Morgunblaðið - 02.03.1986, Blaðsíða 40

Morgunblaðið - 02.03.1986, Blaðsíða 40
40 MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 2. MARS1986 SVIPMYIMD Á SUNNUDEGI Yoweri Museveni Martröðin liðin hjá? NÝR forseti, Yoweri Museveni, er kominn til valda í Uganda og hefur lýst þvi yfir að liðin sé hjá sú martröð, sem íbúar landsins hafa búið við frá því á stjórnarárum Idi Amins Dada, hins illræmda einræðisherra, á síðasta áratug. Museveni er leiðtogi Þjóðarandspyrnuhers uppreisnarmanna, sem kollvarpaði herforingjastjórn Titos Okello hershöfðingja. Þjóðarandspyrnuherinn á enn í höggi við leifar fastahersins, Nýi forsetinn er vinstrisinnaður og hefur ltkt sér við Fidel Castro, sem komst til valda með svipuðum hætti og hann. Castro hóf baráttu sína á Kúbu með stuðningi 12 manna, en Museveni hafði 27 stuðn- ingsmenn þegar hann hóf skæru- hernað gegn stjórn dr. Miltons Obote, eftirmanns Amins, sem herforingjar undir forystu Titos Okello hershöfðingja steyptu af stóli í fyrrasumar. Siðan her Musevenis tók höfuð- borgina Kampala í janúarlok hefur hann heitið „grundvallarbreyting- um". Hann hefur gagnrýnt mútur og hvers kyns fjármálamisferli og efnt til landsherferðar gegn spill- ingu. Hann segir að hann muni kappkosta að tryggja þjóðinni heið- arlega stjórn og hótar að beita miskunnarlausum aðferðum til að ná því marki. Museveni hefur hvatt erlend ríki til að veita Uganda aðstoð og segist munu fylgja óháðri stefnu í utan- rikismálum. Hann hefur einnig heitið því að koma aftur á þingræði, þótt hann telji að kosningar geti ekki farið fram fyrr en eftir fimm ár, og vill binda enda á ættflokka- erjur. Hann vill ekkert um það segja hvernig stjórnarskrá hann vilji. Enginn vafi er á því að hann er sósíalisti, en hann er sagður fylgj- andi valddreifingu og „fjölræði". Meginmarkmið sitt telur Museveni vera að endurvekja virðingu fyrir mannréttindum, sem hafa verið fót- um troðin síðan á valdaárum Idi Amins Dada, hins illræmda ein- ræðisherra, 1971—1979, þegar ta- lið er að 200.000 til 300.000 manns hafi verið myrtar og þúsundir ann- arra voru flæmdir í útlegð, þeirra á meðal menn af asískum ættum, sem héldu uppi viðskiptalífi lands- ins. Þetta segir þó ekki alla söguna, því að allt að ein og hálf milljón landsmenn hafa verið myrtir síðan Uganda fékk sjálfstæði fyrir aldar- fjórðungi. Landið er auðugt að náttúrunnar gæðum, en ættflokka- erjur eru veikleiki þess. Þegar það hlaut sjálfstæði var það samband óháðra ættflokka-konungdæma undir forystu Sir Edward Mutesa, konungs Buganda-þjóðarinnar. Obote tók við af Amin, sem hafði steypt honum af stóli, og borgara- stríð á valdaárum Obotes kom Museveni til valda. Museveni mun vera eini Afríku-leiðtoginn, sem komizt hefur til valda í kjölfar slíkra innanlandsátaka. Það er líka at- hyglisvert að hann tók ekki þátt í baráttunni gegn nýlendustjóm Breta eins og ýmsir aðrir leiðtogar blökkumanna. Þ6 veitist hann oft harkalega að heimsveldisstefnu, en sem ráða yfir stóru svæði í Norður-Uganda, og átök þar hafa vakið ugg um að iandið klofni og að skiptingin verði varanleg. Sjálfur er Museveni sunnanmaður. Valdataka hans táknar að í fyrsta skipti síðan Uganda hlaut sjálfstæði frá Bretum 1962 hafa Bantu-ættf lokkar í Suður- Uganda yf irhöndina í þessu landi ættflokkaværinga. Völdum Alcholi- og Langhi-ættflokkanna í Norður-Uganda hefur verið hnekkt. Yoweri Museveni: Boðar breytingar. Skæruliðar úr Þjóðarandspyrnuhernum ræða við íbúa þorps 65 km norðvestur af Kampala á dögum borgarastríðsins. viðurkennir að ekki sé hægt að kenna henni um allt sem aflaga fer. SUNNANMAÐUR Museveni er 43 ára og var því innan við tvítugt þegar Uganda fékk sjálfstæði og fæddist í síðari heimsstyrjöldinni. Hann er á vissan hátt tengdur frægri skotliðaher- deild (King's African Rifles), því að hann var skírður Museveni til heiðurs einni af sveitum hennar. Nafn hans merkir „sá sem er í sjöundu", þ.e. 7. hersveit. Flestir herforingjar og stjórn- málaleiðtogar Uganda hafa verið frá norður-hluta Uganda, þeirra á meðal Amin og Obote, en Museveni er frá syðsta héraði landsins, sem er byggt friðsömum hirðingjum. Faðir hans var efnaður nautgripa- eigandi af Bahima-kvísl Ankole- ættflokksins og sá til þess að hann fengi góða skólamenntun. Að loknu námi gerðist Museveni ríkisstarfsmaður og fékkst fyrst við rannsóknarstörf í leyniþjónustu- deild, sem dr. Obote, fyrsti forseti Uganda, kom á fót á fyrstu árunum eftir að Uganda hlaut sjálfstæði. Þegar Amin, sem hafði stutt Obote til valda, sölsaði sjálfur undir sig völdin 1971 flúði Museveni til Tanzaníu ásamt tugum annarra ungra menntamanna. Hann inn- ritaðist í háskólann í Dar es Salaam, þar sem mikill byltingarhugur var í stúdentum um þær mundir. Hann og aðrir stúdentar frá Uganda tóku þátt í áformum um að steypa Amin og reyndu að gera innrás, en tilraunin fór út um þúfur. Nokkrir nánustu vinir Musevénis voru teknir til fanga og líflátnir. .v-£i slupan^ rwm ' j*/ Gulu 'Kirgum \í.s.