Morgunblaðið - 03.10.2003, Síða 40

MINNINGAR
40 FÖSTUDAGUR 3. OKTÓBER 2003 MORGUNBLAÐIÐ
✝ Erna Erlends-dóttir hár-
greiðslumeistari
fæddist í Reykjavík
24. nóvember 1921.
Hún lést á líknar-
deild LSH-Landa-
koti að kvöldi 20.
september síðastlið-
inn. Foreldrar henn-
ar voru Erlendur
Pálmason skipstjóri,
f. á Nesi í Norðfirði
17. desember 1895,
d. 22.2. 1966, og
Hrefna Ólafsdóttir
verslunarmaður, f. á
Fjalli á Skeiðum 5. september
1894, d. 14.9. 1980. Erna var 4. í
röð 7 systkina. Hin eru: Haukur,
f. 24.12. 1915, d. 14.7. 1981; Guð-
laug, f. 15.11. 1918, d. 21.11. 2002;
Guðmunda, f. 26.2. 1920; Ólafur
Pálmi, f. 27.6. 1924, d. 28.5. 1981;
Hrefna, f. 11.11. 1925, d. 24.12.
1981, og Margrét, f. 16.3. 1927.
Erna giftist, 8. nóvember 1941,
eiginmanni sínum Ólafi Árna
Bjarnasyni verkstjóra í Timbur-
verslun Árna Jónssonar, f. í Ólafs-
vík 27. nóvember 1916, d. í
Reykjavík 11. maí 1958. Foreldr-
ar hans voru Bjarni Ólafsson sjó-
maður, f. í Ólafsvík 17.1. 1892, d.
26.4. 1969, og Margrét Gísladóttir
húsmóðir, f. á Höfða í Eyrarsveit
24.8. 1891, d. 25.8. 1941.
úar 1952. Sonur hennar er Bjarni
Haukur Þórsson leikari, f. 20.4.
1971, sambýliskona hans er Sif
Hauksdóttir Gröndal.
Erna fæddist og ólst upp í
Reykjavík. Fyrstu árin bjó hún
ásamt fjölskyldu sinni á Lauga-
vegi 18 en síðan fluttist fjölskyld-
an á Ásvallagötu 17. Hún gekk í
Miðbæjarskólann og lauk þaðan
barnaskólaprófi árið 1934. Hún
stundaði síðan nám í hárgreiðslu
við Iðnskólann í Reykjavík og
fékk sveinsbréf 25. nóvember
1941 og meistarabréf 13. febrúar
1962. Hún stundaði starfsnám sitt
hjá frænku sinni Svövu Berents-
dóttur hárgreiðslumeistara á hár-
greiðslustofunni Femina sem þá
var til húsa í Aðalstræti 1. Erna
gerði hlé á störfum utan heimilis
eftir að hún gifti sig og eignaðist
börn allt þar til eiginmaður
hennar lést í maí 1958. Hún sótti
þá endurmenntun í hárgreiðslu til
Bandaríkjanna og rak síðan eigin
hárgreiðslustofu í nokkur ár eftir
það. Síðar hóf hún þjónustustörf
við skrifstofur Loftleiða og síðan
á Hótel Esju þar sem hún starfaði
sem gjaldkeri í kaffiteríu hótels-
ins þar til hún lét af störfum fyrir
aldurs sakir 1989. Erna lét sig
réttindamál starfsmanna varða
og tók virkan þátt í Félagi starfs-
fólks í veitingahúsum en hún var
trúnaðarmaður starfsmanna á
sínum vinnustað um árabil og
sinnti auk þess ýmsum trúnaðar-
störfum fyrir félagið.
Útför Ernu verður gerð frá
Fossvogskirkju í dag og hefst at-
höfnin klukkan 13.30.
