Árbók Landsbókasafns Íslands - 01.01.1950, Page 172

Árbók Landsbókasafns Íslands - 01.01.1950, Page 172
172 RICHARD BECK tóku að færa út landnám sitt og urðu æ fjölþættari með ári hverju. Eigi að síður er þar margt rita frá fyrri og síðari öldum, sem bæði eru mikilvæg að gildi og fágæt í einkasöfnum. Til þess að sýna þróunarsögu mannsandans í vísindum á miðöldunum og fram til 18. aldar valdi Hjörtur sérstaklega bækur á enskri tungu og rit um þau efni, sem út höfðu komið á Bretlandi, en í túlkun þeirrar þróunar tók hann, eins og þegar er vikið að, jafnframt með í safn sitt rit, er sýndu menningarlegan þróunarferil manns- andans í sem fjölþættastri mynd. Er það Hagedorn bókaverði aðdáunarefni, með hve mikilli glöggskyggni Hjörtur valdi þær bækur (eitthvað 900 talsins), er björtu ljósi varpa á framþróun vísindanna, er menn voru að þreifa sig áfram eftir nýjum leiðum og lentu því oft í ógöngum, — bækur, sem samtímis bregða birtu á þjóðlífið í heild sinni. Af slíkum ritum í Thordarson-safninu dregur Hagedorn bókavörður síðan sér- staklega athygli að fyrstu ensku þýðingunni af riti Bartholomeus Anglicus: De Pro- prietatibus Rerum (um 1495; 1535), safnriti í náttúrufræði, er var víðlesið í mörgum þýðingum öldum saman og hafði því mikil áhrif. Af hinum mörgu öðrum safnritum um vísindaleg efni frá umræddu tímabili má nefna David Abercromby: Academia Scientiarum (1687), alþýðlegt rit, og er talið, að eintakið í safni Hjartar sé eitt af tveim í Bandaríkjunum. Stærðfræði, búfræði og læknisfræði voru grundvallarvísindi á umræddu tímabili. Af ritum Roberts Records, brautryðjanda stærðfræðinnar í Bretlandi, eru í safninu útgáfur af tveim kunnustu ritum hans (frá 1551 og 1586), og ýmis önnur fágæt rit í þeirri fræðigrein bæði frá 16. og 17. öld. Má sérstaklega nefna rit Humphreys Bakers: Tlie Welspring of Sciences (1564), og bendir dr. Bay á það í ritgerð sinni, að elztu útgáfur af þessari bók séu svo fágætar, að The British Museum eigi enga þeirra fyrir 1574. Náskyld að efni stærðfræðiritunum eru þau rit í safninu frá fyrri öldum, er fjalla um landmælingar. Elzta sjálfstætt búfræðirit í safninu er William Copland: The Craft of Graffing and Planting of Trees (1565?), eitt af tveim eintökum, sem vitað er um af þeirri útgáfu. Annars er safnið afar auðugt að búfræðiritum, bæði vísindalegum og alþýðlegum, sum í fjölmörgum útgáfum, og eru ýmis þessara rita fágæt mjög. Á það ekki sízt við um sum af hinum mikla ritafjölda um garðyrkju og ávaxtarækt, en þeirra fágætast er The Orchard and Garden (1596), eina eintakið, sem um er vitað, að við lýði sé. Sérstaklega fagurt að frágangi er Reynolde Scot: A Perfite Platjorm of a Hoppe- Garden (1576), fyrsta bók á enska tungu um humlarækt. Þá eru í safninu mörg rit um nautgripa- og býflugnarækt, sum fágæt, og ýmsar bækur um hlutverk hinnar góðu húsmóður, og er þeirra hvað merkust bók Thomas Dawsons: The Good House- wifes Jeiveell (1587), en af henni hafa aðeins þrjú önnur eintök komið í leitirnar. Jafn- framt því, sem fyrrgreind rit í búfræði sýna þróunarferil landbúnaðarins, bregða þau upp glögg-rj mynd af ensku sveitalífi fyrr á öldum.
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148
Page 149
Page 150
Page 151
Page 152
Page 153
Page 154
Page 155
Page 156
Page 157
Page 158
Page 159
Page 160
Page 161
Page 162
Page 163
Page 164
Page 165
Page 166
Page 167
Page 168
Page 169
Page 170
Page 171
Page 172
Page 173
Page 174
Page 175
Page 176
Page 177
Page 178
Page 179
Page 180
Page 181
Page 182
Page 183
Page 184
Page 185
Page 186
Page 187
Page 188
Page 189
Page 190
Page 191
Page 192
Page 193
Page 194
Page 195
Page 196
Page 197
Page 198
Page 199
Page 200
Page 201
Page 202
Page 203
Page 204
Page 205
Page 206
Page 207
Page 208
Page 209
Page 210
Page 211
Page 212
Page 213
Page 214
Page 215
Page 216
Page 217
Page 218
Page 219
Page 220
Page 221
Page 222
Page 223
Page 224

x

Árbók Landsbókasafns Íslands

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Árbók Landsbókasafns Íslands
https://timarit.is/publication/279

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.