýndu fram á að mestur kynbótaár-
angur næst þegar við úrvalið er beitt kynbótaeinkunn. Árið
eftir gerði Hazef grein fyrir uppbyggingu kynbótaeink-
unnar. Hún byggir á því að allir eiginleikar eru vegnir
saman í aðaleinkunn og ákvarðast gildi hvers eiginleika af:
1. Hagrænu gildi eiginleikanna innbyrðis.
2. Arfgengi eiginleikans.
3. Breytileika eiginleikans.
4. Innbyrðis samhengi eiginleikanna, bæði svipfars- og
erfðasamhengi.
Kynbótaeinkunum var þó sáralítið beitt í almennu kyn-
bótastarfi fram yfir 1960. Aðalástæða þess mun einkum
hafa verið takmörkuð þekking á erfðastuðlum. Henderson
og samstarfsmenn hans við Cornell háskólann í Bandaríkj-
unum hafa á síðasta áratug þróað mjög þekkingu í sambandi
við þessi fræði.
58