Eimreiðin - 01.04.1945, Síða 105

eimreiðin
FINNSKAR BÓKMENNTIR
201
finnskt bókmál. Því allir eru sammála um, að hann sé einn af
snjöllustu málmeisturum finnskrar tungu.
Juliani Alio hélt í fyrstunni, að til þess að verða skáld, yrði
maður að læra allt mögulegt milli himins og jarðar. Þess vegna las
hann og lærði allt, sem liann náði í af bókum. En þegar liann
tók sér í hönd Kalevalaóðinn og las í inngangsorðunum hvernig
skáldið verður til, — ekki með lærdóini eða útreiknuðum hugar-
aðferðum, lieldur af sjálfu sér eins og blómið, sem vex á jörðinni,
eins og lækurinn, sem brýzt undan hellunni og alltaf rennur og
rennnr móti einhverju ónáðu takmarki —, þá byrjaði liann fyrir
alvöru að Iilusta eftir þeim straumum, sem seytluðu djúpt í
leyndum lijarta hans. Og þetta gefur skáldskap hans annað bragð
og annan lit, því undirtónninn í brjósti lians verður söngur
Finnlands sjálfs. Hann gerist ósjálfrátt finnskasta skáld Finnlands
og lilýtnr meiri ást og virðingu en nokkur annar meðal hjóðar-
innar. Sitjandi við brunn Kalevalaóðsins skrifar liann tvö stór-
verk: skáldsöguna „Panu“ og „Kevat ja takatalvi“, sem báðar eru
mjög mikið lesnar í Svíþjóð undir nafninu „Várdagar ocli frost-
natter“ (Vordagar og frostnætur). Skáldsögurnar segja frá bar-
altunni milli lieiðninnar og kristninnar í Finnlandi, árekstri
þeim, sem gefinn er grunur um í lok Kalevalaóðsins, þegar
Wainámöinen fer burt úr landinu, eftir að þjóðin hafði valið
barn Mariettu að konungi sínum.
Bezta skáldsaga Juhani Ahos lieitir „Juha“, og skoðast hún
eitt hið samanþjappaðasta og öflugasta skáldverk Finnlands. Þar
"— eins og í öllurn bókum sínum — er Juhani Aho boðberi liins
góða og sanna. Hann er barn veruleikans og elskar náttúruna,
dýrin og mennina, og hann fer um þetta allt mjúkum kærleiks-
höndum. Stærstu gjöf lífsins álítur hann jafnaðargeðið og rósem-
ina, því þetta hjargar mönnum frá þeim illkynjuðu kreppum,
sem stafa frá baráttunni milli skyldu og þrár. Þessir menn hlýða
aðeins boði skyldunnar, og það gerir líf þeirra hamingjusamt.
Af þess háttar mönnum er meira í sveitum en í borgum, því í
sveitunum eru þeir nálægari sjálfum sér, uppruna sínum og
persónuleik, en allir eru persónugervingar jarðarinnar. Börn
bæjanna, sem eru uppalin á gráum steinum gatnanna, líkjast
stundum krækluðum jurtagróðri á heiðum uppi, því þau vantar
eitthvað að fesla rætur í, þetta, sem skapar ánægju og hamingju.