Þau hjónin bjuggu
á Spítalastíg, í Há-
túni, Hólmgarði og
Sólheimum en síðar
fluttist Erna með
tveim yngri börnum
sínum í Bogahlíð 26,
allt í Reykjavík. Erna
og Ólafur eiga þrjú
börn. Þau eru: 1)
Bjarni ráðgjafi, f. 13.
apríl 1941, kona hans
er Alda Magnúsdótt-
ir, þau eiga þrjú börn.
Þau eru: a) Ólafur
Árni óperusöngvari,
f. 18.6. 1962, börn
hans eru; Michael, f. 30.6. 1983,
Ástríður, f. 10.7. 1990, Bjarni Jós-
ef, f. 23.7. 1993, Frank, f. 20.11.
1995 og Leander Magnús, f.
18.12. 2001. Núverandi eiginkona
og móðir yngsta sonar Ólafs er
Ivette Bjarnason. b) Erna Björg
sölumaður, f. 4.4. 1968, sonur
hennar er Andri Freyr, f. 10.2.
1987. c) Markús nemi, f. 9.1. 1979.
2) Haukur framkvæmdastjóri, f.
8. ágúst 1949, kona hans er Björg
Friðriksdóttir, þau eiga tvær dæt-
ur. Þær eru: a) Brynhildur
saumakona, f. 14.5. 1967, dóttir
hennar er Natasha Guðbjörg, f.
5.7. 1986, eiginmaður Brynhildar
er Greg Allen, og b) Margrét
skrifstofumaður, f. 1.5. 1974. 3)
Hrefna félagsráðgjafi, f. 28. febr-
Móðir mín Erna ólst upp í
miðbæ Reykjavíkur, sitt hvorum
megin lækjar, allt þar til hún gift-
ist og flutti úr foreldrahúsum. Mið-
bær Reykjavíkur var því hennar
staður og fylgdist hún grannt með
öllum breytingum sem þar urðu í
gegnum árin. Samband okkar
mæðgnanna hófst í miðbænum en
hún fæddi mig þar sem hún var
gestkomandi á heimili Hauks bróð-
ur síns og mágkonu í Skólastræti
5. Upp frá þeirri stundu höfum við
átt margar góðar stundir í miðbæ
Reykjavíkur þar sem hún fræddi
mig um lífið þar fyrr á árum.
Á uppvaxtarárum sínum fór hún
í sveit á sumrin eins og gjarnan
tíðkaðist á þeim árum. Hún dvald-
ist hjá vinafólki foreldra sinna
þeim Þorláki Eyjólfssyni og Vil-
helmínu K. Árnadóttur sem bjuggu
í Gerðakoti í Miðneshreppi. Móðir
mín átti góðar stundir hjá þeim
hjónum í Gerðakoti og sótti mjög
að fara þangað, meðal annars um
jól. Hún var mikið náttúrubarn og
naut sín mjög í íslenskri náttúru,
ekki síst við ströndina. Hún hafði
unun af því að ferðast og fræðast
um land og þjóð. Þeirri arfleifð
kom hún þannig til skila til mín að
ég veit ekkert unaðslegra en að
skoða landið mitt og nýt þess eins
og hún gerði að dveljast úti í nátt-
úrunni.
Foreldrar móður minnar lögðu
mikið upp úr menntun en þau
höfðu bæði farið í framhaldsnám,
afi í Stýrimannaskólann og amma í
Verslunarskólann. Móðir mín sagði
oft frá því að hún þakkaði for-
eldrum sínum hve hart þau lögðu
að henni að mennta sig. Hún nam
hárgreiðslu við Iðnskóla Reykja-
víkur og sagði frá því að það hafi
verið það minnsta sem hún komst
upp með á sínu heimili. Á fyrri
hluta 20. aldar tíðkaðist að konur
væru heimavinnandi húsmæður
eftir að þær giftu sig og eignuðust
börn. Móðir mín starfaði því ekki
lengi við sína iðn fyrr en eftir að
hún varð ekkja aðeins 36 ára göm-
ul. Þá stofnaði hún hárgreiðslu-
stofu á jarðhæð á heimili okkar.
