Ný menntamál - 01.06.1986, Síða 43

gallabuxum. Thea er þekktur höl'und-
ur í Evrópu og margverðlaunuð og af
þessari bók að dæma á hún það skilið.
Hún fjallar um strák í Hollandi nú á
dögum sem tekur þátt í tilraun vísinda-
manna með að senda lölk fram og til
baka í tímanum. Hann fer í tímavélina
og er sendur aftur á 13. öld. Það mis-
tekst að ná honum fljótlega til baka
eins og til stóð. Hann verður því að
læra að lifa þar sem hann er kominn.
Hann lendir fljótlega inn í barnakross-
ferð á leið til að frelsa Jerúsalem. Þar
er ýmislegt gruggugt á seyði og spenn-
an í sögunni er nrargslungin og eintak-
lega vel gerð. Hún spinnst í kringum
þessa krossferð, hvernig hún gengur,
hvað er framundan, hvað verður um
börnin og urn leið hvernig og hvort
tekst að koma upp urn svikarana í tæka
tíð. Síðast en ekki síst snýst spennan
um það hvort vísindamönnunum tekst
að ná aðalsöguhetjunni aftur heirn til
Hollands á luttugustu öld. Og allt fer
vel að lokum eins og vera ber í góðri
unglingabók. Ég held líka að sú Ieið
sem hér er farin, að láta lesanda kynn-
ast lifnaðarháttum og hugsunarhætti
fólks á fyrri öldum frá sjónarhóli ungl-
ings með nútíma hugsunarhátt, sé al-
veg frábær. Fyrir utan að vera
skemmtileg og spennandi ailestrar er
bókin einkar vel til þess fallin að vinna
með í skóla t.d. í sögu, trúfræði, landa-
fræði eða samfélagsfræði.
Þrjár sögulegu sögurnar gerast í
skugga stríðs. Ekkert stríð eftir þýska
höfundinn Tilman Rörig gerist í
Þýskalandi í þrjátíu ára stríðinu á 17.
öld. Þetta er sorgleg saga um hvernig
það er að reyna að lifa lífinu á stríðs-
tímum. Hún lýsir lífi nokkurra barna
og fjölskyldna þeirra í smáþorpi. Þau
eru fórnarlömb stríðsins, ekki þátttak-
endur. Höfundur segist skrifa bókina í
baráttu gegn stríði fyrir friði. Það verð-
ur æ algengara að það viðfangsefni sé
tekið fyrir í skólum enda brennur
spurningin um stríð á börnunum
okkar sem fá af því brotakennda og
ófullnægjandi mynd í sjónvarpinu.
Ekkert stríð mun áreiðanlega verða
notuð í slíku samhengi því efni hennar
hlýtur að kalla á umræðu. (í þessu
sambandi vil ég minna á tvær mjög
góðar eldri bækur urn þetta efni: Litlu
fiskana eftir Erik Chr. Hauggaard og
Flóttadrenginn Hassan eftir Gunhild
Selin.)
Sumar á Flambards eftir K.M.
Peyton, þriðja bókin í þessum flokki,
gerist í skugga fyrra stríðsins árið 1916.
Aðalsöguhetjan er ung stúlka sem hef-
ur misst kærastann sinn í stríðinu og er
að berjast við að halda búgarði gang-
andi. K.M. Peyton er orðin vel þekkt
hér á landi og óþarfi er víst að tíunda
hversu ágætur höfundur hún er. Þessi
höfðar vel til unglinganna.
Lestarferðin eftir bandaríska höf-
undinn T. Degens er líka skrifuð frá
sjónarhóli ungrar stúlku. Hún gerist
eftir seinna stríðið og fjallar um ferða-
lag þrettán ára stelpu á milli svokall-
aðra verndarsvæða sem Þýskalandi var
skipt niður í eftir stríð. Sagan lýsir bara
þessu ferðalagi og erfiðleikum sem
ferðafólkið lendir í. Einkum snýst hún
þó urn það hvernig stelpan hjálpar
gömlum manni til að koma konunni
hans, sem deyr á leiðinni, í kirkjugarð-
inn í Köln. Þarna eru vangaveltur um
samhjálp og samkeppni, skyldur gagn-
vart samferðamönnum og því um líkt.
Einnig gefur sagan nokkra hugmynd
um ástandið í Þýskalandi fyrst eftir
stríðið.
í bók Marie Gripe, Sesselja Agnes
— undarleg saga, skiptir fortíðin veru-
legu máli þó að sagan gerist í nútíman-
um. Söguhetjan, sem er stúlka, flytur í
gamalt hús og undarlegir hlutir fara að
gerast sem verður til þess að hún fer að
grafast fyrir unr liðna tíma. Hún kynn-
ist gamalli konu á elliheimili sem verð-
ur tengiliður hennar við fortíðina nreð
því að segja henni frá því fólki sem bjó
í húsinu í gamla daga. Nútíðin og örlög
söguhetju eru þó þungamiðjan í sög-
unni. Þá er þessi saga til vitnis um vax-
andi áhuga á dulrænum efnum og eins