19. júní


19. júní - 19.06.1978, Blaðsíða 65

19. júní - 19.06.1978, Blaðsíða 65
BÆKUR BÆKUR BÆKUR göngu saga karla og viðfangsefna þeirra. Konur koma helst við hana þegar þær sækja inn í opin- bera lífið, fara að heimta kosn- ingarétt, kjörgengi og rétt til em- bætta (og auk þess ef þær ala af sér karlkyns stórmenni eða giftast þeim). Ég er ekki að gera lítið úr hlut Gísla Jónssonar þó að ég bendi á að okkur vantar enn sögu hefðbundinna kvennastarfa, um verkaskiptingu kynjanna og hlutdeild kvenna í atvinnulífi. Hér má líka nefna sögu hjóna- bands og fjölskyldu og tengsl þessa við opinbera lífið. Sú saga hlýtur að koma konum sérstak- lega við af því að hjónaband og fjölskylda voru iðulega nær einu félagstengsl kvenna. Sumt af þessu er nú verið að vinna og lík- ur til að á næstu árum verði stór- aukið framboð af rannsóknum á þessum hlutum. Vonandi lætur Bókaútgáfa Menningarsjóðs þessa bók verða upphaf að skriðu bóka um kvennasögu. Gunnar Karlsson. Málfríðleikur Málfríður Einarsdóttir: Samastaður í tilverunni. Reykjavík 1977. 298 bls. Ljóðhús, Það er merkilegt að gefa út sína fyrstu bók og vera 78 ára gömul. Og maður mundi ekki búast við því, að slíkt ritverk vottaði fram- úrstefnu, en svo virðist samt vera. Það birtist m.a. í því að þetta er vitundarsaga fremur en við- burðasaga. Þarna er ekki lýst ytri æviatvikum með tímaröð og dramatískri stígandi eins og til dæmis í hinni annars ágætu ævi- sögu Sigurðar frá Balaskarði. Öllu heldur er þetta tilraun manneskju til að sætta sig við óbærilega hvimleiða tilveru, „gagnslausa hjallvist í dimmu", með því að bölva henni í sand og ösku, ýta henni út í fáránlegt ljós og endurskapa hana í orðum, þannig að hún verði þolanleg. Þessi vinnubrögð minna ekki all- lítið á Samuel Beckett og þá fél- aga. Bækur þar sem konur lýsa á ferskan hátt eigin skynjun „gegn- um meðvitundarglufuna" hafa fáar verið skrifaðar hér á landi, enda lítið eftir þeim spurt. Og Málfríður lýsir ekki aðeins sjálfri sér, heldur einnig formæðrum sínum og aðbúnaði þeirra. Það eru magnaðar myndir með sama svartagallskraftinum. Hún lýsir vondum húsakynnum, sjúkdóm- um sem ekki síst hrjáðu börnin, og nauðungargiftingum. Það er furðulegt að lesa þetta og hugsa: bara tvær kynslóðir síðan. Mestur kostur bókarinnar er þó sá, að hún er alveg drepfyndin. Ég gríp niður í kafla um kvenna- skólann. Þar er m.a. rætt um baráttu stofnanda hans fyrir bættu siðferði: „námsmeyjar sín- ar lét hún klæðast peysufötum, sem urðu að vera svört, voru dæmd aflægi annars, kenndi þeim og að gæta meydóms síns svo sem sjáaldurs augna sinna, hvað þær og gerðu. Ekki þótti okkur að þessari nýbreytni sú au- fúsa sem vert hefði verið ... I hundrað ár hefur enginn íslensk- ur maður litið við á götu, né mun nokkru sinni gera. Svo er kvennaskólanum fyrir að þakka." Og þessi blanda af fyndni og fjargveðri er geysileg skemmti- lesning. Inga Huld Hákonardóttir. Oplægður akur Draumur um veruleika. Islenskar sögur um og eftir konur. Helga Kress valdi sögurnar og sá um útgáfuna. Mál og menning 1977. 203 bls. Áhugi á kvennabókmenntum er ávöxtur kvennahreyfingar- innar nýju, þótt hans gæti meira víða erlendis en hér á landi. At- hyglin beinist að því að kanna kvenlega reynslu, sjá hvernig konur skynja sjálfar sig og um- hverfi sitt. Kvennabókmenntir eru einn þáttur kvennasögu, en við rannsókn hennar gegna kvennasögusöfn mikilvægu hlut- verki, og svo háskólarnir. 1 víð- tækari merkingu eru kvennabók- menntir öll ritverk kvenna, en í þrengri merkingu eru það verk kvenna um konur, kvenvitundin í hnotskum. Helga Kress velur síðari leiðina í Draumi um veruleika. Helga Kress hefur starfað sem lektor í íslensku í Noregi um nokkurra ára skeið, og hefur skrifað greinar um bókmenntir frá árinu 1974 út frá hugmynda- fræði kvennahreyfingarinnar. Er þess skemmst að minnast hvílíka athygli erindi hennar vakti á IASS-ráðstefnu um bókmenntir, þar sem hún fjallaði um kynja- hlutverk í verkum fjögurra ís- lenskra nútímahöfunda. Mikill fengur er að þessu safni. Þar er að finna 23 sögur eftir jafnmarga höfunda. Hér er um sýnishorn að ræða og spanna verk- in yfir nærfellt heila öld, frá 1880—1977. Sögunum fylgir rækilegur formáli, 25 bls. að lengd, sem nefnist Um konur og bókmenntir og gefur hann verkinu sérstakt gildi. Um markmið safnsins segir Helga í formála: „Því er ætlað að vekja athygli á 63
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

19. júní

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: 19. júní
https://timarit.is/publication/671

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.