Morgunblaðið - 02.03.1986, Blaðsíða 44

Morgunblaðið - 02.03.1986, Blaðsíða 44
44 38ei 8HAM .2 ÍFIDAÍWHHTJ8 .GIOAjaVIUOflOM MORGUNBLAÐID, SUNNUDAGUR 2. MARS1986 I 1 9 I Skiptar skoðanir um lög- verndun á starf sheiti grunn og framhaldsskólakennara EINS og greint hef ur verið f rá í blaðinu hef ur menntamálaráðherra, Sverrir Hermannsson, lagt fram á Alþingi frumvarp um lögverndun starfsheita grunnskólakennara og framhaldskólakennara. I reglu- gerð með frumvarpinu segir m.a. að tilgangur þess sé að stuðla að aukinni viðurkenningu á menntun og starfi kennara. Jafnframt sé girt fyrir að aðrir en þeir sem hafa viðhlítandi menntun geti notað þessi starfsheiti. Til þess að gefa lesendum kost á að kynnast málinu frá mismunandi sjónarhólum var haft samband við nokkra aðila sem eiga hagsmuna að gæta. Kominntímitil að afnema lög- verndun starf sheita Þorvarður Elfasson skólastjóri Verslunarskóla Islands sagðist telja alla lögverndun atvinnuheita af hinu illa. Þar væri verið að tryggja ákveðnum hópi einokunaraðstöðu sem væri síst til bóta fyrir þjóðina. Tími væri til kominn að afnema þau forréttindi. „Eg sé ekkert vit í því að mennta ákveðinn hóp til starfa og gefa honum siðan lögvernduð réttindi til þess að vinna sín störf. Þar er í raun verið að vernda rétt þess sterka á kostnað þess veika." Þorvarður sagðist vega og meta umsækjendur um kennarastöður út frá meðmælum, reynslu og mennt- un þeirra. Þegar umsækjendur væru jafn hæfir að öðru leyti gæti kennslu- og uppeldisfræðipróf ráðið úrslitum. „Það eru margir kennarar í Verslunarskóla Islands sem hafa ekki þetta próf," sagði Þorvarður, „þeir munu vonandi kenna þar áfram." Hann taldi að það væri ekki bara menntun sem réði þvi hvort menn væru hæfir til að kenna, þar kæmi einnig til skapgerð og ýmis persónueinkenni. „Menn eru einfaldlega mjög misjafnlega fallnir til þess að kenna, því starfi fylgir ákaflega mikið álag." Sagðist Þor- varður óttast það að ( anda laganna gæti alls ófhæfur maður með kenn- araréttindi krafist þess að verða tekinn framyfir aðra sem ekki hefðu þau. „Þetta er röng þróun, það er betra fyrir þjóðfélagið í heild að það verði snúið frá þessari lögverndun- arstefnu, reynt að hefta hana í stað ' þess að auka hana. Eg hef aldrei dregið dul á það að ég tel það einn helsta hemil á hagvöxt hér á íslandi að iðnaðarmannastéttirnar skuli hafa þá lögverndun sem þær hafa. Það mætti einnig draga úr lög- verndun margra háskólamenntaðra stétta, þar á meðal lækna, lög- fræðinga og endurskoðenda. Eg er þar með ekki að mæla gegn eftirliti með gæðum þessarar vinnu. Það mætti bara gera með allt öðrum hætti. Lögverndun er auðvitað ekkert annað en tæki til að hækka laun stéttarinnar. Eg er fylgjandi því að kennarar fái mikla kjarabót, en þetta er ekki rétta leiðin". Ráðuneytið og kenn- arasamtökin vilja stuðla að fagmennsku Sólrún Jensdóttir skrifstofu- stjóri í menntamálaráðuneytinu var formaður þeirrar nefndar sem samdi frumvarpið. Hún sagði að það hefði án efa tafið fyrir fram- gangi málsins, hversu erfitt ástand- ið væri orðið í mörgum skólum úti á landi. Þótt 80% kennslustarfa í grunnskóla væru mönnuð kennur- um með réttindi væri í sumum ' fræðsluumdæmum aðeins helming- ur kennara með næga menntun. Sólrún sagði að það hefði verið um það rætt meðal kennara að loka algjörlega á réttindalausa kennara strax. „Það er náttúrulega óraun- hæft og í frumvarpinu er ákvæði sem leyfir undanþágu frá reglunum þegar kennarar með réttindi fást ' ekki til starfa." Sólrún sagðist miklar vonir við frumvarpið, það væri skref í rétta átt til að tryggja góða kennara. Bæði kennarasam- tökin og ráðuneytið vildu stuðla að fagmennsku. „Það er ekki alls ekki nóg að læra ákveðna námsgrein, maður er ekki um leið búinn að læra að miðla öðrum af henni. Eg held einnig að það margir séu sammála nefndinni um það, að tengja beri kennslufræðinámið