Morgunblaðið - 02.11.2001, Síða 31

LISTIR
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 2. NÓVEMBER 2001 31
KARLAKÓRINN Heimir í Skaga-
firði og Álftagerðisbræður halda
sameiginlega útgáfutónleika í Há-
skólabíói á morgun kl. 16 í tilefni af
nýjum geislaplötum sem þeir eru að
gefa út. Sönghóparnir skagfirsku
hafa ekki áður haldið sameiginlega
útgáfutónleika, enda ekki verið
með plötur á sama tíma fyrr en nú.
Þetta er sjötta plötuútgáfa Heimis
og fjórða geislaplatan í sögu kórs-
ins en bræðurnir frá Álftagerði eru
að koma út með sína þriðju plötu.
Kynnir á tónleikunum verður Örn
Árnason leikari.
Á plötu Heimis, Stíg fákur létt,
eru bæði íslensk og erlend lög, far-
ið er víða í lagavali og efni sótt í
þekktar óperur svo og rammíslensk
kór- og einsöngslög. Einsöngvarar
með kórnum á plötunni eru Sigfús
og Óskar Péturssynir, Einar Hall-
dórsson og Ólafur Kjartan Sigurð-
arson, fyrsti fastráðni söngvari Ís-
lensku óperunnar. Á plötu
bræðranna, sem verið er að leggja
lokahönd á, eru einkum íslensk lög,
bæði sígildar söngperlur og nýjar
lagasmíðar við undirleik hljóðfæra-
leikara.
Heimir og Álftagerðisbræður
munu halda útgáfutónleika í Gler-
árkirkju á Akureyri 10. nóvember.
Útgáfutónleikar Heimis og
Álftagerðisbræðra
„ÞAÐ er nægilegt rými fyrir alls
konar tónlist í henni veröld,“ segir
Headington í Sögu vestrænnar tón-
listar og er þá að beina orðum sínum
til þeirra, er aðeins sjá vit í tiltekinni
tónlist en telja alla aðra einkis virði.
Það eru til margar stílgerðir popp-
tónlistar og sama má segja um svo
nefnda klassíska tónlist en saman
eiga öll þessi tónlistarform heima
hér í heimi og tengjast margvísleg-
um fjölskylduböndum, er byggja til-
ivist sína á sameiginlegri sköpunar-
og tjáningarþörf, er tekur á sig
margvíslegar myndir eftir þjóð-
félagsaðstæðum, uppeldi, þjálfun og
menntun, er kristallast svo í hæfi-
leikum einstaklinga. Hver mann-
eskja hefur frjálst val en má ekki
undir neinum kringumstæðum ætla
sig eina hafa valið rétt, því aðrar val-
leiðir manna eru jafn réttar. Marg-
breytileikinn í listsköpun manna hef-
ur oft valdið harðvítugum deilum og
oftar en ekki hefur það sem mönnum
hefur fundist á stundum reynst
marklaust er tímar liðu.
Í nútímatónlist fer fram margvís-
legt uppgjör og kaldhömruð aðferða-
fræðin hefur vikið fyrir tilfinninga-
seminni og má segja að klassísk
nútímatónskáld hafa lært það af
popptónlistinni, sem, þegar öllu er á
botninn hvolft, hefur haldið uppi
sterkri tilfinningatúlkun, þótt mörg-
um virðist hún á köflum í grófara
formi.
Tilfinning er margslungið fyrir-
bæri og má segja að tilfinningin fyrir
fallegri samhljóman og margræðri
samskipan í lagferli hafi einkennt
verk Finns Torfa Stefánssonar er
var frumflutt á tónleikum Sinfóníu-
hljómsveitar Íslands í gærkvöldi.
Í heild er verkið hægferðug, falleg
lofgjörð og minna vinnuaðferðir
Finns Torfa á kammertónlist, á móti
einstaka „tutti“-köflum, er að sumu
leyti hljóma sem hjarðljóð þar sem
hljómmynd verksins minnir annars
vegar á kyrrð náttúrunnar en á móti
að heyra má hana einstaka sinnum
rumska af svefni, ógnþrunginn nátt-
úrukaftinn langt að úr undirdjúpun-
um. Fallegt verk er var vel flutt.
