Gátt - 2013, Síða 52

52
F R Æ Ð S L U M I Ð S T Ö Ð A T V I N N U L Í F S I N S
G Á T T – Á R S R I T – 2 0 1 3
Þessi grein byggir á eftirfylgni sem höfundur hafði með átaks-
verkefninu Nám er vinnandi vegur skólaárið 2011–2012 sem
meðal annars fól í sér söfnun og túlkun tölulegra gagna og
upplýsinga um brotthvarf. Höfundur framkvæmdi rannsókn
meðal brotthvarfsnemenda úr átakshópnum en þær upp-
lýsingar sem þá fengust hafa þá sérstöðu að hafa verið aflað
í rauntíma og nemendur sjálfir voru spurðir beint út í ástæður
brotthvarfs. Ekki er vitað til þess að sambærileg aðferðafræði
hafi áður verið nýtt við öflun upplýsinga á þessu sviði hér-
lendis. Umfjöllunin hér á eftir byggir á rannsóknarvinnu
höfundar á átaksverkefninu á framhaldsskólastigi, auk sam-
vinnu við stjórnendur og náms- og starfsráðgjafa framhalds-
skólanna sem tóku þátt í verkefninu. Einnig er stuðst við tvær
óútgefnar skýrslur, unnar af höfundi í starfi hjá mennta- og
menningarmálaráðuneytinu, þar sem settar voru fram tölu-
legar upplýsingar um brotthvarf meðal nemenda átaksins og
ástæður að baki.
Átaksverkefnið byggðist á tillögum frá samráðshópi
ráðuneyta, allra þingflokka, aðila vinnumarkaðarins og hreyf-
inga námsmanna sem þáverandi forsætisráðherra skipaði.
Fjármögnun átaksins var tryggð með samráði ríkisstjórnar og
aðila vinnumarkaðarins í tengslum við gerð kjarasamninga.
Átaksverkefnið byggir á stefnumörkun sóknaráætlunarinnar
Ísland 20/20 – sókn fyrir atvinnulíf og samfélag, með það að
markmiði að fyrir árið 2020 verði hlutfall Íslendinga á aldr-
inum 20–66 ára sem ekki hafa hlotið formlega framhalds-
menntun farið úr 30% niður í 10%. Leiðir í átt að markmiðinu
eru meðal annars taldar vera að efla framhaldsskólann og
að hann verði opnaður, atvinnuleitendum verði gefin aukin
tækifæri til að mennta sig, þróunarsjóður starfi að því að
efla starfstengt nám, skil milli framhaldsskóla og fullorðins-
fræðslu verði gerð sveigjanlegri, náms- og starfsráðgjöf efld
ásamt því að vinnustaðanámssjóður verði styrktur (Vel-
ferðarráðuneytið, 2011).
Tæplega 1.500 nemendur innrituðust í nám á fram-
haldsskólastigi haustið 2011 undir formerkjum átaksins.
Nemendahópur átaksins var tvískiptur. Annars vegar hópur
nemenda sem innritaðist í nám samhliða því að þiggja bætur
hjá Vinnumálastofnun (VMST), og hins vegar hópur nem-
enda sem framhaldsskólarnir innrituðu til viðbótar við hefð-
bundna ársnemendur og voru á aldrinum 18–24 ára. Þannig
var öllum umsækjendum um nám í framhaldsskóla, sem
INGA GUÐRÚN KRISTJÁNSDÓTTIR
Á T A K S V E R K E F N I Ð N Á M E R V I N N A N D I V E G U R
Markmið átaksverkefnisins Nám er vinnandi vegur var meðal annars að lækka hlut-
fall Íslendinga á aldrinum 20–66 ára sem ekki hafa lokið formlegu framhaldsnámi. Í því
skyni voru tæplega 1.500 nemendur innritaðir í nám á framhaldsskólastigi haustið 2011.
Nemendahópurinn var tvískiptur, annars vegar nemendur á skrá hjá Vinnumálastofnun og
hins vegar nemendur á aldursbilinu 18–24 ára sem voru án skólavistar. Talsvert brotthvarf
varð úr nemendahópnum á haustönn eða 21,37%. Helstu ástæður brotthvarfs voru andleg
veikindi, fjárhagsástæður, nám ekki við hæfi, áhuga eða getu nemenda, námsörðugleikar
eða ADHD, og atvinna. Andleg veikindi sem ástæður brotthvarfs eru nýnæmi í fræðilegri
umfjöllun á þessu sviði. Því er fræðilegt sem og hagnýtt gildi þessara niðurstaðna talsvert.
Samhliða átakinu var náms- og starfsráðgjöf efld í þeim framhaldsskólum sem innrituðu
nemendur vegna átaksins og var þessum nemendahópi fylgt eftir sérstaklega með það fyrir
augum að sporna gegn brotthvarfi. Á vorönn mældist brotthvarfið 11,49%. Brotthvarf lækk-
aði því nánast um helming á milli anna sem verður að teljast verulega góður árangur. Í lok
skólaársins höfðu alls 7,83% nemenda í átakinu formlega lokið námi sínu en 116 nemendur
brautskráðust ýmist af starfsnáms- eða bóknámsbrautum. Er þessi góði árangur talinn hafa byggst á markvissri
samvinnu náms- og starfsráðgjafa, nemenda, skóla og stofnana sem að átakinu stóðu. Óhætt er að segja að átakið
hafi staðið undir markmiðum stefnumörkunarinnar Ísland 2020 í átt að hækkuðu menntunarstigi þjóðarinnar.
Inga Guðrún Kristjánsdóttir