Tímarit Máls og menningar - 01.06.1979, Page 120

Tímarit Máls og menningar
og því verður amma að hugsa vel um
hann en Afi hlýðir henni ekki alveg
alltaf. Hann hefur mikinn áhuga á
náttúrunni umhverfis sig: „I hittifyrra
var hann allur í skófum, í fyrra var
hann allur í stráum, núna er hann allur
í fuglum." (bls. 34). Honum finnst sín
veröld góð og tekur það óstinnt upp ef
landinu og kostum þess er hallmælt.
Hann er dálítið drjúgur með sig, snögg-
ur upp á lagið og lætur ekki sinn hlut
fyrr en honum hefur verið bent á að
hann hafi etv. rangt fyrir sér og það er
Amma sem það gerir. Hann ber mikla
umhyggju fyrir öllu sem lifir og sú
umhyggja gægist alltaf fram þó honum
sé ekki gefið um að láta tilfinningar
sínar í ljósi.
Berjabítur er í rauninni mesti hroka-
gikkur. Hann er bæði önugur og upp-
stökkur og hér finnst honum alit vont,
veðrið og berin, en hér er hann og ekki
annarsstaðar og verður að láta sig hafa
það að borða berin, og gerir það eftir
því sem best verður séð með bestu lyst.
Onugleikinn er að mestu leyti í nösun-
um á honum, því hann fer smám saman
að viðurkenna að ekki sé allt jafn vont
og sumt jafnvel þolanlegt á þessu „skíta-
landi“. Berjabítur er stoltur fugl og þyk-
ir sitt land allra landa best, en slíkt
stolt og slíkar skoðanir eru Iítils virði
þegar maður er óralangt burtu. Þar verð-
ur maður að aðlagast þeim aðstæðum
sem fyrir hendi eru hvort sem manni
líkar betur eða ver eða deyja ella. Berja-
bítur fer eftir ráðum Afa og þiggur að-
stoð hans, að vísu með ólund eða hann
þykist ekkert mark á honum taka, svo
að í lok sögunnar er allt útlit fyrir að
hann lifi veturinn af þó tvísýnt hafi út-
litið verið um sinn.
Sagan gerist í tveimur heimum, heimi
raunveruleikans og heimi ævintýrsins.
Heimur raunveruleikans er veröld
Afa og Ommu. Hér er lýst ákaflega vel
og fallega innilegu sambandi gamalla
hjóna sem eru orðin ein í heimili og
una sér vel í samskiptum við hvort ann-
að og eru sjálfum sér nóg. Þau eru
gáskafull og stríða hvort öðru dálítið
og fara jafnvel út í snjókast og skemmta
sér vel, en hafa svolitlar áhyggjur þegar
þau koma inn af því hvort nokkur hafi
séð til þeirra. Lýsingin á gömlu hjón-
unum er eitt af því sem gerir þessa sögu
sérkennilega fallega.
Heimur ævintýrsins eru samskipti Afa
og Berjabíts. Farið er útfyrir mörk raun-
veruleikans að því leyti að Afi og Berja-
bítur ræða saman og er reyndar stór
hluti sögunnar fjörleg samtöl þeirra.
Tengslin á milli þeirra eru í upphafi og
reyndar lengst af neikvæð. Þeas. flest
samtöl þeirra eru einhverskonar nöldur
eða rifrildi. Þessi samtöl eru bráðlífleg
og skemmtileg og kemur í þeim skýrt
fram að þeir eru nauðalíkir. Báðir eru
þeir bráðlyndir og láta ekki sinn hlut
og þeim finnst sitt land vera best. En
samt verða þeir hvor öðrum háðir og
maður skynjar að þrátt fyrir nöldrið
verða þeir vinir. Manni þykir kannski
vænst um þann sem maður nöldrar mest
við. Þessi Iýsing á samskiptum Afa og
Berjabíts og þróun tengslanna milli
þeirra er afar vel gerð. Þeir koma báðir
fram sem ljóslifandi persónur með sér-
staka eiginleika sem sumir eru þeim
sameiginlegir. I samskiptum þeirra verða
augljós mörg vandamál sem eru öðrum
þræði viðfangsefni þessarar sögu. Þar er
fyrst og fremst um það að ræða að vera
framandi í nýju umhverfi og hvernig
maður getur aðlagast því. Það að vera
öðruvísi. Arekstrar þeirra sem miða
heiminn og heimsmyndina eingöngu við
sjálfan sig. Allt eru þetta vandamál sem
246