Tímarit lögfræðinga - 01.12.2006, Side 93

436
2.2.2 Kröfur um sönnun við stofnun kaupsamnings um fasteign
Í dómsmálum sem varða ágreining um, hvort stofnazt hafi kaupsamn-
ingur um fasteign, gildir reglan um frjálst sönnunarmat dómara, sbr. 1. mgr.
44. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, (hér eftir nefnd eml.). Sá sem
hefur haldið því fram, að til kaupsamnings um fasteign hafi stofnazt, ber
venjulega sönnunarbyrði fyrir þeirri staðhæfingu. Af þeim íslenzku dómum,
sem gengið hafa um þetta álitaefni, má draga ályktanir um viðhorf dóm-
stóla til sönnunar í slíkum tilvikum. Því hefur t.d. verið hafnað að telja, að til
kaupsamnings hafi verið stofnað, þótt kaupverð hafi af sérstökum ástæðum
verið greitt, þar sem ósannað var, að hinn aðilinn hafi veitt samþykki sitt til
kaupanna, sbr. H 1953 407.
Sá sem heldur því fram, að kaupsamningur hafi stofnazt um fasteign, ber
halla af öllum vafa sem uppi kann að vera um atvik máls, hvort samþykki
liggi fyrir og hvers efnis samningur aðilja ætti að vera. Sem dæmi um það má
nefna H 1942 96, og H 9. nóvember 2006, mál nr. 386/2006. Af fyrrnefnda
dóminum má einnig sjá, að það hefur í sjálfu sér engin úrslitaáhrif við mat
á sönnun í slíkum málum, þótt aðiljar viðhafi háttsemi, sem telja megi
samrýmast staðhæfingum annars aðilja, um að samningur hafi stofnazt um
fasteignakaup. Er sú afstaða í samræmi við afstöðu dansks réttar.5 Má finna
dæmi úr íslenzkri dómaframkvæmd, sem ganga enn lengra að þessu leyti,
sbr. H 1922 327, og:
H 1976 82.
S átti jörð, sem G falaðist eftir að kaupa af honum. Ræddi S við G um kaup
á fyrri hluta árs 1974 og lá þá fyrir, að S gat vel hugsað sér að selja. Um mán-
aðamótin apríl/maí komu kaup G á jörðinni enn til umræðu og taldi G þá, að
þau hefðu orðið sammála um, að kaupverðið ætti að vera kr. 2.000.000. S bauð
sveitarfélagi því, sem jörðin er í, forkaupsrétt og upplýsti af því tilefni, að kaup-
verðið væri það, sem að framan greinir. Sveitarstjórn taldi sér ekki fært að taka
afstöðu fyrr en fyrir lægi skriflegur kaupsamningur. G keypti áburð á tún jarð-
arinnar og hóf í júní að bera á. Aðiljar fóru tvívegis á fund manns, sem aðstoð-
aði gjarnan fólk í héraðinu við skjalagerð og leituðu aðstoðar hans. Maður þessi
punktaði niður helztu atriði, sem taka þurfti fram, en samdi ekki afsal, þar sem
hann taldi, að ekki hefði gengið saman með aðiljum. Virtist S hafa horfið frá
því að selja jörðina. G krafðist þess, að S yrði dæmt að afhenda sér jörðina fyrir
umsamið kaupverð, kr. 2.000.000. Í dómi Hæstaréttar var ekki talið sannað, að
aðiljar hefðu orðið ásáttir um skilmála fyrir kaupunum og var einnig vísað til
þess, að maður sá, sem átti að semja skjölin, hefði talið að þeir hefðu ekki náð
saman. Var talið, að sönnunarbyrði hvíldi hér á G og að hann hefði ekki sannað,
gegn andmælum S, að kaupsamningur hefði stofnazt.
Einnig má benda á:
5 A. Vinding Kruse: Ejendomskøb, bls. 24.