Annað verkið á efnisskránni var
marimbukonsertinn Gitimalya
(1974) eftir Takemitsu, skemmtilegt
verk, þar sem leikið var með blæ-
brigði hljóðfæranna í stuttum tón-
myndum á móti samfelldu tónmálinu
fyrir marimbuna, Einleikur Steef
van Oosterhout var hreint út sagt
glæsilegur og sérlega gott jafvægi í
styrk á milli hljómsveitar og einleik-
ara, jafnvel þar sem marimbaleikur-
inn notaði allt styrkleikasvið hljóð-
færisins. Í tveimur „kadensum“
sýndi Oosterhout hvers hann var
megnugur, ekki aðeins tæknilega
heldur í því að gefa tónlistinni inntak
og „músisera“ sérlega fallega.
Lokaverkið, Dauði og eldur, eftir
Tan Dun, var mikið ævintýri í leik
með hljóð, snilldarlega samið og
mjög vel flutt undir stjórn Her-
manns Bäumer. Það hefst á einrödd-
uðum leik á selló og kontrabassa og
síðan taka að heyrast alls konar stak-
tóna ískurhljóð og „gizzando“, er oft
minnti á væl, þá mátti heyra gróft og
sterkt tóntak á móti sérlega veikum
og fjarrænum stefbrotum og einnig
lögðu hljóðfæraleikararnir til alls
konar munnhljóð og jafnvel „purr“.
Undir lokin var vitnað í klassísk stef-
brot og niðurlagið var sérlega áhrifa-
mikið, eins einfalt og það var, einn
liggjandi tónn í sellóum og kontra-
bössum, sem jókst að styrk, er síðan
dó svo aftur út, er skapaði sérkenni-
lega stemmningu, áður en sjálft nið-
urlagið kom nokkuð óvænt. Snjallt
verk sem var sérlega vel flutt undir
vökulli stjórn Hermanns Bäumer. Í
heild voru þetta skemmtilegir tón-
leikar þar sem gat að heyra frum-
flutning á fallegu og ljóðrænu verki
eftir Finn Torfa Stefánsson,
skemmtilegt einleiksverk, sem var
afburða vel leikið af Steef van Oost-
erhout og að lokum hljóðleik úr „húsi
fáránleikans“, sem á sér samsvörun í
myndtilraunum Paul Klee og jafnvel
mætti telja nærri veruleika Salva-
dors Dali, þar sem hið ótrúlega og af-
færða varð heillandi skemmtilegt.
Jón Ásgeirsson
Heillandi
konsert
TÓNLIST
H á s k ó l a b í ó
Flutt voru verk eftir Toru
Takemitsu, Tan Dun og
frumflutt verk eftir Finn Torfa
Stefánsson. Einleikari;
Steef van Oosterhout. Stjórnandi;
Hermann Bäumer. Fimmtu-
dagurinn 1. nóvember 2001.
SINFÓNÍUTÓNLEIKAR
BÓKMENNTAVERÐLAUN Hall-
dórs Laxness voru afhent í fimmta
sinn í Þjóðmenningarhúsinu í gær og
komu þau í hlut Bjarna Bjarnasonar
fyrir skáldsöguna Mannætukonan
og maður hennar. Pétur Már Ólafs-
son, formaður dómnefndar og út-
gáfustjóri Vöku-Helgafells, veitti
Bjarna verðlaunaféð sem nemur
500.000 krónum auk verðlaunapen-
ings og verðlaunaskjals. Um leið af-
henti hann Bjarna fyrsta eintak
skáldsögunnar sem út kom hjá Eddu
– miðlun og útgáfu í gær.
Bjarni hefur áður sent frá sér
skáldsögur, smásögur, ljóð og leik-
rit, alls ellefu skáldverk á tólf árum.
Í þakkarávarpi sínu ræddi hann
margbreytileika bókmenntanna og
sýndi fram á með einföldum dæmum
hversu rík uppspretta túlkunar og
ólíkra framsetningarleiða býr í frá-
sögninni.
Þegar blaðamaður spurði Bjarna
um þýðingu verðlaunanna fyrir hann
sem rithöfund, sagði hann þau mik-
ilvæg, og væri þá sérstaklega um
fjárhagslegan ávinning að ræða.
„Það má segja að bækurnar sem ég
skrifa höfði ekki beinlínis til mjög
fjölmenns hóps lesenda. Verðlauna-
féð og kynning bókarinnar er mér
því mikilvæg, og gefur mér færi á að
halda áfram að einbeita mér að skrif-
unum,“ segir Bjarni.
