19. júní


19. júní - 19.06.1978, Blaðsíða 37

19. júní - 19.06.1978, Blaðsíða 37
Óvígð sambúð karls og konu Hér verður aðeins drepið á fá- ein atriði, er miklu varða um réttarstöðu karls og konu, sem búa saman í óvígðri sambúð. Heildarlög, er kveði á um réttindi og skyldur sambúðarfólks, eru ekki til staðar. Um réttaráhrif slíkrar sambúðar eru eingöngu örfá dreifð lagaákvæði svo og dómsúrlausnir. Óvigð sambúð þarf engan veg- inn að vera frábrugðin sambúð hjóna að því er snertir tilfinn- ingatengsl, gagnkvæman trúnað og efnahagslega samstöðu inn og út á við. í samskiptum sambúðarfólks innbyrðis geta að sjálfsögðu risið margvísleg torleyst vandamál, einkum þó við slit samvista. Oft stendur sambúðin árum og jafn- vel áratugum saman og allflestar eignir fjölskyldunnar orðið til á sambúðartímanum fyrir sameig- inlegt átak beggja aðilja. Við at- hugun á dómum, sem gengið hafa um réttarágreining sam- búðarfólks, snúast deilumálin nær undantekningarlaust um fjárskipti þess við sambúðarslit. Við þau skipti hefur ekki verið talið unnt að beita reglum um búskipti milli hjóna við skilnað. Algengast er, að karlinn aflar teknanna og flest allar eignir séu skráðar á hans nafn, og við skipt- in heldur hann eignunum, en konan fær enga hlutdeild í þeim. Það er ekki ósjaldan, að kona í slíkri sambúð, sem gætt hefur bús og barna og ekki verið í tekjuöfl- unaraðstöðu, en óbeint stuðlað að eignarmynduninni, hefur átt þann kost einan við slit sambúðar að hverfa slypp og snauð af heimilinu. Rétt til lífeyris- greiðslna úr hendi karlsins á hún ekki, þar sem um gagnkvæma framfærsluskyldu sambúðarfólks er ekki að ræða. Til að draga úr mesta misrétt- inu, sem oft skapast við ofan- greindar aðstæður, hefur réttar- framkvæmdin verið sú að dæma konunni hæfilega þóknun fyrir störf hennar í þágu heimilisins, þ.e. ráðskonulaun. Tildæmd þóknun hefur yfirleitt verið hverfandi lítil miðað við helm- ingaskipti eigna búsins. I hinum s.k. ráðskonukaupsmálum kemur almennt fram, að enginn vinnu- samningur hefur tekizt með aðiljum. Verður eigi annað séð en að byggt sé á þeirri forsendu, að litið sé á konuna sem hjú hjá karlinum, húsbónda sínum, en samkvæmt hjúalögunum er hús- bónda skylt að greiða hjúi sínu laun, jafnvel þótt enginn vinnu- samningur liggi fyrir á milli þeirra. 1 óvígðri sambúð skapast engin erfðatengsl milli sambúðarfólks, og þvi nýtur langlífari sambúð- araðiljinn ekki erfðaréttar eftir hinn skammlífari. Sambúðarfólki stendur að sjálfsögðu sú leið opin að gera gagnkvæma erfðaskrá, en óheimilt er arfleiðanda að ráð- stafa meir en '/3 hluta eigna sinna með erfðaskrá, þegar skylduerf- ingjum er til að dreifa. Hafi gagnkvæm erfðaskrá verið gerð og hinn látni ekki átt neina skylduerfingja, ætti langlífari sambúðaraðiljinn að vera eins vel settur og hefði hann verið í hjú- skap. Börn foreldra í óvígðri sambúð eru talin óskilgetin. En þar sem þau búa á sameiginlegu heimili beggja foreldra eru foreldraráðin í reynd einnig í höndum föður. Að þessu leyti er staða þeirra að engu frábrugðin stöðu skilget- Signý Sen. Lokaritgerð SIGNÝJAR SEN til kandídatsprófs í lögfræði vorið 1976 fjallaði um réttarstöðu karls og konu sem búa saman í óvígðri sambúð. inna barna. Komi til sambúðar- slita hefur faðirinn hins vegar enga lagaheimild til að krefjast forræðis barns, þar sem foreldra- vald óskilgetinna barna er al- mennt á hendi móður einnar. Eins og fram kemur að ofan eru aðeins örfá dreifð ákvæði, er kveða á um réttarstöðu sambúð- arfólks. Veigamesta þeirra er ákvæði í lögum um almanna- tryggingar. Fullnægi sambúðar- fólk skilyrðum laganna, á það sama rétt og hjón til allra bóta almannatrygginga. Skilyrðin eru þau, að karlinn og konan hafi átt saman barn, eða konan sé þung- uð af völdum sambýlismanns síns, eða sambúðin hafi staðið samfleytt í a.m.k. tvö ár. Sú er skoðun mín, að karl og kona, sem kjósa að semja sig undan hjúskaparlöggjöfinni og taka upp óvígða sambúð, ættu að vera betur en dæmin sýna á varðbergi um rétt sinn og stöðu. Samkomulag t.d. um tiltekin fjárskipti, komi til sambúðarslita, ætti ekki að skoðast sem van- traustsyfirlýsing, heldur öllu fremur varnagli til að draga úr öryggisleysi og styrkja, a.m.k. að þessu leyti, hina óvígðu sambúð. Signý Sen, lögfræðingur. 35
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

19. júní

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: 19. júní
https://timarit.is/publication/671

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.