Bókasafnið - mar. 2024, Blaðsíða 21

Bókasafnið 44. árg – 2024 21
í kynningarstarfi safna. Þegar nýting á rými í söfnunum var skoðuð kom í ljós að viðmæl­
endur vildu gjarnan vinna með það húsnæði sem safnið er staðsett í. Stundum sé pláss þó af
skornum skammti og það takmarki mjög möguleika á fjölbreyttu starfi í safninu. Til dæmis
kom fram í einu viðtalinu að til þess að hægt væri að auka kynningarstarf safnsins yrði
forstöðumaður að gera breytingar á húsnæðinu. Það bókasafn sem um ræddi væri staður
þar sem fólk kemur, tekur bók og fer. Til þess að hægt væri að sinna fjölbreyttara starfi yrði
að breyta húsnæðinu.
Kunnátta og áhugi starfsfólks á kynningarmálum hefur einnig áhrif. Viðmælendur höfðu
flest sótt námskeið, lesið sér til og bætt við sig þekkingu á sviði markaðssetningar en bentu
á að tímaskortur væri vandamál þegar kemur að endurmenntun. Er því mikilvægt að stétt
bókasafns­ og upplýsingafræðinga hafi aðgang að frekari fræðslu í formi námskeiða eða
fyrirlestra. Eins þarf að vera fjölbreytt áfangaval í námi í upplýsingafræði hjá Háskóla
Íslands. Þá kom fram að erfitt sé að ætlast til þess að þeir sem lítinn áhuga og kunnáttu hafi
á samfélagsmiðlum og kynningarstarfi séu að sinna því. Má því segja að áhrif starfsfólks á
kynningarmál bókasafna séu gífurleg. Menntun skiptir miklu máli en áhugi starfsfólks á
málefninu verður að vera til staðar svo hægt sé að byggja það upp og halda því öflugu.
Áhrif af kynningarstarfi
Rannsóknir í upplýsingafræði hafa margar sýnt fram á að áhrif af góðu kynningar­ og
markaðsstarfi fyrir bókasöfn geti verið umtalsverð. Helst má nefna aukningu á fjármagni,
aukna velvild og skilning almennings á starfi bókasafna, ásamt aukningu í heimsóknartölum
bókasafna (Britto, 2014; Looney, 2020). Niðurstöður hér voru sambærilegar að öllu leyti nema
þegar kemur að fjármagni. Helstu þættir sem þátttakendur ræddu um voru aukin velvild og
jákvæðni í garð safnsins frá almenningi. Notendur lýstu yfir ánægju sinni við starfsfólk með
miðlunarstarf safnsins og fannst það gefa innsýn í starf þess. Almenning ur fylgist helst með
söfnunum gegnum samfélagsmiðla. Aukinn áhugi sé að auki frá bæjar stjórnum sem virðast
fylgjast með í gegnum þá miðla sem safnið heldur úti. Bæjarstjórnir séu almennt meðvitaðar
um starfsemina og almenn ánægja sé með starf safnanna og þá þróun sem hefur átt sér stað
á bókasöfnum. Þegar kemur að fjármagni hafði einungis eitt bókasafn tekið eftir breytingum
á síðustu árum sem gætu tengst kynningarstarfi safnsins.
Viðmælendur töldu almennt að með kynningarstarfi hefði að einhverju marki tekist að breyta
hugsunarhætti almennings um starfsemi bókasafna. Það var umræðuefni sem kom reglulega
fram í viðtölunum. Hugsunarháttur almennings sé oft þannig að á bókasöfnum skuli vera
þögn og fólk eigi að læðast inn og læðast út. Með breyttum áherslum og auknu kynningarstarfi
sjái söfn breytingar á hugsunarhætti. Fólk verji meiri tíma á söfnunum, aukningu megi sjá í
heimsóknartölum og aukin eftirspurn sé eftir því að safnið sé notað undir viðburði.
Samantekt
Mikið starf hefur verið unnið í kynningarmálum bókasafna síðustu ár. Þó eru enn mörg skref
sem þarf að stíga. Söfn sem tekin voru fyrir í rannsókninni notuðu öll einhverja samfélags­