Eimreiðin - 01.04.1945, Blaðsíða 98

194
FINNSKAR BÓKMENNTIR
RIMREIÐIN
arinnar og eyðimerkurdrunga náttúrunnar, liurfu smám saman í
skáldlist lians, og í staðinn kom liæðni og spott. Hann sýndi ill-
mennskunni liláturkalt skeytingarleysi og þrældómskjörunum
sjálfsliæðni.
Þessi bvlting í sálarlífi skáldsins fæddi af sér fyrsta skemmti-
leikrit Finnlands, „Nummisuutarit“ (Skósmiður þorpsins), sem
er eitt af beztu skemmtileikritum Norðurlanda. Meðal stórverka
Kivis er þekktust skáldsagan „Seitseman Veljestá“ (Sjö bræður)
og sorgleikurinn „Lea“. „Sjö bræður“ er bændasaga, meðal ann-
ars með árásum á kirkjuna, sem í þá daga kenndi meira um tor-
tímingu helvítis en kærleik guðs. Þetta er fyrsta ljóðræna skáld-
sagan, sem skrifuð liefur verið á finnska tungu. Sjónleikurinn
„Lea“ telst meðal meistaraverkanna í bókmenntum Finna. Efnið
er iír biblíunni, og þar eru saman fléttaðir kristilegur frómleiki
og sterkur upprunalegur náttúrukraftur Kalevalaóðsins. Biblían
og Kalevala voru þær uppsprettur, sem Kivi jós stöðugt af. Bæði
stíll hans og bugsanir eru undir ábrifum frá þessum bókum. Rót-
grónustu einkennin í þjóðlífi Finna voru felld í sál bans. En
samtíðin skildi ekki þennan mikla skáldjöfur, og á bezta aldri
svifti bann sjálfan sig lífinu, einmana og yfirgefinn af öllum.
En þótt rödd Aleksis yrði ekki heyrð eða starf lians að réttu
metið, meðan bann lifði, þá fóstraði landið aðra syni, sem ekki
létu bugfallast, þótt þungt blési í móti. Meðal þeirra er Johan
Vilhelrn Snellmann (1806—1881), sem er merkasti og mesti braut-
ryðjandi þjóðvakningarstarfsins í Finnlandi.
Eins og svo margir aðrir merkir finnskir menn, gekk bann a
skóla í Svíþjóð. En þrátt fyrir mörg vinabönd, sem bundu bann
því landi, og þrátt fyrir að hann var af sænskum ættum, réðst
bann barðvítuglega á allt sænskt, ef það ekki miðaði að endur-
reisn og framtíð Finnlands. Og þegar liann koin beim frá Sví-
þjóð, skildist bonurn það, að sænskri tungu, sem stöðugt var í
befð í Finnlandi og notuð sein skóla- og bókmenntamál, varð að
ryðja úr vegi, ef þjóðin átti að geta sameinazt gegn stöðugum
árásum úr austri. Ekkert sameinar eins og móðurmálið. Og þar
sem mestur hluti þjóðarinnar talaði og liugsaði á finnsku, fannst
lionum það blægilegt, að fólkið befði annað mál sem skóla- og
menningarmál. Barátta bans varð þó ekki svo auðveld sem virð-
ast mætti. Það var vegna þess, að liann var of einsýnn. Því þótt