Tímarit Máls og menningar - 01.11.1945, Blaðsíða 3

TÍMARIT
MÁLS OG MENNINGAR
Nóv. 1945. 2. hefti. Ritstjóri: Kristinn E. Andrésson
IJetta hejti Tímarits Máls og menningar er helgað eingöngu sjáljstœðismáli
Islendinga.
Ejtir því sem jregnir herma, þó að þœr liaji ekki enn jengið opinbera stað-
jestingu, haja Bandaríkin farið jram á J>að við ríkisstjórn Islands, að þeim
verði leigðar til langs tíma herstöðvar á Islandi. Vér álítum, að hér sé sjálf-
stœði landsins og örlögum íslenzku þjóðarinnar slík hætla búin, að það vœri
ófyrirgefanlegt aj þeim, sem þessi hætta er Ijós, að láta undir höjuð leggjast
að skýra hana jyrir alþýðu landsins, ekki sízt ]>ar sem nokkur ástœða er til
að œtla, að öjl séu uppi í landinu, sem jajnvel vinna að því, að 1 slendingar
selji aj hendi þau frumréttindi sín að ráða algerlega einir yfir landi sínu.
I hinni jrœgu Aúanzhajsyjirlýsingu, sem þeir Roosevelt og Churchill gáju
og hinar sameinuðu þjóðir haja allar játazt undir, er viðurkenndur réttur
hverrar þjóðar, hvort sem hún er smá eða stór, til að vera frjáls og ráða sér
sjálj. Varðandi lsland haja stórveldin þrjú, Bandaríkin, Bretland og Sovét-
ríkin, viðurkennl hið unga lýðveldi vort, og slíkt hið sama liaja önnur riki
gert. Og stórveldin haja ennjremur farið sérstökum viðurkenningarorðum um
rétt Islendinga til að vera sjáljstœð þjóð vegna fornra og nýrra menningar-
ajreka þeirrn.
Sjálj hejur íslenzka þjóðin jrá upphaji trúað á sjáljstœðisrétt sinn og haldið
honum jram óajlátanlega og hiklaust, jajnt á tímum myrkustu áþjánar. Þessi
sívakandi trú þjóðarinnar á sjáljstœði sitt hejur gejið henni jrelsið að nýju,
Þó að vér séum ein minnsta þjóð heims, eigum vér jajn heilagan rétt sem hið
voldugasta stórveldi til að vera sjálfstætt og óháð ríki. Vér neitum enn í dag,
eins og vér höjum gert jrá upphaji sögu vorrar, rétti hverrar erlendrar þjóðar
til þess að krefjast af oss nokkurra landsréttinda, sem óhjákvœmilega hljóta
að leiða til þess, að vér glötum sjáljstœði voru, þjóðerni og menningu, og
stofnum sjálfri tilveru þjóðarinnar í beinan voða.
Vér Islendingar viljum sem sjálfstœð þjóð lifa í jriði við allar Jtjóðir og
viljum eiga þátt i jriðsamlegu samstarji þjóðanna og erum því reiðubúnir til
að taka á oss skuldbindingar, sem bandalag hinna sameinuðu þjóða kynni
að ætlast til aj oss í þeim tilgangi að vernda jriðinn í heiminum. En vér neit-
um að ganga á hönd nokkru erlendu herveldi, sem hér vill haja bœkistöðvar
9