Morgunblaðið - 12.04.1979, Blaðsíða 10

10
MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 12. APRIL 1979
man
ekki
MENN mega ekki taka það eins og það sé satt, þegar ég
skrifa um eitthvað, sem gerðist fyrir áratug. Þegar
pólitfkin er ekki með í spilunum, svík ég oft lit, en aldrei
endranær. Og svo ég segi eins og mér finnst, þá hef ég oft
dáðst að ýmsum vinum mínum, hversu langminnugir
þeir eru. Lengi vel þótti mér mest til þess manns koma,
sem kunni verð á veitingunum í Tryggvaskála, þegar
hann var þar á ferðalagi fjögra ára. Síðan hitti ég annan,
sem kunni að segja mér margt frá högum sinum, þegar
hann hafði aðeins lifað tvo vetur. Og svo hitti ég þann
þriðja, — vitaskuld lögfræðing — sem man eftir því,
þegar hann fæddist. Og honum er það enn efst í huga,
hve hráslagalegt það var, að vakna skyndilega upp við
það, að hann var kominn í þennan heim. Þar var ekki
sami ylurinn og áður. Á hinn bóginn hef ég engan
fyrirhitt, sem man eftir sér, áður en hann fæddist. En ef
ég skyldi einhvern tíma síðar rekast á þvílíkt gersemi er
ég ekki í vafa um, að það yrði stjórnmálamaður eða
verkalýðsforingi, — og helzt hvort tveggja.
Á Isafirði
Ekkert er eins erfitt á nýjum
stað eins og að vita, hvenær maður
á að segja út og hvenær fram. A
Akureyri t.a.m. bregzt það ekki, ef
maður vísar Reykvíkingi til vegar
„fram fjörð,“ að hann þýtur „út
með firði" og lendir á Dalvík eða
jafnvel Ólafsfirði, áður en lýkur í
staðinn fyrir að þiggja kræsingar
hjá Aðalsteinu á Grund.
Þannig þótti mér erfitt að ná
áttunum á Isafirði þegar ég kom
þangað 1969. „Inn í Djúp“ og „inn á
Súðavík" var auðlært, en ég gat
aldrei munað hvort maður „færi
yfrurn", ef ieiðin lá til Snæfjalla-
stranda, eins og þar er annars
vinalegt að sumarlagi. En ég þekki
þetta orðtak „að fara yfrum" í allt
annarri og verri merkinu. „Norður
í Jökulfjörðu" samrýmdist vel
minni málkennd eða að skreppa
„út í Hnífsdal" eða „út í Bolungar-
vík“, en á hinn bóginn gat ég aldrei
áttað mig á því, hvers vegna menn
fóru „út í Arnardal". Fyrir norðan
hefðu menn talað úm „fram“ og
„inn“ á Suðurlandi.
A Isafirði var ég sumarlangt að
kalla. Enga gerði ég frægðarför
þangað, en hitti margt af góðu
fólki, sem hefur verið elskulegt,
þegar við höfum hitzt siðan.
Þegar maður hugsar um það,
hvað það var sumarfallegt fyrir
vestan bæði í náttúrunni og fólk-
inu sjálfu, er erfitt að kyngja því,
að þetta skuli vera sami staðurinn
og áður hét Eyri, þar sem Jón
þumlungur Magnússon bjó og
þjónaði lítilli sóknarkirkju, —
„þar í kórnum, þeim megin sem
afhúskorn stendur, var ég flatur á
bæn liggjandi af djöflinum undir-
eftir HALLDÓR
BLÖNDHAL
troðinn svo sem af ólmum manni,
svo að finna sem af hnjám og
hnúum. Og í annað sinn með sama
móti liggjandi, blés djöfullinn með
skelfilegum hvæsum að mínu
hægra eyra, sem að því sama
húskorni horfði, svo mér gagnast
ekki lengur í þeim stað bæn að
gjöra, heldur varð ég stundum
fram í kirkjunni og stundum utan
kirkju að bera mig að gjöra mína
bæn,“ skrifar hann í píslarsögu
sinni og lét brenna tvo Jóna
Jónssyni á Kirkjubóli í Skutuls-
firði fyrir galdur.