bet- ur þeim greinum sem menn hyggj- ast kenna." Sólrún sagði einnig að hertar reglur myndu fæla réttinda- lausa kennara frá því að að ílendast í starfí. Það myndi einfaldlega ekki borga sig, þar sem slíkum kennur- um yrði vikið úr starfi þegar maður með réttindi gæfí kost á sér. „Ég vona einnig að þetta muni gera sveitarfélögin meira meðvituð, þau geri meira til þess að fá kennara. Það hefur tíðkast að sveitarfélög taki þátt í því að borga kennurum. Þó ég sé alls ekki að mæla með því þá er það samt staðreynd að sveitarfélögin geta gert heilmargt til að halda í folk með því að útvega því húsnæði til dæmis." Uppeldis og- kennslu- fræðin nám í óljósum og grautar- legum kenningum „Menn hafa oft reynt að sýna fram á ákveðið samband milli rétt- indalausra kennara og lélegs náms- árangurs nemenda," sagði Guð- mundur Heiðar Frimannsson menntaskólakennari á Akureyri. „Eg hef samt hingað til ekki séð neinar tölur um þetta sem mark var takandi á." Guðmundur sagðist ekki hafa mikið álit á kennslu- og uppeidisfræðináminu. Skynsam- legra væri að taka menn í nokkurra vikna námskeið þar sem kennt væri t.d. að skrifa á töflu og útbúa glærur: „En að senda rnenn í árs háskólanám þar sem farið er í ein- hverjar mjög óljósar og grautarleg- ar kenningar og aldrei fjallað um raunverulega hluti, held ég að sé af og frá." Guðmundur taldi að kennsla væri fag sem hægt væri að kenna. Því væri sjálfsagt að bjóða uppá e.k. kennslufræðinám, þó með aílt öðru sniði en í dag. „Eg held að þessi mikla og öra skipting í stéttinni sé meira vandamál heldur en fjöldi réttindalausra kennara. Það sem skólana vantar er ákveðin festa, þá verður um betri stofnun að ræða, sem skiptir meira máli heldur en það hvort fagleg þekking kennara er alveg upp á tíu." Hann benti eínnig á það að ríkið hefði fræðsluskyldu gagnvart nemend- urn. Þess vegna hefði reynst nauð- synlegt að setja undanþáguákvæði inn í frumvarpið. Það yrði áfram kappsmál að laða hæft fólk að kennarastarfinu og jafnvel stór- felldar launahækkanir gætu ekki leyst það mál að öllu leyti. „Jafnvel þótt kennaralaun yrðu 100.000 krónur er ekki þar með sagt að við gætum fyllt alla skóla af hæfum kennurum. Það er miklu flóknara vandamál. Ég held að mestu skipti að bæta starfsaðstöðuna í skólun- um, gefa þeim meira fjárhagslegt sjálfstæði og gera kennara að meiri ittakendum í rekstrinum," sagði Þorvarður Eliasson: Það er betra fyrir þjóðfélagið í heild að það verði snúið frá þessari lögverndunar- stefnu." !d,. % Heimir Pálsson: „Kennslan er eins og hvert annað starf. Það eru til dæmis allir sammála um að meiri líkur séu á því að maður verði góður læknir ef hann hefur lært læknis- fræði." Guðni Guðmundsson: „Mér finnst það vera algjör frágangssök að maður skuli þurfa að leita til ein- hverrar nefndar ef maður ætlar að ráða stundakennara sem er ekki með uppeldis- og kennslufræði- próf." Jenna Jcnsdóttir: „Gott brjóstvit og næm innsýn eru mikilvægustu þættirnir í fari hvers kennara." Sólrún Jensdóttir: „Það eru marg- ir sammála nefndinni um að tengja beri kennslufræðinámið betur þeim greinum sem menn hyggjast kenna." Guðmundur. „Það sem mestu skipt- ir fyrir nemendur er lifandi áhugi kennara á námsefninu. Það skiptir meira máli en hvort hann hefur próf." Vona innilega að f rum- varpið verði að lögum „Ég tek algjörlega undir frum- varpið, nákvæmlega í því formi sem það er. Hér er dæmi um frumvarp sem hefur hefur verið unnið mjög vandlega. Það ber auðvitað keim af ákveðnu samkomúlagi, það er j?WÍ?. að Lgefa ákveðinn afsl^tt frá ýmsu því sem við hefðum viljað sjá," sagði Heunir Pálsson formaður Bandalags kennarafélaga. „Við telj- um að það sé afskaplega mikilvægt að starfsheitin grunn- og fram- haldsskólakennari verði lögfest og ákveðið hverjir megi bera þau. Ég vil hinsvegar taka það fram að hér er ekki átt við orðið „kennari", eins og margir