Eimreiðin - 01.04.1945, Page 107

EIMREIÐIN
FINNSKAR BÓKMENNTIR
'203
getur þess vegna ekki eyðilagt eða endurbætt neina af þessum
bændasálum án þess að taka tillit til valds kirkjunnar í liug
þeirra. Svipað segir reyndar Bjömson uin norsku bændurna í
„Sigrúnu á Sunnuhvoli“. Hið sama mætti einnig segja um persón-
ur Aleksis Kivis. Hann skýrir frá finnskum bændum, sem þrátt
fyrir kirkjulegar dvggðir, lifðu í anda lieiðinnar lífsspeki með
harðfengi og við svaðilfarir.
Laust fyrir dauða sinn gaf J. Linnankoski úr nokkur leikrit
með efni úr biblíunni. Eru þau eins konar tákn um burðarbæfi-
leika trúarinnar fyrir einstaklinginn á erfiðum tímum. En dauð-
inn kom fyrr en flestir ætluðu, og þar með brugðust allar þær
vonir, sem þjóðin liafði gert sér um framtíðarstarf þessa gáfaða
manns.
En vonin um listgengi einnar þjóðar íklæðist fljótt boldi ann-
arra, þótt einn falli fró. Við lilið margra ágætra skálda, ineðal
annars J. H. Erko og Eino Leino, er bafa ort kvæði, sem bafa
sungið sig djúpt inn í bjarta og bug þjóðarinnar, óx upp liinn
efnilegi ritliöfundur Emil R. Sillanpdd, sem nú liefur fengið bók-
menntaverðlaun Nobels.
Sillanpáá er fæddur árið 1888 og alinn upp meðal finnsks al-
þýðufólks í Vestur-Finnlandi. Hann liefur jafnliliða skáldskap
sínum verið bóndi, og kemur þetta samlíf bans við náttúruna
mjög skýrt fram í bókum hans. 1 lífsskoðun sinni líkist hann á
margan bátt Einari Benediktssyni, er þó e. t. v. ekki svo þrótt-
mikill í hugsun eða stórfelldur í sveiflum tungunnar. En bann
8ér, eins og Einar, guð í öllu, stóru og smáu, og að baki þess alls
allieimsanda, sem hafinn er yfir takmörk tíma og rúms. Nafn
hans varð fyrst þekkt í Finnlandi árið 1916, þegar liann gaf út
bókina „Elámá ja aurinko“ (Lífið og sólin), sem segir frá átt-
högum bans, byggðarlagi þeirra og stéttum.
Árið 1919 náði nafn Sillanpáás út yfir landamærin með liinu
mikla skáldverki „Hurskas kurjus“ (Frómleiki eymdarinnar), sem
skýrir frá eymd og þjáningu styrjaldarinnar í Finnlandi. Hann
segir frá volæði því, sem þúsundir Finna urðu að þola. Menn,
sent liöfðu misst allt, börðust, naktir og liungraðir, fvrir því að
fá eittbvað að gera. Með krafti líkamans voru þeir reiðubúnir
að starfa og afla sér heimilis, ef þeir bara máttu fá smájarðarholu,
sem þeir gátu kallað eign sína. Þótt fótatak verkalýðshreyfingar-