Gátt - 2013, Qupperneq 40

40
F R Æ Ð S L U M I Ð S T Ö Ð A T V I N N U L Í F S I N S
G Á T T – Á R S R I T – 2 0 1 3
Myndaðir voru fimm vinnuhóp-
ar frá jafnmörgum útgerðum frá
Grinda vík, Reykjavík, Ísafirði, Ólafs-
firði og Akureyri. Ákveðið hafði verið
í samstarfi við SSÍ og LÍÚ að afmarka
verkefnið við háseta og bátsmenn sem starfa á frystitogurum
og var greiningin gerð meðal þess hóps en niðurstöðurnar
má í mörgum tilfellum yfirfæra og nýta fyrir aðrar stéttir til
sjós og á öðrum tegundum fiskiskipa.
Samtals tóku 23 hásetar og bátsmenn þátt í verkefninu,
þar af voru hásetar 17 og bátsmenn 6. Starfsreynsla þeirra til
sjós var allt frá 4 árum og upp í 34 ár. Flestir höfðu einungis
lokið grunnskóla, í einstaka tilfellum einhverjum einingum
í framhaldsskóla og síðan sótt Slysavarnarskóla sjómanna.
Örfáir voru búnir að bæta við sig menntun og höfðu lokið
stýrimannsprófi eða vélstjóraprófi og einn þátttakendi var í
háskólanámi í viðskiptalögfræði.
Þátttakendur voru mjög jákvæðir og áhugasamir um
verkefnið. Misjafnt var þó hvort þeir töldu að hægt væri
að kenna það sem til þarf fyrir hásetastarfið en voru þó
sammála um að ákveðin grunnfræðsla og almennur undir-
búningur kæmi öllum vel og væri af hinu góða. Þeir lögðu
töluverða áherslu á að kennsla væri sem mest verkleg og
vildu hafa verklega kennslu í mun meira mæli en bóklega. Þá
var það auðheyrt að hópunum fannst ekki hafa verið margt í
boði fyrir þessar starfsstéttir á undanförnum árum.
Sjá má helstu niðurstöður verkefnisins hér síðar, grein-
ing var unnin eftir aðferð sem er í þróun hjá Fræðslumiðstöð
atvinnulífsins og byggir á gögnum frá kanadísku fyrirtæki
sem heitir HRSG (hrsg.ca). FA hefur þýtt efni úr gangabanka
þeirra og nýtt hér á landi. Þátttakendur í vinnuhópunum unnu
saman að því að velja færniþætti fyrir störf sín og ákvörðuðu
svo á hvaða þrepi (1., 2. eða 3.) færninnar væri krafist í þeirra
störfum. Lagt var upp með að greina starf háseta á frystitog-
ara og miðað við „meðal“ háseta, sem sagt starfsmann sem
ekki væri nýliði og ekki heldur reynsluboltinn um borð heldur
meðal starfsmaður sem væri búinn að fá viðeigandi þjálfun
og reynslu til að teljast fullgildur háseti.
F Æ R N I Þ Æ T T I R Í S T A R F I H Á S E T A
Í töflunni koma fram þeir færniþættir sem þýddir hafa verið
úr kanadíska gagnabankanum og sjá má hvaða þættir urðu
fyrir valinu hjá hásetunum sem þátt tóku í verkefninu. Færni-
þættir bátsmanna eru ekki merktir inn í töfluna en lesa má
um niðurstöður þeirra hér aðeins neðar. Færniþættir flokkast
á 3 þrep, þeir þættir sem krefjast lítillar eða lágmarks hæfni
eru á þrepi 1 en þeir þættir sem krefjast mjög mikillar hæfni
á viðkomandi sviði eru á þrepi 3.
Færniþættirnir, sem valdir voru fyrir starf háseta og fram
koma í töflu 1 eiga einnig allir við fyrir starf bátsmanns. Auk
þess eiga þættirnir Aðstoð við starfsþróun annarra og Notkun
upplýsingatækni einnig við í starfi bátsmannsins. Varðandi
fyrri þáttinn þá vildu bátsmenn velja hann í merkingu þess að
taka á móti nýliða og þjálfa upp og kenna nýjum starfsmanni
en það væri á þeirra ábyrgð að koma nýjum manni inn í starfið
og hlúa að „sínum“ mönnum. Einnig nýta flestir bátsmenn
tölvur í starfi sínu og þurfa að geta unnið gögn og skýrslur á
tölvutæku formi. Það er þó misjafnt hve mikið bátsmenn sinna
þessum verkefnum en þetta eru verkefni sem oftast þarf að
Birna Vilborg Jakobsdóttir
BIRNA VILBORG JAKOBSDÓTTIR
F Æ R N I Þ Æ T T I R F Y R I R S T Ö R F H Á S E T A O G
B Á T S M A N N A Á F R Y S T I T O G U R U M
Greiningin var unnin fyrir Fræðslumiðstöð atvinnulífsins á fyrri hluta ársins 2013 þar sem
kannað var hverjir mikilvægustu þættirnir væru í störfum háseta og bátsmanna og hvers
konar færni þyrfti til að sinna þessum þáttum og starfinu í heild. Einnig var kannað eftir
hverju þessi hópur sæktist varðandi nám og þjálfun og hvað boðið hefur verið upp á undan-
farin ár.
Greiningin var unnin af Miðstöð símenntunar á Suðurnesjum með góðri aðstoð frá SÍMEY
og Fræðslumiðstöð Vestfjarða. Að verkefninu komu einnig Sjómannasamband Íslands (SSÍ)
og Landsamband íslenskra útvegsmanna (LÍÚ).