Tímarit lögfræðinga - 01.12.2006, Blaðsíða 77

420
annarra. Sönnun um ásetning til hvatningar getur legið fyrir þrátt fyrir að
settar séu viðvaranir um að ekki megi brjóta höfundarétt á þær vefsíður þar
sem hlaða má niður skráardeiliforritum.107 Jafnframt var talið að forráða-
mönnum skráardeiliforritanna bæri að nota tiltækar tæknilegar ráðstafanir
til að koma í veg fyrir eða draga úr höfundaréttarbrotum, þ.e. forráðamönn-
unum bar skylda til athafna og athafnaleysi leiddi til hlutdeildarábyrgðar.
2.3 BitTorrent tæknin
Skráardeiliforrit sem byggja á BitTorrent tækninni eru hönnuð til að
dreifa miklu magni gagna án þess að til þess þurfi kraftmikla netþjóna eða
mikla netflutningsgetu.108 Ljóst er að möguleikar til að nýta slíkt forrit í
lögmætum tilgangi eru miklir. Hins vegar er jafnframt ljóst að mörg jafn-
ingjanet nota tæknina gagngert til þess að skiptast á höfundaréttarvernduðu
efni án heimildar og fara ekki í felur með það, sbr. heiti einnar frægustu Bit-
Torrent síðunnar, the Pirate Bay, sem er staðsett í Svíþjóð.109 En hvernig fara
BitTorrent skráarskipti fram? Er ábyrgð forráðamanna þeirra jafningjaneta
önnur vegna annarrar tækni?
Til að skiptast á skrám í gegnum BitTorrent jafningjanet þarf notandi
fyrst að stofna „straum“ (e. torrent), sem er lítið skjal með lýsigögnum um
þær skrár sem hann hyggst leggja til skiptanna, um þá tölvu sem hýsir við-
komandi skrár og þann leiðarþjón (e. tracker) sem viðkomandi er tengd-
ur við. Leiðarþjónar eru með lista yfir þá notendur sem eru að nota jafn-
ingjanetið á hverjum tíma. Krækja á skjalið er síðan sett t.d. á vefsíðu eða
annan aðgengilegan stað. Þeir sem vilja nálgast tiltekna skrá finna krækjuna
og hlaða því skjali niður og opna það síðan í skráarskiptiforritinu. Forritið
tengist leiðarþjóninum sem upplýsir um alla notendur jafningjanetsins sem
eru að hlaða niður viðkomandi skrá. BitTorrent tæknin hlutar þær skrár,
sem verið er að skiptast á, í smærri viðráðanlegri einingar. Hver notandi sem
er að hlaða niður skránni getur því fengið hluta hennar frá öðrum notendum
og öfugt sem eykur hraða skiptanna. Sá sem er með skrána í heild sinni nefn-
ist „sáðmaður“ (e. seeder).110 Skráarskiptin milli einstakra notenda fara ekki
í gegnum leiðarþjón eða aðra miðstýrða tölvu heldur beint þeirra á milli.
Forritið byggir á gagnkvæmnisreglu (e. tit for tat) þannig að til að fá aðgang
að skrám þarf að veita aðgang að skrám.111 Í jafningjanetunum eru síðan
ákveðnar reglur um hlutfall virkni notenda í dreifingu sem ráða aðgangi að
nýjum skrám í netinu.112 Út frá höfundaréttarlegu sjónarmiði er ljóst að allir
107 Sbr. Kazaa II málið, samantekt dómara bls. 4 í útprenti.
108 Sjá www.wikipedia.org.
109 Sjá http://thepiratebay.org/.
110 Sjá www.wikipedia.org.
111 Sjá http://computer.howstuffworks.com/bittorrent.htm.
112 Sjá t.d. reglur Ístorrent á síðunni http://torrent.is/.