Gátt - 2013, Qupperneq 15

15
Þ R Ó U N F R A M H A L D S F R Æ Ð S L U N N A R
G Á T T – Á R S R I T – 2 0 1 3
EYRÚN VALSDÓTTIR
H Æ F N I R A M M I N N – T Æ K I F Æ R I S E M V E R Ð U R A Ð
N Ý T A V E L
Á komandi árum munu ný störf í Evrópu krefjast aukinnar
hæfni og þekkingar, sérstaklega í tækni- og heilbrigðis-
geirunum og árið 2020 mun nær helmingur allra starfa
krefjast mikillar hæfni og menntunar, sérstaklega í iðnaði. Á
sama tíma er spáð áframhaldandi fækkun starfa sem aðeins
krefjast grunnmenntunar. Greiningar Starfsmenntastofnunar
Evrópu (CEDEFOP) sýna skýra þróun í flestum löndum Evrópu
hvað þetta snertir. Bæði heildarfjöldi og hlutfallslegur fjöldi
þeirra sem eru með formlega skilgreinda menntun eða hæfni
eykst stöðugt og sérstaklega mun hlutfall þeirra starfa sem
teljast á háu hæfnisstigi aukast.1 Því er mikilvægt að inn-
leiðing hæfnirammans hér á landi verði í góðu samræmi við
framtíðarspár á vinnumarkaði og auki um leið möguleika
fólks á sveigjanleika milli starfa og starfssviða.
Með innleiðingu hæfnirammans er mikilvægt að mögu-
leikar launafólks til viðurkenndrar menntunar njóti viður-
kenningar, þeir efldir og treystir til muna. Jafnframt verði
hlutverk aðila vinnumarkaðarins staðfest og styrkt í þeim
mikilvæga málaflokki sem framhaldsfræðslan er og þar með-
talin grunn-, endur- og eftirmenntun á vinnumarkaði fyrir
einstaklingana, atvinnulífið og samfélagið allt.
Alþýðusamband Íslands hefur lagt mikla áherslu á mikil-
vægi þess að fólk, sem komið er út á vinnumarkaðinn, hafi
1 CEDEFOP (2010). Skills supply and demand in Europe: Medium-term
forecast up to 2020. Luxembourg: office for Official Publications of the
European Communities. Fengið á http://www.cedefop.europa.eu/EN/
Files/3052_en.pdf
tækifæri til að auka þekkingu sína
og færni alla starfsævina. Annað
tækifæri til náms fyrir fólk með litla formlega viðurkennda
menntun er mikilvægt og þá skiptir ekki minna máli að það
nám sé metið. Jafnframt er mikilvægt að viðurkenna þörf
launafólks og fyrirtækja fyrir eftir- og endurmenntun og
nýsköpun til að mæta breyttum kröfum atvinnulífsins og
væntingum einstaklinganna.
Í stefnumörkuninni Ísland 2020 hafa stjórnvöld sett sem
markmið að hlutfall Íslendinga á aldrinum 25–64 ára, sem
ekki hafa lokið formlegri framhaldsmenntun, lækki úr 30% í
10%. Skilvirkni og gangsæi í menntakerfinu þarf að aukast
til að þeim markmiðum verði náð.
Í S L E N S K I H Æ F N I R A M M I N N
Í íslenska hæfnirammanum (NQF) eru hæfniþrepin sjö en
átta í þeim evrópska (EQF).
Með hæfnirammanum er gert ráð fyrir stíganda í námi,
hann á að vera upplýsandi fyrir hagsmunaaðila og gefa vís-
bendingu um hvaða hæfni nemendur skuli búa yfir og vera
jafnframt hvatning til frekara náms.
Á fyrsta og öðru þrepi eru námslok á styttri námsbrautum
með vaxandi sérhæfingu, framhaldsskólapróf og skemmra
starfsnám, á þriðja þrepi lengra nám og sérhæfðara svo sem
nám til stúdentsprófs og sveinsprófs. Fjórða þrepið felur í sér
nám sem ýmist fer fram í framhaldsskólum eða háskólum
Eyrún Valsdóttir
Þarfir og kröfur vinnumarkaða eru að breytast, samkeppni harðnar ríkja á milli um þekk-
ingu, hæfni og nýsköpun í atvinnulífi og menntun. Á sama tíma gerir launafólk ríkari kröfur
um tækifæri til menntunar og starfsframa. Þær áskoranir sem við stöndum frammi fyrir eru
sífellt að verða stærri og mikilvægt að vinna markvisst að samfélagi velmegunar og vel-
ferðar til framtíðar, samfélagi sem tryggir öllum góð lífskjör og störf við hæfi.
Með samstarfi stefnumótunaraðila á Evrópuvísu í menntamálum á öllum stigum mennt-
unar og menntastofnana hafa fræðsluaðilar hér á landi öðlast dýrmæta þekkingu og reynslu
af þróun og framkvæmd menntunar. Það öfluga þróunarstarf, sem nú er unnið að innan Evr-
ópusambandsins, með innleiðingu hæfniramma með það að markmiði að stuðla að gagn-
kvæmri viðurkenningu á menntun milli landa og möguleikum einstaklinga til að sækja sér
viðurkennda menntun erlendis, býður upp á mikla möguleika til framtíðar.