> <C • \ Lira | ^S^fárlmaFalls ,Soroti j: /^JpUGANDA Jt Luweró \ Jinja J' .Kampala^"g\<C Masaka',%---r^—^lu r>^'—•" V*HVic roria" __. iQOMiies, TANZANW r'Forr Portal Hann lét það ekki aftra sér frá því að laumast aftur inn í Uganda og reyna að skipuleggja andspyrnu. Að loknu háskólanámi í stjórn- vísindum og hagfræði kenndi Muse- veni í tækniskóla og hlaut síðan þjálfun hjá skæruliðum, sem börð- ust gegn Portúgölum í MÓsambík. Þjálfunin kom honum að góðum notum síðar, þegar hann tók upp skæruhernað. Hann las mikið í út- legðinni, m.a. rit Maos, Ches Gue- vara og hagfræðingsins Galbraith. Hann er allhrokafullur eins og aðrir Bahima-menn og ^jtærir sig af þekkingu sinni. Hann sneri aftur til Uganda þegar Júlíus Nyerere Tanzaníufor- seti skipaði her sínum að ráðast inn í Uganda og bola Amin frá völdum. Þá hafði Museveni komið á laggirn- ar eigin skæruliðasveit, Fronasa, („Þjóðbjörgunarfylkinguna"). Hún gegndi mikilvægu hlutverki og Milton Obote: Steyptaf stóli. Museveni var landvarnaráðherra í samsteypustjórnum, sem voru við völd 1979-1980, þegar öngþveiti ríkti eftir innrás Tanzaniumanna. STÓÐEINN En Museveni stóð alltaf einn og baktjaldamökkurum, sem studdu Obote, tókst að svipta hann völdum. Þegar efnt var til kosninga tók hann þátt f stofnun nýs stjórn- málaflokks. Flokkurinn fékk slæma útreið i kosningunum og kom aðeins einum manni að og Museveni náði ekki kjöri. Svikum var beitt í kosningunum, en Obote komst til valda í annað sinn. Nokkrum vikum sfðar, 6. febrúar 1981, héldu Museveni og 26 félagar hans út í óbyggðir. I fyrstu töldu fáir að skæruliðarnir væru sigurstranglegir. Því fleiri árásir sem þeir gerðu á her stjórnar- innar, því harðari og miskunnar- lausari gagnráðstafanir voru gerð- ar. Agaleysi ríkti í hernum og leyni- lögreglunni, sem snerust gegn meirihluta þjóðarinnar. Svo mis- kunnarlausar voru árasir stjórnar- hersins á þorp í Luwaro-héraði norður af höfuðborginni Kampala — svokölluðum Luwaro-þríhyrningi — að hann var sakaður um þjóðarmorð á Baganda-mönnum, sem þar búa. Stjórnarhermenn beittu óspart stór- skotaliðsvopnum, sem þeir fengu frá Norður-Kóreumönnum, gegn svæðum, þar sem talið var að „stigamennirnir", eins og skærulið- arnir voru almennt kallaðir, væru í felum. Stundum dró Museveni sig í hlé og engu var lfkara en að hann hefði gefizt upp. Þá fór hann til Lundúna Tito Okello hershöfðingi: íútlegðíSúdan. ' og dvaldist þar f nokkra mánuði. Judith kona hans, sem er úgandfsk prinsessa, og fjögur börn þeirra hjóna fengu hæli í Svíþjóð. Obote beitti öllum tiltækum ráð- um til að koma í veg fyrir að umheimurinn frétti um baráttu Þjóðarandspyrnuuhersins og hryðjuverk stjórnarhermanna. Þetta var „ósýnilegt stríð", en hinir dyggu stuðningsmenn Musevenis, sem nú skipa æðstu stöður í and- spyrnuhernum, gáfust aldrei upp. Margir læknar, endurskoðendur, opinberir starfsmenn og háskóla- menn gengu í lið með Museveni og auk þeirra lágtsettir foringjar, sem struku úr fastahernum. Þessir menn lögðu kapp á að tryggja honum stuðning íbúa þorpanna og náðu góðum árangri. Byltingarmennirnir gerðu mál- stað Buganda-þjóðarinnar, sem sætti ofsóknum í hinum illræmda Luwero-þríhyrningi, að sínum. Ta- lið er að allt að ein milljón manna hafi beðið bana á þessu svæði á undanförnum 15 árum. Pólitískir „kommissarar" sáu um pólitíska innrætingu óbreyttra liðs- manna í óbyggðunum og Museveni segir að brýnt hafi verið fyrir liðs- mönnunum að þeir ættu að vera þjónar þjóðarinnar og aldrei kúgar- ar hennar. Agi var strangur og hann segir: „Við tókum fimm her- manna okkar af lífi fyrir að myrða borgara." Museveni telur mikilvægast að trúnaðartraust hafi myndazt milli Iiðsmanna Þjóðarandspyrnuhersins og þorpsbúanna og segir að það sé orðið „hluti af þjóðararfinum". En „alþýðuher" hans gæti orðið honum
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.