Eimreiðin - 01.04.1945, Page 103

JEIMREIÐIN
FINNSKAR BÓKMENNTIR
199
sem glöptu mönnum sýn í þessu máli. Að verk þeirra náðu út-
lireiðslu og miklum álirifum einnig hjá hinum finnskutalandi
l innum, er mikið að þakka fátækum smábónda, Pietari Pdivdrinta
að nafni (1827—1913), sem gagnrýndi verk þeirra og túlkaði
lífsskoðanir þeirra í mjög aðgengilegum og alþýðlegum stíl.
Þeir skáldjöfrar, sem nefndir eru liér að framan, voru börn
rómantisku stefnunnar. En þegar nýrri bókmenntir Evrópu bár-
ust til Finnlands, tók raunsæisstefnan (realismen) að gera vart
við sig. Og liún eignaðist sína fnlltrúa þar eins og í öðrum löndum.
Meðal liinna sænskuritandi liöfunda, sem fylgdu stefnu þessari,
er Karl August Tavaststjerna (1860—98) bezt kunnur. Hann stund-
aði ungur búsbyggingarnám, en orti samtímis kvæði í blöð og
tíniarit. Fyrsta ljóðabók lians beitir „För Morgonbrisan“, og
v»kti liún þegar eftirtekt, því liin ferska lífsgleði hans og livassa
hæðni var nýjung í finnskum bókmenntum á þeini tímuni. Yeru-
lega frægð vann bann fyrst með kvæðasafninu „Barndomsvenner”
(Bernskuvinir), er kom út 1886. Þar var liann orðinn augljós
liðsmaður raunsæisstefnunnar. Þessi kvæðabók túlkar mest æsku-
skeið lífsins, þrár hjartans, leit þess og töp.
Seinna fékkst bann dálítið við blaðamennsku, en það geðjaðist
honum ekki sérstaklega vel. En þegar liann fór að gefa út skáld-
gögur, kvað mikið að honum sem þróttmiklum, skapandi anda
meðal þjóðarinnar. Hann var undir sterkum álirifum frá Georg
Hrandes, og liann leyndi því í engu, en áleit sjálfur, eins og
margir aðrir, að hann myndi verða arftaki Topeliusar sem bók-
ntenntaleiðtogi þjóðarinnar, þó ekki á sama sviði sem hann, lield-
Ur sem brautryðjandi raunsæisstefnunnar. En þetta fór þó öðru-
vísi, því K. A. Tavaststjerna lézt á bezta aldri, skönnnu eftir frá-
fall Topeliusar, en lét þó eftir sig markvert lífsstarf, sem er meðal
annars því að þakka, að bann fékk ungur skáldalaun og gat því
algerlega belgað listinni krafta sína. Frægasta verk hans er
nHarðir tímar“, stór skáldsaga, sem skýrir frá bungursnevðinni í
finnlandi árið 1868. Það er lnæðilegasta tímabilið, sem þjóðin
hefur lifað og minnir mest á eldgosið á íslandi 1783 — móðu-
harðindin — og afleiðingar þess; þó er liér sá munur, að í Finn-
hmdi var liungrið og sjúkdómarnir eftirköst yfirgangs og styrjalda.
Aðalbrautryðjandi raunsæisstefnunnar í Finnlandi var skáld-
honan Mina Canth (1844—97), sem ugglaust er ein af merkileg-