Þetta gerði henni kleift að sinna
börnum og búi ásamt því að vinna
fyrir fjölskyldunni. Eftir að við
systkinin urðum eldri hóf hún störf
utan heimilis en starfaði við hár-
greiðslu heima sem aukavinnu.
Móðir mín kom því rækilega til
skila til mín að menntun væri eina
leiðin til að tryggja sér góð lífs-
kjör. Hún gerði það á þann hátt að
það kom aldrei annað til greina en
að ég færi í langskólanám. Til þess
notaði hún ýmsar sögur af fólki úr
fjölskyldu sinni sem bæði var lang-
skólagengið og ekki. Hún tengdi
mig þannig þessu fólki að alltaf
líktist ég þeim sem höfðu farið í
langskólanám. Hún studdi mig
ætíð heilshugar í gegnum allt mitt
nám.
Móðir mín var upplýst kona
enda fylgdist hún mjög vel með
allri þjóðfélagsumræðu hvort sem
um var að ræða stjórnmál eða
menningarmál. Hún hafði gaman
af umræðum um þessi mál og hafði
því mótandi áhrif á mig hvað varð-
ar áhuga og ábyrgð á eigin sam-
félagi.
Móðir mín lagði mikinn metnað í
að búa fjölskyldu sinni hlýtt, fal-
legt og nærandi umhverfi. Hún var
góð í að skapa notalega stemmn-
ingu. Það gerði hún með því að
bjóða til veislu þar sem tekið var á
móti hverjum og einum gesti sem
sérstæðum einstaklingi. Hún hafði
einnig ákveðnar skoðanir hvað
varðar að rækta sína fjölskyldu og
ala upp börn. Þessi arfleifð skilaði
sér þannig til mín að það var næst-
um eins og það kæmi af sjálfu sér
að búa sér gott heimili og kunna til
verka við barnauppeldi. Móðir mín
á ekki framar eftir að ganga um
miðbæinn og segja okkur sögurnar
af fólkinu sínu sem þar bjó. Þess í
stað munu sögurnar um hana og
hennar fólk lifa í huga og hjörtum
okkar sem þótti vænt um hana og
munu þannig flytjast til afkomenda
okkar.
Hrefna Ólafsdóttir.
Nú hefur hún Erna tengdamóðir
mín kvatt þennan heim nær 82 ára
gömul. Ég hef fengið að vera henni
samferða í langan tíma, en við
kynntumst fyrir nær 45 árum síð-
an.
Við áttum margar mjög góðar
stundir saman og skiptumst oft á
uppskriftum að ýmsu góðgæti.
Hún tengdamamma var mjög
vönduð og myndarleg húsmóðir, og
góð fyrirmynd, sem ég leit upp til
og þótti gott að sækja góð ráð og
stuðning til hennar.
Hún var hárgreiðslumeistari og
stundaði sína iðn af vandvirkni á
meðan hún starfaði við hana, eins
og allt annað sem hún tók sér fyrir
hendur. Ég minnist þess að á brúð-
kaupsdaginn minn var hún að
leggja á mér hárið fyrir brúðkaup-
ið, en þá fór rafmagnið af hverfinu
sem hún bjó í. Varð ég að vonum
áhyggjufull og stressuð, en hún
tók hlutunum eins og þeir gerast,
og sagði bara sallaróleg, við förum
bara til hennar Buggu vinkonu og
klárum þetta þar. Síðan héldum
við brúðkaupsveisluna á hennar
heimili, sem hún undirbjó og ann-
aðist af mikilli vandvirkni og
glæsibrag. Síðan höfum við und-
irbúið og haldið margar góðar
veislur saman í gegnum árin.
Tengdamamma fylgdi fjölskyld-
unni vel og tók virkan þátt í fjöl-
skyldulífinu hjá okkur öllum, eldri
sem yngri, hvar sem við vorum eða
hvert sem við fórum. Man ég sér-
staklega eftir einni heimsókn
hennar til okkar hjóna á Spáni,
fyrir allmörgum árum, og hvað við
skemmtum okkur vel við að horfa
og hlusta á tónlist og dans þeirra
Andalúsíumanna.
