Ný menntamál - 01.06.1986, Blaðsíða 20

Helgi Þórsson skrifar athyglisverða
grein í seinasta hefti Nýrra mennta-
mála, Hvaða erindi eiga tölvur inn i
skólana? Helgi fjallar um möguleika
tölvunnar á varfærnari hátt en flestir
kollegar hans sem ég hef lesið en þeir
eru gjarna svo upptendraðir af þeirri framtíðarsýn að
tölvan og nemandinn ræðist við eins og maður talar við
mann að það er engu líkara en þeir nenni varla að velta
fyrir sér þeim möguleikum sem tölvur bjóða upp á
núna. Gervigreind er að vísu heillandi og sjálfsagt
blikna kennsluforrit dagsins I dag í samanburði við
hana en sú spurning sem brennur á vörum kennara er
samt ekki hvernig þeir eigi að kenna þegar tölvur
verða farnar að skilja og tala mannamál og haga sér á
flestan hátt eins og fólk, heldur hvernig þeir eigi að
nota tölvur í kennslu fram að þeinr tíma.
Helgi tekur þá afstöðu að lofa ekki meira en hann
getur staðið við: hann telur nemendur einkum geta
notað tölvur við utanbókarnám, við leit að staðreynd-
um og í tölvuleikjum og álítur hann að árangurinn
muni helst skila sér í betri frammistöðu í Trivial
pursuit! Krafta kennarans vill hann nota „á dýpri fróð-
leik“ eins og hann kemst að orði.
Ég er fyllilega sammála Helga um að tölvur henti
ágætlega í þessu þríþætta hlutverki sem hann lýsir. Ég
fæ hins vegar ekki annað séð en það væri bæði ódýrara
og þægilegra fyrir nemendur að uppgötva það með því
að fletta upp í þýsku málfræðibókinni sinni að kven-
kynsorð eru óbeygð í eintölu á þeirri tungu. Hins vegar
eru til sérstakar aðferðir til að kenna nemendum bæði
fljótt og vel það sem læra á utanbókar og þjálfa þá um
leið í sjálfstæðri námstækni. Þessar aðferðir má nota
með góðum árangri hvort sem er í tölvu eða bók.
Þetta þýskudæmi Helga nefni ég svona utan dagskrár
vegna þess að ég tel það lýsandi fyrir eitt af þeim lykil-
atriðum sem vilja verða útundan í umræðu um tölvur
sem kennslutæki. Þótt kennarar hafi tölvur til afnota
fyrir nemendur sína er nefnilega ekki þar með sagt að
þær kenni nemendum neitt umfram það sem þeir geta
lært eins vel eða betur á hefðbundinn hátt. Áður en
tölvan er dubbuð upp í hlutverk kennara þarf að fá
20
ótvíræð svör við mörgum spurnmgum (auk þessara
venjulegu um kostnað, húsnæði, skipulagningu, tölvu-
tegund o.s.frv.) Sem dæmi má nefna:
1. Hæfir tölvukennsja tilteknu efni betur en/eins
vel og hefðbundnaraðferðir?
2. Sparartölvukennslan tíma og fyrirhöfn.
a nemenda
b kennara?
3. Finnst nemendum þægilegra (fljótlegra,
skemmtilegra o.s.frv.) að læra af tölvu en á hefð-
bundinn hátt?
4. Er víst að þeim tíma kennara, sem fer í alls konar
undirbúning vegna tölvukennslu, sé ekki betur
varið til annars?
5. Er tölvukennsla til jafnmikils hagræðis fyrir
nemendur og fyrir kennara?
Þessar spurningar og fleiri af sama toga spunnar væri
gaman að fá lesendur Nýrra menntamála til að tjá sig
um. Sérstaklega tel ég að kennarar þurfi að gefa gaum
að 5. spurningunni því að kennsluforrit, sem geta létt
kennurum lífið mjög (kennt efnið, æft það, prófað og
skilað einkunn), geta á sama tíma gert nemendum lífið
leitt og jafnvel gert þá algerlega fráhverfa bæði náms-
efninu og tölvunni og er þá verr farið en heima setið.
Eftir þennan útúrdúr ætla ég að snúa mér að því sem
átti að vera aðalefni þessa greinarkorns: ekki að mót-
mæla Helga Þórssyni heldur þvert á móti að samsinna
honum en prjóna svolítið neðan við það sem hann tel-
ur vera hugsanlegt hlutverk tölva í skólum. Ég vona að
það sé ekki vegna fáfræði minnar í tölvufræðum að ég
álít þessar ágætu vélar geta unnið rniklu merkilegra
kennslustarf en það sem sjálfur sérfræðingurinn lýsir í
grein sinni!
Helgi skiptir í raun kennsluhlutverki tölva í tvennt:
annars vegar telur hann þær geta losað kennara við vél-
rænar æfingar og stagl og hins vegar bendir hann á að
með tölvunni sé hægt að gera „eitthvað nýtt og æðis-
!egt“ — seinna. Hér Iangar mig að bæta við þriðja sjón-
armiðinu. Ég er þeirrar skoðunar að það sé hægt —
núna — að nota tölvur til að bjóða nemendum upp á
Ragnheiður Briem
Þriðja sjónarmiðið
—um tölvur í kennslu
kennslu sem nálgast hreina einkatíma meira en
nokkurt skólanám nema ef til vill stuðningskennsla.
Og þessi tölvukennsla einskorðast ekki við stagl heldur
nýtist hún einmitt best í flóknum námsgreinum þar
sem mikið reynir á skilning, þ.e.a.s. nákvæmlega sömu
námsgreinum og foreldrar kaupa einkakennslu í handa
börnum sínum þegar í óefni er komið fyrir próf.
Við tölvustýrt nám af þessari tegund er ekki gert ráð
fyrir að neinn kennari komi við sögu þannig að höf-
undur námsefnisins getur aldrei leyft sér að stikla á
stóru eða treysta á að farið verði betur ofan í saumana á
erfiðum skilningsatriðum. Það verður að kenna efnið
þannig að aldrei fari neitt milli mála og hvert atriði sé
sett fram á nægilega skýran hátt til að það sé lært og
skilið aflélegasta nemandanum sem ætlar að nota for-
ritið. Af þessum ástæðum er mun erfiðara að semja
sjálfstætt kennsluefni í tölvur en að skrifa venjulegar
kennslubækur til notkunar í skóla.
I stuttu máli fer tölvustýrð kennsla af þessu tagi fram
þannig að nemandinn sest við tölvuna og stingur í hana
disklingi með því námsefni sem hann ætlar að Iæra.
Um leið og disklingurinn fer að snúast birtist fyrsta
skjámyndin með kennsluefni og námið er hafið. Með
sérstakri tækni, sem ég treysti mér ekki til að lýsa hér í
nægilega stuttu rnáli, er nemandinn síðan leiddur gegn-
um námsefnið, fyrst um sinn með töluverðri hjálp.
Smám saman er svo dregið úr vísbendingum þannig að
í lokin er nemandinn einn og óstuddur og — ef vel hef-
ur verið staðið að kennslunni — búinn að ná tökum á
því sem forritið átti að kenna honum.
Til þess að eitt kennsluforrit geti hentað sem flestum
ólíkum nemendum er gott að skipuleggja það þannig
að mismunandi nemendur fari mismunandi leiðir
gegnum efnið. Stundum liggja þær leiðir saman, oftast
eru þær mislangar og óhætt er að fullyrða að ólíkir
nemendur fá alltaf ólíka kennslu. Til að tryggja að
21