Ný menntamál - 01.06.1986, Blaðsíða 22

Þótt kennarar hafi tölvnr til
afnota fyrir nemendur sína er
nefnilega ekki þar með sagt
að þœr kenni nemendum
neitt umfram það sem þeir
geta lœrt eins vel eða betur á
hefðbundinn hátt.
kennslan hæfi hverjum einstaklingi sem best má beita
ýmsum aðferðum. Ef gerð er yfirlitsteikning af
kennsluforriti getur hún litið út eins og heilt gatnakerfi
en ég verð að láta mér nægja hér að reyna að lýsa svo-
litlum hluta af slíkum uppdrætti.
í þessu dæmi er gert ráð fyrir að aðalleiðin frá
upphafi náms til námsloka sé sú stysta sem möguleg er,
þ.e. sú leið sem duglegasti lærisveinninn þræðir. Hann
leggur af stað og forritið byrjar að kenna honum. í
hverri skjámynd verður hann að gefa eitthvert svar til
að halda áfram. Hann getur verið beðinn að botna
málsgrein, fylla upp í eyður, velja eitt svar af tveimur
eða fleiri mögulegum líkt og á krossaprófi, skrifa svar
við beinni spurningu eða reikningsdæmi og þar fram
eftirgötunum. Með hæfilegu millibili erkannað hversu
vel nemandinn hefur tileinkað sér námsefnið og það fer
svo eftir svari hans hverju sinni hvert leið hans liggur
næst.
Setjum svo að í könnuninni eigi að velja einn valkost
af fjórum. Stigsmunur er á svörunum þannig að þau
skiptast í
a Rétt svar
b Ekki alveg rétt svar
c Rangt svar
d Alrangtsvar.
Nemandi sem velur a heldur áfrant stystu leið, ný
skjámynd birtist og hann lærir næsta atriði eða fær
þyngri æfingar þangað til aftur er komið að könnun.
Nemandi sem velur b hefur ekki alveg náð því sem
verið var að kenna en er þó greinilega á réttri Ieið. Fyrir
hann er búinn til eins konar krókur eða lykkja þar sem
sama efni er skýrt þetur, sett fram frá öðru sjónarhorni,
ef til vill einfaldað aðeins meira, gefin ileiri dæmi og
nemandanum loks beint í aðra könnun og sagan end-
urtekur sig þangað til hann velur rétt svar og heldur
áfram eftir aðalleiðinní.
Nemandi sem velur c er greinilega ennþá talsvert
langt frá settu marki og hann þarf að taka á sig þeim
mun stærri krók. Enn þarf að einfalda efnið, bæta við
fleiri dæmum og jafnvel útbúa eina lykkju út úr annarri
svo að nú er yfirlitsteikningin farin að líkjast skrautleg-
asta rósaflúri. Að lokum kemst þessi nemandi þó á rétt
strik og helduráfram.
22
Og hvað á að gera við þann sem velur d? Hann er
augsýnilega alveg úti að aka svo að það er kannski best
að biðja hann að byrja á fyrstu skjámyndinni aftur en
eins líklegt erað hann sé alls ekki með rétt kennsluefni
og þá má annaðhvort beina honum í annað forrit sem
er frekar við hæfi eða gefa honum önnur ráð sem henta.
Við og við má bjóða nemendum að glíma við erfiðari
atriði en beinlínis er krafist eða bæta við sig efni sem
ekki er á dagskrá fyrr en seinna. Sem dæmi má nefna að
nemanda, sem er að læra um flatarmál rétthyrninga,
sé gefinn kostur á að líta aðeins á aðra samsíðunga í
smáútúrdúr. I raun má segja að aðferðir til að auka fjöl-
breytni kennsluforrita takmarkist einungis af hug-
myndaauðgi höfunda.
Og hverjir eru svo helstu kostir tölvustýrðs náms á
borð við það sem hér hefur verið lýst? Ég tel þá vera
marga, fleiri en gallana, sem líka eru einhverjir og kem
ég að þeim seinna.
1. í fyrsta lagi er nemandinn alltaf virkur, þ.e.a.s. hann
þarf að gefa einhvers konar svar við hverri skjámynd
til að geta haldið áfram.
2. Hann getur farið yfir námsefnið á þeirn hraða sem
honum hentar best, staldrað við þar sem honum
sýnist en farið hratt yfir það sem honum finnst létt.
(Hann getur meira að segja leyft sér að láta hugann
reika einstöku sinnum án þess að eiga á hættu að
missa af því sem kennarinn segir á meðan.)
3. Með lykkjum í framhaldi af röngum svörum í könn-
unum má tryggja að nemendur haldi ekki áfram
með nýtt námsefni fyrr en grundvallaratriði hafa
verið lærð nægilega vel.
4. Nemandinn hefur kennara sem eralltafjafnvel upp-
lagður og þreytist aldrei á að endurtaka námsefnið
sé þess óskað.
5. í tölvustýrðu námi fær nemandinn einstaklings-
bundnari kennslu en hægt er að bjóða upp á í hóp-
kennslu. Inn í námsefnið má setja alls konar athuga-
semdir: hrósyrði og uppörvanir þar sem það á við og
huggunarorð þegar illa gengur. Sé námsefnið vel
upp byggt á hver nemandi að geta fengið þá kennslu
sem hann þarf' mest á að halda. Kennsluforrit má
líka skipuleggja þannig að nemandinn viti alltaf
hvar hann stendur. Það getur dregið úr kvíða og