Tímarit Máls og menningar - 01.11.1945, Blaðsíða 33

OLAFUR JOH. SIGURÐSSON:
r
Islenzk æska
heimtar skilyrðislaust afsvar
Þegar sú fregn síaðist út um bæinn á öndverðum haustmánuði,
að fulltrúar íslenzku þjóðarinnar á Alþingi sætu nú á leynilegum
fundum yfir skjali einu miklu frá stjórnarvöldum Bandaríkjanna,
þar sem farið væri fram á, að íslendingar leigðu Bandaríkjunum
stöðvar fyrir flugher og flota um langan tíma, þá héldu menn al-
mennt, að hér væri aðeins um staðlaust fleipur að ræða. í fyrsta
lagi kom það spánskt fyrir sjónir, að þetta tröllaukna herveldi skyldi
láta svo grunsamlega orðsendingu frá sér fara, nokkrum vikum
eftir að blóðugustu styrjöld heimsins var lokið, þar sem flestar lýð-
frjálsar þjóðir höfðu með sameiginlegu átaki unnið fullan sigur á
óvinum siðmenningar og mannréttinda. í öðru lagi hafði þetta sama
herveldi auðsýnt íslenzku þjóðinni bæði vinsemd og virðingu á síð-
ustu árum, skuldbundið sig til að hverfa héðan á brott með allan
herafla sinn að stríðinu loknu, lýst því yfir hvað eftir annað, að það
mundi standa við samninga sína í hvívetna, en auk þess viðurkennt
lýðveldi vort og þarafleiðandi óskoraðan rétt vorn til frelsis og
sjálfsforræðis. Og í þriðja lagi virtist sú firran hlálegust, að fulltrú-
ar íslenzku þjóðarinnar á Alþingi skyldu þurfa að velta því fyrir sér,
á hvern hátt þeim bæri að svara slíkum tilmælum, þar sem sérhver
undanlátssemi táknaði beinlínis sölu sjálfstæðis vors í hendur fram-
andi aðilum.
Hinsvegar leið ekki á löngu, áður en fréttir tóku að berast hingað
utan úr heimi, þar sem rætt var fullum fetum um þessar óskir
Bandaríkjastjórnar varðandi herstöðvar á íslandi í framtíðinni.
Eitthvert helzta málgagn einnar frændþjóðar vorrar á Norðurlönd-
urn lét þá eindregnu von í ljós, að íslendingar svöruðu hinum á-
sælnu tilmælum með skjótri og afdráttarlausri neitun, en samtímis