Ég hitti hvorki galdramann né
neinn, sem hafði orðið fyrir galdri,
fyrir vestan. Á hinn bóginn vár
þar maður,sem átti krumma að
húsdýri, Grímur loftskeytamaður
Jónsson, einn þeirra sem einlægt
kemur til dyranna eins og hann er
klæddur og skilur ekki vífilengjur.
Þar bjó líka Ásta Eggertsdóttir
Fjeldsted í hárri elli, ekkja Arn-
gríms Bjarnasonar þjóðsagnasafn-
ara og er hún enn á lífi. Hún var
mikill dýravinur og kunni frá
Erfitt að ná áttun-
um á ísafirði
( Djúpivík á Ströndum. Á þessum
slóðum notuðu vegagerðarmenn
möl frá þeim stað, sem bændur
höfðu naglhreinsað spýtur. Lýður
Hallbertsson tók öllum veí og
lagði nótt við dag til þess að gera
við dekk svo að menn kæmust
leiðar sinnar.
mörgu að segja. M.a. var henni í
nöp við minkinn. Hún sagði mér
um þingmann, sem henni var
annars hlýtt til, en hafði orðið það
á að hvetja til minkaræktar í
sjónvarpinu: Og þá varð hans eins
og minkur í framan, sagði gamla
konan.
Norður í
Jökulfjörðum
Ég fór 'með Fagranesinu norður
í Jökulfjörðu og kom fyrst að
Hesteyri, þar sem ríki Kveldúlfs
stóð á stríðsárunum en áður höfðu
Norðmenn reist þar hvalveiðistöð
fyrir síðustu aldamót. Nú voru þar
sumarhús og engin kirkja, því að
hún hafði verið tekin fyrir
skömmu að undirlagi biskups og
farið með hana inn á Súðavík og
gerðust af þeim atburðum marg-
víslegir fyrirburðir sem ég kann
ekki frá að greina.
Mig hafði langað að stíga fæti á
Hrafnsfjarðareyri, þar sem þau
Eyvindur og Halla áttu að hafa
búið en því varð ekki við komið í
þessari ferð.— Sagan segir að þau
hafi komið eitt vorið gangandi
niður fjallið og hafið þar búskap
og verið látið gott heita, af því að
þau voru búin að vera 20 ár á
fjöllum, — en Grettir vantaði eitt
upp á til að við honum yrði tekið í
mannabyggðum. í túnfætinum á
eyðikoti þessu er steinn með nafni
Eyvindar, enda mun jarðneskar
leifar hans að finna þar undir.
María Maack sagði mér, að Halla
væri grafin í Grunnavíkurkirkju-
garði. Hún sótti nær aldrei kirkju,
heldur stóð utan við kirkjudyr,
meðan messa var flutt til þess að
fylgja þeirri kröfu sinni eftir að
Éyvindur yrði gráfinn í vígðum
reit. En úr því varð ekki.
í Grunnavík
Við hjón urðum eftir í Grunna-
vík og gistum prestssetrið, Stað,
hjá Maríu Maack. A þessum árum
kom hún þangað á hverju sumri,
annaðist um að kirkjunni yrði við
haldið, messað og hafði með sér
tvær „stelpur". Var önnur 69 ára
og hin 79 ára eða þar um bil.
María Maack var ein þeirra
kvenna, sem maður getur ekki
gleymt. Þótt hún væri mikil um
sig, hef ég í rauninni aldrei getað
skilið, hvernig líkaminn gat rúmað
hennar stóra hjarta. 10 eða 15
árum áður en þetta var, hafði sú
regla verið tekin upp í Morgun-
blaðinu, að aldregi skyldi nema
eins dálka mynd fylgja afmælis-
betur
María Maack, — aldrei skildi ég hvernig nokkur líkami gat rúmað
hennar stóra hjarta.