Læknaneminn


Læknaneminn - 01.04.1998, Qupperneq 18

Læknaneminn - 01.04.1998, Qupperneq 18
Guðmundur Þorgeirsson Mynd 4. Aldursstöðluð dánartíðni úr kransæðasjúkdómi í Evrópu 1990- 1991. Konur 0-64 ára (ref. 3). Rates per 100 000 2. Oft kemur fram veldisfall (“curvilinert” eða “ex- ponentielt” fall) þegar lýst er sambandi áhættuþáttar og áhættu (12). Þetta þýðir að áhættuaukningin eykst því brattar þeim mun lengra sem kemur út á mæliskala áhættuþáttarins. Þessi staðreynd er ein af grundvallar- forsendum þess forvarnarstarfs sem byggist á því að leita uppi þann hóp eða þá hópa sem hafa mesta áhættu og beina forvarnaraðgerðum að þeim (“high risk strat- egy”)(2). Sem dæmi má nefna samband kólesteróls og áhættu. Þau 20% sem liggja efst á kólesterólskalanum taka á sig 40% af heildaráhættu viðkomandi samfélags vegna þess að áhættusambandið er veldisfall. 3. Munur á blóðfitugildum milli þjóða ræðst fyrst og fremst af mismunandi neyslu á mettaðri fitu. Erfða- þættir ráða hins vegar mestu um blóðfitudreifingu inn- an hvers samfélags eða þjóðfélags (14). 4. Ahættuþættirnir hafa innbyrðis mögnunaráhrif. A mynd 6 sjást áhrif kólesteróls á 10 ára dánarlíkur tveggja aldursflokka karla í Hjartaverndarrannsókninni (10). Samspil áhættuþáttanna er augljóst. I Framingham- rannsókninni (13) reyndust áhrif blóðþrýstings óveru- leg í hópi einstaklinga sem að öðru leyti höfðu hag- stæða áhættuþáttastöðu (mynd 7). Meðal þeirra sem bjuggu við milda áhættu varð hins vegar mikil viðbót- aráhættuaukning við hverja þrephækkun í blóðþrýst- ingi, jafnvel innan blóðþrýstingsmarka sem almennt eru talin skikkanleg. Þetta undirstrikar mikilvægi þess að meta heildstætt sem flesta áhættuþætti þegar beitt er forvarnarúrræðum gagnvart einstaklingum, hvort sem um er að ræða hátt kólesteról, háan blóðþrýsting, skert sykurþol o.s.frv. Enda leggja flestar samþykktir um for- varnarstarf bæði austan hafs og vestan áherslu á heild- armat áhættuþátta þegar ráðlagt er um viðbrögð við einstökum áhættuþáttum, eins og t.d. við hækkaðri blóðfitu (15,16). 5. Ahættuþættir fylkjast saman (“clustering of risk”). Fjölmargar rannsóknir, þ.á.m. Hjartaverndarrannsókn- in, hafa sýnt tilhneigingu áhættuþátta að fara í flokk- um. Einkum er Ijóst að skert sykurþol, háþrýstingur, offita, hækkaðir þríglyceríðar og lágur styrkur eðlis- þungra lípóproteina (HDL) tengjast nánum böndum, hugsanlega gegnum sameiginlega lífefnafræðilega trufl- un og berast þar böndin að ónæmi frumna gegn áhrif- um insúlíns (17). 6. Kynjamunur. Ahætta kvenna að fá kransæðasjúk- dóm er svo miklu minni en jafnaldra karla að oft vill gleymast að kransæðasjúkdómur er ein algengasta dán- arorsök kvenna, þótt þungi hans komi fyrst fram við 16 LÆKNANEMINN • 1. tbl. 1998, 51. árg.
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124

x

Læknaneminn

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Læknaneminn
https://timarit.is/publication/1885

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.