Fjölskyldan hafði það fyrir
venju að hittast hjá tengdamömmu
á laugardögum í hádegisverð og
rabb. Það voru ánægjulegar stund-
ir, og ekki sakaði að veitingar voru
vandaðar og vel hugsað um sér-
þarfir allra í fjölskyldunni. Oft var
tekist á um menn og málefni, og
þar kom tengdamamma mér oft á
óvart með ákveðnar og skemmti-
legar skoðanir, og stóð vel með
sjálfri sér, en sá til þess um leið að
ekkert færi úr böndum í þessum
samverustundum fjölskyldunnar.
Elsku tengdamamma, „amma
Dódó,“ eins og við kölluðum þig
öll. Nú ert þú loksins komin til
elskunnar þinnar, sem kvaddi okk-
ur svo löngu á undan þér. Megir
þú hvíla í friði. Guð geymi þig.
Hún þykir fágæt þessi dyggð.
Ég þekki enga slíka tryggð.
En tíminn læknar hugans hryggð
og hylur gömul sár,
en sumum nægir ekki minna en ár.
(Tómas Guðmundsson.)
Alda Magnúsdóttir.
Elsku amma mín.
Elsku amman mín og ég áttum
einhvern veginn þannig samband
að minningargrein eins og þessi, er
einhvern veginn skrýtin. Sam-
bandið var, meina ég, ekki hátíð-
legt. Og Mogginn er auðvitað há-
tíðlegur. Okkur ömmu fannst það.
Enda flettum við Mogganum var-
lega. Reyndar straujuðum við ekki
blöðin eins og Fraiser. En samt…
Þegar á öllu er á botninn hvolft er
nánu sambandi fólks auðvitað ekki
hægt að skilgreina í Mogganum.
Nema kannski í Lesbókinni,
exclusive þá.
Amma og ég töluðum ansi oft
um Moggann. Sérstaklega Lesbók-
ina, sem henni þótti stórmerkileg.
Reyndar töluðum við um allt milli
himins og jarðar. Síðan ég man
eftir mér talaði ég um allt við
ömmu. Pólitík, mat, leikara, bíó-
myndir, leikrit, bókmenntir, kon-
ungsfjölskyldur. Hún hafði alltaf
sínar skoðanir og ef við vorum ekki
sammála, var það bara þannig.
„Vitleysisgangur er þetta,“ sagði
hún, og bauð mér smáköku. „Lastu
greinina um hann þarna leikara í
Lesbókinni?“ „Hvaða leikara?“
„Hann þarna leikara, með dökka
hárið, sem er alltaf í sjónvarpinu.“
Og þetta átti maður auðvitað að
vita. „En amma það eru ansi marg-
ir dökkhærðir leikarar í sjónvarp-
inu.“ Hún var fljót til svars. „Þessi
þarna myndarlegi.“ „Þú meinar
Pálma Gests eða George Clooney?“
„Hann þarna í er, já“. Bráðavakt-
ina kallið hún „er“ eins og „Er ein-
hver í dyrunum“. „Þú meinar
E.R.“. „Jú jú, ansi hreint sem hann
kemur sér alltaf í klandur dreng-
urinn“. Og þá vissi maður að hún
átti við Clooney. Hún hefði senni-
lega átt að sjá um sjónvarpsum-
fjöllunina í Mogganum. Amma mín
klippti líka út ansi mikið úr Mogg-
anum. Sérstaklega ef einhver úr
fjölskyldunni var í blaðinu. „Getur
þessi fjölskylda aldrei verið til
friðs,“ sagði hún og klippti grein-
ina út. Tónninn var eins og þetta
væri algert vesen að þurfa að
standa í þessu úrklippudóti, en
innst inni vissi maður að hún var
stolt af okkur, börnunum sínum og
barnabörnum. Annars hefði hún
sennilega ekki klippt vesenið út.