Hann segir um samtímasögu með
fantasíuívafi að ræða, eins konar
leynilögreglusögu þar sem tekist er
á um merkingu mannætukonunnar.
Á þeysireið
um samtímann
Það er Vaka-Helgafell sem stend-
ur að Bókmenntaverðlaunum Hall-
dórs Laxness í samráði við fjöl-
skyldu Nóbelsskáldsins og er
megintilgangur þeirra að efla og
stuðla að endurnýjun íslenskrar frá-
sagnarlistar. Ræddi Pétur Már í
ræðu sinni fyrir afhendingu verð-
launanna það hlutverk sem Halldór
Laxness hafði um að efla sjálfsvirð-
ingu og menningarlega meðvitund
þjóðarinnar, með gagnrýnum skrif-
um sínum, enda væri það tilgangur
bókmennta að hafa vakandi auga
með sínum samtíma og hefð. Þá
kynnti Pétur Már niðurstöðu dóm-
nefndar og afhenti Bjarna Bjarna-
syni verðlaunin.
Í umsögn dómnefndar um verð-
launabókina segir: „Mannætukonan
og maður hennar er viðburðarík
skáldsaga þar sem farið er með les-
andann á þeysireið um samtímann.
Bókin er í dulargervi glæpasögu en
ber skýr merki ástarsögu, þjóðsögu
og hryllingssögu enda þótt höfund-
urinn snúi út úr öllum þessum bók-
menntagreinum. Hér er á ferð æv-
intýraleg skáldsaga þar sem saman
fara frjótt ímyndunarafl og rík frá-
sagnargáfa svo úr verður magnað og
óvenjulegt bókmenntaverk.“
Í dómnefnd sátu auk Péturs Más
Ármann Jakobsson íslenskufræð-
ingur og Kolbrún Bergþórsdóttir
bókmenntagagnrýnandi.
Morgunblaðið/Árni Sæberg
Bjarni Bjarnason tekur við Laxnessverðlaununum úr hendi Péturs Más Ólafssonar hjá Vöku-Helgafelli.
Bjarni Bjarnason hlýtur Laxnessverðlaunin
„Magnað og óvenju-
legt bókmenntaverk“
SUMAR myndir er ekki mörg-
um orðum eyðandi á, og er Lucky
Numbers ein af þeim. Nú er hún
Nora Ephron búin að gera eina lé-
lega myndina í viðbót eftir að sú
síðasta, Hanging Up, var alveg
óþolandi. Þótt hún hefði þar úrvals
leikara með sér klikkaði hún samt
og í þessari mynd er það sama upp
á teningnum. Travolta og Kudrow
eru vinalegir og vinsælir leikarar,
en það eru þau ekki í þessari
mynd. Þau eru leiðinleg og erfitt
að hafa með þeim nokkra samúð,
enda nautheimsk í þokkabót.
Hvort þau eru mjög góðir leikarar
er annað mál. Tim Roth og Mich-
ael Rapaport eru virtir leikarar,
sem þó eiga betri takta en
skötuhjúin, en ættu að hafa vit á
því að bendla sig ekki við hana
Noru, þótt hún eigi góðar myndir
að baki, einsog handitið að When
Harry met Sally og handrit og
leikstjórn myndarinnar sem kreisti
mörg kvenmannshjörtu á sínum
tíma Sleepless in Seattle.
Í Lucky Numbers segir frá vin-
sæla veðurfréttamanninum Russ
Richards, sem John Travolta leik-
ur. Hann kemst í peningavandræði
og gerist því glæpsamlegur. Með
lottóstelpuna Crystal, eða Kudrow,
upp á arminn, kemur hann sér í
óefni og nú er að koma sér út úr
vandræðunum. Og það gengur illa.
Óþolandi illa, og það ekki fyndið,
heldur pirrandi. Þessi mynd er ein-
hver undarleg blanda af svartri
sögu og gríni, sem vill eitthvað
blandast illa saman. Kekkir hér,
kekkir þar.
Kekkir hér,
kekkir þar
KVIKMYNDIR
H á s k ó l a b í ó
Leikstjórn: Nora Ephron.
Handrit: Adam Resnick. Kvikmt.:
John Lindley. Aðalhlutverk:
John Travolta, Lisa Kudrow,
Tim Roth og Michael Rapaport.
105 mín. USA 2000.
United International Pictures.
LUCKY NUMBERS
(HAPPATÖLUR)

Hildur Loftsdótt ir