andstæðingar frum- varpsins virðast halda." Heimir sagði að kennarastarfið krefðist sérþekkingar og sérmenntunar. Menn þyrftu að geta áttað sig á stöðu nemenda sinna og bakgrunni. Það yrði ekki bara gripið úr lau.su lofti. „Ég vona innilega að frum- varpið verði að lögum og að því verði síðan fylgt eftir. Þá getum við vonandi horft framan í nemend- ur. Þurfum ekki að viðurkenna að í sumum fræðsluumdæmum eru 50% grunnskólakennara réttinda- lausir. Eða að 40% framhaldsskóla- kennara hafa ekki réttindi. Eg held að allir foreldrar barna geti verið sammála um það að þessar neyðar- lausnir verða að taka enda." Varð- andi gagnrýni sem fram hefur komið á kennslu- og uppeldisfræði- námið í háskólanum nú sagði Heim- ir: „Auðvitað er afskaplega auðvelt að gagnrýna þeta nám. Það hafa kennarasamtökin og gert. En með því erum við ekki að segja að það sé ekki þörf á þessu námi, heldur einfaldlega að það þurfi að vera betra. Við teljum að því meira og betra nám sem menn hafa í kennslufræðum, því betur séu menn fallnir til að kenna. Kennslan er eins og hvert annað jjJajjUJjað^jju^ Guðmundur Heiðar Frimanns- son: „Held að mestu skipti að bæta starfsaðstöðuna í skólunum, gefa þeim meira fjárhagslegt sjálfstæði og gera kennara að meiri þátttak- endum." til dæmis allir sammála um að meiri líkur séu á því að maður verði góður lækriir ef hann hefur lært læknisfræði. Auðvitað eru mjög deildar skoðanir um margar greinar í háskólanum. Það gildir um allt haskólanám og kemur til með að gilda. Mér sýnist reyndar að þeir sem gagnrýna námið harðast hafi aldrei kynnst því af eigin raun." Verður nærri óbæri- legt að starfa samkvæmt lögunum „Það er til amerísk skilgreining á úlfalda. Hún er: Hestur skapaður af nefnd," sagði Guðni Guðmunds- son rektor MR. „Þetta er virðist vera tilhneigingin f dag, að skjóta öllum sköpuðum hlutum til nefnda og færa öll völd inn í ráðuneytin. Mér fínnst það vera algjör frá- gangssök að maður skuli þurfa að leita til einhverrar nefndar ef maður ætlar að ráða stundakennara, sem er ekki með uppeldis- og kennslu- fræðipróf. Slfkt gerir kerfíð svo þungt í vöfum að það er nær óþol- andi." Guðni sagði að sennilega mætti spara stórfé í skólakerfinu með því að leysa skólameistara frá störfum. „Mér fínnst að skólastjórar eigi að vera f friði með sína skóla. Þeir eiga að vera ábyrgir og ef þeir eru það ekki, þá sinna þeir bara sínum störfum ekki nógu vel. Uppeldis- og kennslufræði getur ekki gert nokkurn mann að góðum kennara. Hún megnar í mesta lagi ekki að eyðileggja mann sem var góður kennari fyrir. Þetta eru mjög sveimandi og ónákvæm vísindi. Auðvitað er ótækt að framhalds- skólakennari skuli þurfa 60 eininga nám í sínu fagi og 30 einingar í „auka". Ef maður er að ráða kenn- ara þá leitar maður auðvitað eftir því að þeir hafí góða þekkingu í sínu fagi og að maður þekki þá að góðu." Guðni sagði það sína skoðun að nær óbærilegt yrði að vinna eftir lögun- um. „Þetta þýðir það að sumarið getur farið í að Ieita að kennurum, í stað þess að maður afkastaði þessu áður á tveimur af þessum mánuð- um." Hann sagði að auðvitað tengd- ist frumvarpið kjarabaráttu kenn- ara og þeim sviptingum sem orðið hafa m.a. með stofnun Bandalags kennarafélaga. „Ég held því alltaf fram að kennarar eigi ekki að vera í neinu félagi. Þeir eiga bara að vera í Bandalagi íslenskra lista- manna. Kennari þarf til dæmis að vera tætings góður leikari — annars er ekkert vit í honum." Lögin eru nauðsyn- legur grunnur uppbyggingar skóla- starfs í landinu „Hér er um að ræða uppbyggingu skólastarfs í landinu. Eða með öðrum orðum menntun þessarar þjóðar til allrar framtíðar. Þar hljót- um við að byggja á fólki, sem kann til verka," sagði Svanhildur Kaab- er varaformaður Bandalags kenn- arafélaga og stjórnarmaður í Kenn- arasambandinu. Taldi hún að lögin
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.