Ég varð þess heiðurs aðnjótandi
að alast upp að miklum hluta til
hjá henni ömmu minni. Og þess
mun ég alltaf njóta. Hún var þvílík
prinsipp manneskja að það hálfa
væri nóg. Við getum sagt sem svo
að ef hún hefði verið aðstoðar-
manneskja Árna Johnsen væri
hann ekki að skrifa greinarnar sín-
ar í Moggann á Grundarfirði í dag.
Og maturinn. Kökurnar. Umhyggj-
an. Og fötin. Maður vaknaði á
morgnana og hreinar nærbuxur
lágu straujaðar til brúks á stólnum
við rúmið. Og klaufin straujuð inn-
aná. Ég þurfti virkilega að beita
sannfæringarkrafti mínum til að
telja henni trú um að gallabuxur
þurfti ekki að strauja. Hvað þá
með broti. „Já, en þannig er Gulli í
Karnabæ alltaf“. Þvílík umhyggja.
Mér þótti og mun alltaf þykja al-
veg óskaplega vænt um hana
ömmu mína. Óskaplega! Og ég
veit, það skiptir ekki máli hvert
lifibrauð mitt hefði verið, amma
mín hefði alltaf tekið því, og gert
gott úr því. Og þannig var amma.
Hún bara tók manni eins og maður
var. Ég á eftir að sakna hennar allt
mitt lifandi líf og minnast hennar
daglega. Elsku amma mín eina. Ég
hefði svo ofsalega viljað að litli
stubburinn okkar Sifjar hefði get-
að hitt hana, en það þarf víst að
bíða. Allt hennar líf snerist um að
sjá um aðra. Ósérhlífnin var þvílík.
En ég hef ákveðið ósérhlífnin er
eitthvað sem ég mun reyna eftir
fremsta megni að temja mér og
kenna syni mínum. Og hann mun á
móti heyra mikið talað um ömmu
og heyra sögurnar hennar.
Þegar hún kvaddi okkur sló
klukkan tíu. Á slaginu. Eins og
ákveðið. Og Gerður G. Bjarklind
mælti „Útvarp Reykjavík, klukkan
er tíu. Nú verða sagðar fréttir“. Og
amma sagði ekki „Tei, tei“, og
hækkaði. Hún lækkaði. Amma mín,
Erna Erlendsóttir, kvaddi og tím-
inn stöðvaðist. Og Gerður G.
Bjarklind þagnaði.
Ég er svo ánægður hversu vel
hún tók henni Sif minni, sem er
mér allt í þessum heimi. Hversu
vel hún tók því þegar litli dótt-
ursonurinn hennar fann stóru ást-
ina í lífinu sínu. Og hún skildi það
og sá það og fagnaði því hversu
lukkulegur ég var og er.
Elsku mamma mín. Þetta eru
erfiðir tímar. En ég veit að hún
amma er með okkur og sérstak-
lega þér, sem varst henni svo
margt. Umhyggja þín fyrir ömmu
síðustu mánuði hennar hér á jörðu
var aðdáunarverð. Þú gafst allt og
meira til. En lífið heldur áfram.
Við höldum áfram og segjum sög-
urnar hennar ömmu. Svo hittumst
við öll einn daginn, fáum okkur
eitthvað gott að borða og hlæjum
að öllu saman. Og ég veit mamma,
að þú verður frábær amma. Enda
hefurðu fyrirmyndina.
Ég votta einnig Bjarna og Hauki
mína dýpstu samúð.
Elsku amma mín. Ég verð þinn,
alltaf.
Þinn dóttursonur,
Bjarni Haukur.
Erna Erlendsdóttir móðursystir
mín var alltaf kölluð Dódó. Ég
vissi reyndar ekki að hún hét Erna
fyrr en ég var komin undir ferm-
ingu enda liggur ekki beint við að
breyta nafni hennar í Dódó.
