Tímarit lögfræðinga - 01.12.2006, Síða 2

345
4. hefti • 56. árgangur
desember 2006
STJÓRNSÝSLUMAT VIÐ UNDIRBÚNING LAGAFRUM-
VARPA
Mýmörg dæmi á undanförnum árum færa heim sanninn um nauðsyn
þess að lagt sé ígrundað og heildstætt mat á áhrif fyrirhugaðra lagareglna
við undirbúning lagafrumvarpa sem kveða á um ný eða breytt verkefni í
stjórnsýslu. Þar skiptir ekki einungis máli að greina eins og kostur er hvern-
ig verkefni verða fjármögnuð eða kostnaði skipt á milli einstakra aðila,
opinberra og/eða einkaaðila. Íslensk stjórnsýsla hefur farið í gegnum miklar
kerfisbreytingar á undanförnum áratugum, einkum hvað varðar kröfur til
málsmeðferðar og gagnsæi í daglegum störfum. Þótt setning stjórnsýslulaga
á árinu 1993 hafi að meginstefnu lögfest áðurgildandi meginreglur er ljóst
að skrásetning þeirra og lögfesting annarra málsmeðferðarreglna sem ekki
giltu áður hefur haft gríðarleg áhrif á framkvæmd stjórnsýslunnar. Lág-
marksreglur stjórnsýslulaga eru nú sá útgangspunktur sem málsmeðferð í
stjórnsýslu miðast við þegar teknar eru ákvarðanir um réttindi og skyldur
borgaranna. Hugsunin að baki stjórnsýslulögunum er sú að almennt verði
ekki ályktað á þann veg að löggjafinn hafi í síðari löggjöf um starfsemi
stjórnsýslunnar ætlað að víkja frá lágmarksreglum stjórnsýslulaganna nema
slík fyrirætlan sé skýr. Á hinn bóginn leiðir reynslan það í ljós að við sam-
þykkt laga, sem mæla fyrir um ný eða breytt stjórnsýsluverkefni, er gjarnan
ekki hugað að því hvaða áhrif málsmeðferðarreglur stjórnsýslulaga muni
hafa á framkvæmd þeirra verkefna. Með þetta í huga er ástæða til að benda
á þá athyglisverðu hugmynd sem fram kemur í formála nýlegrar skýrslu um-
boðsmanns Alþingis fyrir árið 2005. Þar segir meðal annars svo: