Morgunblaðið - 26.03.1987, Blaðsíða 13

Morgunblaðið - 26.03.1987, Blaðsíða 13
MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 26. MARZ 13 SJAVARLANDSLAG Myndlist Bragi Ásgeirsson Hin margumrædda sýning „Sjáv- arlandslag" í Norræna húsinu mun rúmlega hálfnuð, þegar þessar línur ná augum lesenda blaðsins, en henni lýkur 29. mars. — Það eru mýmörg dæmi þess, að eitthvað komi uppá varðandi flutninga myndlistarverka á milli landa, og var því hin mikla við- kvæmni eins sýnendanna þriggja í senn vandræðaleg og óþörf. Full- yrðing hans um Island sem griða- land tómstundamálara (amatöra) kemur og úr hörðustu átt, því að hingað til hefur maður álitið Hol- land vera Paradís slíkra og útópíu nýgræðinga í listinni. Þeir gera vel að myndlist í Hollandi, og eftir því sem hugmyndafræðilegu myndlist- armennirnir fullyrtu fyrir margt löngu, eru þar staðsettar heilu verk- smiðjurnar, sem framleiða á færi- böndum lélega list til innanlands- þarfa og útfiutnings, — sögðust einnig hafa unnið í þeim til að afla sér viðurværis. Svo stórtækir hafa menn aldrei verið hér á landi, þar sem einstakl- ingsframtakið hefúr hingað til ráðið ferðinni, svo að samanburður er hér í hæsta máta óraunhæfur og fjar- stæðukenndur. Og ekki meira um það hér. Sýningar eins og sú, sem nú gist- ir kjallarasali Norræna hússins, eru mjög kærkomnar liingað til íslands, „útskersins frumstæða" t augum ýmissa þeirra, er forframast hafa í útlandinu. Þó er það mikil spurn- ing, sem vaknar strax og gengið er inn í salina, hvort hún eigi heima á þessum stað. Fyrir utan myndir Sigiirðar Guðmundssonar, sem taka sig ágætlega út, njóta hin fyr- irferðarmeiri verk sín engan veginn nógu vel. Gjalda myndir Björns Sigurds Tufta (f. 1956) þess eink- anlega, því að þær eru hrjúft málaðar, risastórar og þurfa meira rými, meiri lofthæð og annars kon- ar lýsingu en kjallarasalirnir hafa yfir að ráða. Fyrir vikið fara þær fyrir ofan garð og neðan hjá skoðendum, en eru hins vegar ágæt leiktjöld fyrir Tvíæringur FÍM Myndlist Bragi Ásgeirsson Upp á ýmsu taka menn í Félagi fslenzkra myndlistarmanna varð- andi sýningarhald og nú síðast að söðla algjörlega yfir í að halda fé- lagssýningarnar á tveggja ára fresti og nefna „Tvíæring". Það hefði verið með öllu óþarft að fiska upp þetta nafn og gefa því nýjar og takmarkaðar forsendur. Nýyrðið er tekið að láni frá alþjóðlega orðinu Biennal, sem er viðhaft við sam- setningu risastórra alþjóðlegra sýninga svo sem Biennalinn í Fen- eyjum, Sao Paulo og víðar. Það hentar hálf klaufalega nú- verandi framkvæmd, sem er smá að vöxtum, staðbundin, lítið krass- andi, með takmarkaðri þátttöku og sýningarskrá, sem farsælast er að fara sem fæstum orðum um. Skráin minnir á framkvæmd bláfátækra sýningarhópa í útlandinu í senn að fé og hugmyndum. Ekki er einu sinni haft fyrir því að gera greinargerð fyrir umskipt- unum né störfum sýningarnefndar, sem þó er mjög nauðsynlegur þátt- ur og allsstaðar tíðkast um sams- konar sýningar. Sú kreppa, sem haustsýningarn- ar komust í, var að flestu leyti heimatilbúin, og þessi fyrrum stærsti sýningaviðburður haustsins varð smám saman að hálf vand- ræðalegri og stefnulausri fram- kvæmd, þótt sá hátturinn væri viðhafður að bjóða nokkrum lista- mönnum þátttöku ár hvert ér báru upp sýningarnar, en hér hefði einn eða tveir verið nóg. Merkilegt að ekki skuli vera mögulegt að halda uppi árlegri sam- sýningu, jafn fjölmennt og félagið er orðið. Haustsýningarnar eru einmitt mesti listviðburður ársins í ná- grannalöndum okkar og er kjörinn samanburðarvettvangur, auk þess sem það er einmitt á slíkum sýning- um, sem einstaklingar slá iðulega í gegn. Oft misskildir einstaklingar, vegna þess að fólk kemur ekki auga á sérkenni þeirra og styrk fyrr en á slíkum sýningum við beinan sam- anburð á verkum annarra, en þar skera þeir sig þá úr, og fólk sér þá í nýju ljósi. Haustsýningarnar eru ekki held- ur sá viðburður, að fjölmiðlum þyki astæða til að slá þeim sérstaklega upp á síðum sínum, svo sem áður var hefð. Og enginn skilur hvers vegna aðgangur er ókeypis á sýn- inguna, jafn fjárvana og félagið er, umbúðirnar fátæklegar, auk þess að hér er gefið afleitt fordæmi á Kjarvalsstöðum. Styrkur sýningarinnar er sá, að hún er betur sett upp en oft áður og ber meiri keim af haustsýningum í gamla forminu, því að fleiri mæta nú til leiks. Veikleiki hennar er, að þátttaka er ekki nægilega almenn milli allra aldursflokka og eru til þess margar ástæður, sem hér verða ekki tilgreindar, enda of langt mál um að fja.Ua að nokkru gagni. Þá virkar sýningin slétt og felld og fáir skera sig úr með metnaðar- fullum og kjarkmiklum vinnubrögð- um. Það er helst Sigurður Orlygsson, sem á sterkar og vel málaðar myndir og þá helst „Eilífð- arvél Orfyreosar", sem er með best máluðu myndum, sem ég hef séð frá hans hendi fyrir jafnvægi í upp- byggingu forma, litræna þróun og sjónrænan kraft. Eyjólfur Einarsson er og með kraftmeiri myndir en lengi hafa sést frá hans hendi. Athygli vekja og miniatúrleikir Ásu Ólaf sdóttur fyrir sérkennileg, fínleg og upplífg- andi vinnubrögð. Þá eru sérstæðar myndir Kristínar Jónsdóttur verðar allrar athygli og verður ekki annað sagt, en að þessi listakona hafi blómstrað á hinum seinni árum. Fram kemur einhver forneskju- legur seiður í myndum hennar, er leiðir hugann að fornritunum og jafnframt rými og tíma, auk þess að hafa yfir sér einstaklega hlýlegt yfirbragð fyrir sérstæða notkun ull- arinnar. Myndir Gunnars Karlssonar eru hinar furðulegustu í útfærslu og vekja einmitt athygli fyrir það. Einkum á það við myndina „Smala- stúlkan" (74). Þá er greinilegt að Sigurður Þórir er í sókn, hvað litræna upp- byggingu verka hans áhrærir og Margrét Jónsdóttir er að þróa með sér vel málaðan furðuheim, sem virðist henta henni vel, þótt sjálft myndefnið komi kunnuglega fyrir sjónir. Að öðru leyti staðfesta flestir fyrri styrk sinn og veikleika eða mála undir getu. Þá er skúlptúrinn frekar rislítill að þessu sinni og nýtur sín ei held- ur í ganginum ... skúlptúrverk Sigurðar Guðmunds- sonar. Tel ég, að það hljóti miklu meira að búa í málverkum Tufta en fram kemur, og t.d. áttaði ég mig alls ekki á því, að þetta væru tilbrigði við landslag, fyrr en ég las formála Per Hovednakk, forstöðu- manns Henie-Onstad-listasetursins. Tók myndirnar sem hrein mál- verk og ekki frekar náttúru- stemmningar en t.d. hugleiðingar um áhrifamögn myrkursins og dul- ræna lífsreynslu. En væntanlega skýrist þetta við fleiri yfirferðir og nánari kynni, en þangað til treysti ég mér ekki til að taka afstöðu til myndlistar listamannsins. Kynningarskrif Per Hovednakk um landa sína eru mjög gagnleg og þá einkum fyrir þá, sem eitthvað eru inni í norskri myndlist, svo sem er um þann er hér ritar og þegið er með þökkum, en eru full fræði- leg, að ekki sé meira sagt fyrir hinn almenna sýningargest. Hætta er á, að hannfari í varnarstöðu við lestur jafn fræðilegra skilgreininga og kynni við nöfn sem hann þekkir ekki haus né sporð á og hvað þá list viðkomandi. Betur gengur að nálgast myndir Olav Strömme (1909-1978) en Tufta þótt stórar og dökkar séu, fyrir þá sök, að þær eru mildari og fínlegri og njóta sín því miklu betur í kjallarasölunum. Myndir Strömme, í mjög dökkum tónum og oftast með svart sem grunntón, eru blæbrigða- og stemmningarík- ar, tærar og fiosmjúkar í útfærslu svo sem málverkið „Fúga" (7) og „Komposition" (9). Eru þessar myndir, sem Strömme gerði á síðustu árum ævi sinnar, trúlega mjög einkennandi fyrir list hans, eins og hún var einföldust og tær- ust, en minna skil ég, hvað eldri myndir hans hafa að gera þarna, því á milli þeirra og hinna síðustu er of langt bil, sem raskar sam- henginu. Það er svo Amsterdam-búinn íslenzki, Sigurður Guðmundsson, sem kemst best frá þessari sýn- ingu, enda virka hinir tveir sem hugmyndafræðileg sviðsmynd í kringum skúlptúra hans. Þessir skúlptúrar eru algerar andstæður við myndir Sigurðar, sem sýndar voru í Galleríi Svart á hvítu nú nýlega, vegna þess að hér er hið fágaða handverk með í leikn- um ásamt tilfinningu fyrir efniviðn- um. Efnið í skúlptúrana er sótt i nám- ur í Svíþjóð og er einstaklega fallegt ásamt því að henta vel form- og hugmyndafræðihugsun Sigurðar. Hér kemur það einmitt fram, sem hugmyndafræðilegu listamennirnir vildu ekki viðurkenna hér áður, sem er þýðing og gildi tækninnar, hand- verksins og efnisins. En það var nú aðallega fyrir það, hve hug- myndafræðilega listin var upplagð- ur grundvöllur fyrir klaufa og klastrara, sem nú eru flestir öllum gleymdir, þótt „heimsfrægir" væru á sSnum tima. Svo mjög sem hugmyndir Sigurð- ar Guðmundssonar hafa verið tiundaðar í fjölmiðlum undanfarið, tel ég öldungis óþarft að bæta þar nokkru við að sinni. Menn athugi þó vel muninn á vinnubrögðunum, sem Sigurður við- hafði í hinni „frægu" heysátu, er hann gerði forðum og síðustu skúlptúrum hans. Eitt skal og leiðrétt og það er, að ekki er alveg rétt hjá rithöfund- inum Guðbergi Bergssyni, að íslendingum hafi aldrei dottið i hug að tengja heyskap við list. Hér er einmitt fyrir hendi mikið hugmyndafræðilegt rannsóknar- efni, því að metnaður margra bænda um fegurð og hirðingu túna sinna var viðbrugðið og sumir voru landsfrægir fyrir fagurlega bundn- ar heysátur, kyrfilega njörvaðar niður og aðdáanlega vel staðsettar og skipulagðar um engi og völl. Heysáta Sigurðar var eiginlega útlend hugmynd, sprottin af þörf stórborgarbúans til að vísa til nátt- úrunnar í menguðu umhverfi tækniþjóðfélagsins. Það getur verið ærin ástæða til að líta sér nær um hugmyndafræði- leg föng, sem eru miklu víðar en í Suður-Amerfku, Amsterdam og Kína. Dreifist eiginlega réttlátlega um veröld alla en í ólíkri mynd. Dregið saman í hnotskurn er sýningin í Norræna húsinu ein sú samstæðasta, sem þar hefur verið haldin, en um leið með þeim ein- hæfari og tormeltari. DIMITRIS SGOUROS Tónlist Jón Ásgeirsson Dimitris Sgouros verður átján ára 30. ágúst næstkomandi og á þegar að baki glæsilegan feril sem alþjóðlegur tónlistarmaður. Þrátt fyrir að merkja megi á leik hans, einkum þegar fengist er við til- finningaþrungnari verkin, að þessi ungi snillingur er stutt kom- inn í þeirri lífsreynslu, er fær merkingu í túlkun hvers lista- manns, hefur hann margt annað til að bera, t.d. tækni og „múska- litet", er verða mun honum drjúg lind til að ausa af og fá mun stór- brotnari svipmót, er honum eykst þroski og tilfinning. Dimitris Sgouros er „virtúós" og það er aðeins tíminn sem mun gefa honum dýpri skilning á því sem hann er að fást við og þóhon- um hafi verið sú þrautaganga fljótgengin, að ná þeirri tækni sem hann nú ræður yfir, þarf hann að lúta lögmálum mannlegs þroska til að öðlast tilfinningaleg- an skilning á þeim óræðu duldum, sem listin er ofin úr. Á efnisskránni voru fjögur verk er spanna yfir lífdaga manna í tvær aldir og ári betur. Það er sérkennilegt að heyra ungan dreng hafa á valdi sinu það sem segja má að kristallast hafí í löngu og farsælu lífsstarfi snillinga eins og Bachs, Beethovens, Liszts og Schumanns. Fyrsta verkið á efnis- skránni var ítalski konsertinn eftir Bach. Þar mátti heyra hvern- ig hljómborðs- snillingur fínpúss- ar af einstakri nákvæmni, þó nokkuð mætti merkja að hann beitti athygli sinni að stfl og tón- rænni byggingu verksins en gáði minna að hrynænu jafnvægi og músíkalskri túlkun. Annað verkið var Appassionata-sónatan eftir Beethoven og mátti heyra í því verki að enn á hinn ungi Sgouros eftir að kanna tilfinningadýpt þessa skáldverks en hann hefur þegar náð valdi á glæsilegri og erfiðri tónskipan þess. Kvöld- tónarnir úr „Transcendante"- æfingunum eftir Liszt voru feikna vel leiknir og margt í síðasta verk- inu, sem voru Sinfónísku æfin- garnar eftir Schumann. Eins og fyrr segir, er Sgouros „virtúós" og því vel nestaður til þeirrar leit- ar, sem aldrei tekur enda. Listin er eilíf en mannsævin stutt og því er gott að taka daginn snemma, svo sem Dimitri Sgouros hefur gert.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.