Dódó var fjórða af sjö börnum
Erlendar Pálmasonar skipstjóra
og eiginkonu hans Hrefnu Ólafs-
dóttur. Hún lærði hárgeiðslu og
vann við iðn sína þangað til að hún
giftist Ólafi Árna Bjarnasyni. Ólaf-
ur Árni Bjarnason eiginmaður
hennar lést um aldur fram árið
1958. Þau eignuðust þrjú börn,
Bjarna, Hauk og Hrefnu.
Dódó vann við ýmis þjónustu-
störf eftir að hún missti mann sinn.
Hún þurfti auðvitað að leggja hart
að sér til þess að sjá börnum sín-
um farborða en hún fór vel með
peninga og gat gert mikið úr litlu.
Það var ekki hennar eðli að gera
mikið úr sér eða sínum en hún var
hæglát og frekar dul um sína hagi.
Dódó hafði mjög skemmtilegan og
sérstakan húmor sem var aldrei á
kostnað annarra. Hún kom mjög
oft í heimsókn til mömmuog voru
mikil samskipti á milli okkar fjöl-
skyldna. Heimili hennar bar það
með sér að hún var fagurkeri og
hún naut þess að hafa fallega hluti
í kringum sig. Dódo var alltaf
snyrtileg og vel til höfð.Hún var
mikill snillingur í matargerð og
það var ánægjulegt að koma á
heimili hennar. Þegar mamma eld-
aði þjóðlegan mat eins og t.d. grá-
sleppu, svið eða saltkjöt og baunir
vildi mamma alltaf að Dódó kæmi
yfir í mat. Það gerði Dódó og það
var gaman að hafa hana vegna
þess að hún var þakklátur mat-
argestur og hafði alltaf góða nær-
veru. Þegar Dódó kom í heimsókn í
sumarbústaðinn til okkar naut hún
þess að sýsla við trén og að skoða
blómin. Henni leið bersýnilega vel
úti í guðsgrænni náttúrunni.
Ég hitti Dódó fyrir tilviljun í
Kringlunni á hádegi í september á
síðasta ári og við drukkum saman
kaffi í rólegheitum. Dódó var alltaf
frekar fáorð um sig og sína en
þennan dag sagði hún mér óvenju
mikið frá börnunum sínum og það
leyndi sér ekki hvað hún var
ánægð með þau. Þetta spjall var
frekar óvenjulegt fyrir hana en
sannleikurinn er sá að hún ljómaði
þegar hún sagði mér fréttir af
þeim.Þetta var skemmtileg sam-
verustund og ég minnist hennar
með hlýhug.
Ég votta fjölskyldu hennar sam-
úð mína.
Magnús Haukur Magnússon.
Nú þegar komið er að leiðarlok-
um langar mig að minnast móð-
ursystur minnar Ernu Erlends-
dóttur, eða Dódóar eins og hún var
alltaf kölluð. Hún var í miðið af sjö
systkinum, tveimur bræðrum og
fjórum systrum. Tvær systur eru
eftirlifandi, þær Guðmunda, móðir
mín, og Margrét. Þetta var sam-
heldinn og hress hópur, og sam-
gangur á milli systkinanna og fjöl-
skyldna þeirra mikill. Þar sem
Dódó var miðbarnið þurfti hún að
taka tillit bæði til sér eldri og
yngri systkina og hefur það án efa
mótað hana.
Það var einungis ár á milli Dódó-
ar og móður minnar. Þær giftust
um svipað leyti bestu vinum, eign-
uðust tvö fyrstu börnin sín á svip-
uðum tíma og áttu því margt sam-
eiginlegt. Þær systur bjuggu
lengst af í nágrenni hvor við aðra
þannig að samgangur á milli heim-
ilanna var mikill. Dódó hefur því
alltaf verið mér nákomin og það
styrkti tengslin að við bárum sama
nafn. Lífið varð Dódó ekki alltaf
ERNA
ERLENDSDÓTTIR