Morgunblaðið - 26.03.1987, Blaðsíða 54

Morgunblaðið - 26.03.1987, Blaðsíða 54
MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 26. MARZ Minning: Rósa Lárusdóttir Fædd 8. fcbrúar 1904 Dáin 17. mars 1987 Fyrstu kynni mín af Rósu Lárus- dóttur, tengdamóður minni, hófust fyrir rúmum 45 árum er ég innan við tvítugt kom til hennar og manns hennar, Þórarins Árnasonar á Stórahrauni á Snæfellsnesi, sem var eitt annálaðasta gestrisni- og menn- ingarheimili þar um slóðir. Ég mætti strax þeirri vinsemd, hjarta- hlýju og einlægu gestrisni er voru alla tíð aðalsmerki þeirra hjóna. Rósa giftist ung Þórarni Árna- syni og hófu þau búskap á Stóra- hrauni þar sem þau bjuggu í 28 ár. Fyrstu 10 árin bjuggu þau þar ásamt foreldrum Þórarins, frú Elísabetu Sigurðardóttur og séra Árna Þórarinssyni. Þau mátu Rósu tengdadóttur sína mikils og bar þar aldrei skugga á. Eftir að tengdafor- eldrar Rósu fluttust til Reykjavíkur voru þau ðll sumur hjá Rósu og Þórarni og nutu umönnunar þeirra. Það var alla tíð mjög gestkvæmt er ættingjar og vinir komu í heim- sókn og dvöldu þá börn systkina Þórarins oft langdvölum á sumrin á Stórahrauni. Það má því nærri geta að vinnudagur tengdamóður minnar var oft langur en alltaf voru sama gæskan og gleðin frá hennar hálfu og aldrei átti hún svo annríkt að ekki gæfi hún sér tfma til að setjast við orgelið og leiddi þá Þór- arinn sönginn, en hann var mjög góður söngmaður, og tóku þá allir undir. Eru mér þetta ógleymanlegar stundir. Rósa Lárusdóttir fæddist 3. febr- úar 1904 á Breiðabólstað á Skógarströnd, dóttir hjónanna séra BYGGINGA vörur e I byggingavörudeild fást einnig hreinlætis og blöndun- artæki að ógleymdum flísunum. Það er gott að vita af vöruúrvalinu í bygging- avörudeildinni hjáokkur. Þa& sparar þér sporin og þú gengur að vörunni visri. 7 Líttu víð næst þegar þú kaupir í matinn. HAGKAUP Skeifunni Lárusar Hatldórssonar sálmaskálds og skrautritara og frú Arnbjargar Einarsdóttur er var annáluð handa- vinnumanneskja. Rósa átti því ekki langt að sækja listfengi sitt, en allt sem hún snerti á varð Hstaverk. Snemma bar á tónlistarhæfilcik- um Rósu og var hún aðeins 11 ára er hún fór að læra á orgel hjá Júlí- önu Jónsdóttur t Stykkishólmi. Síðan var hún einn vetur í píanótím- um hjá Þóru Halldórsdóttur, föður- systur sinni. Þar næst hjá frænku sinni, Þuríði Dalhoff. Hún var því aðeins 13 ára er hún fór að spila í kirkju föður sins á Breiðabólstað og eftir að hún giftist Þórarni spil- aði hún alla tfð við kirkju hjá séra Árna tengdaföður sínum. Einnig kenndi Rósa fjölmörgum á orgel þar í sveit og líka eftir að hún flutt- ist til Reykjavíkur. Séra Lárus, faðir Rósu, var þjón- andi prestur á Breiðabólstað í 14 ár en varð þá að hætta prests- þjónustu vegna heilsubrests. Flutt- ist hann þá til Reykjavíkur með fjölskyldu sína og gerðist ritari hjá Knut Zimsen en vann síðan á Landsbókasafninu hjá Jóni Þorkels- syni (forna) við lagfæringu gamalla handrita, en listfengi hans í þeim efnum var orðlagt. Rósa var skarpgreind kona, ljóð- elsk og las mikið og hefði farið menntaveginn ef aðstæður hefðu leyft, en faðir hennar, séra Lárus, dó úr spænsku veikinni 1918 og stóð móðir hennar þá ein uppi með 6 börn en þau voru Bárður, er fórst með togaranum Ólafi; Rósa, gift Þórarni Arnasyni; Sigurbjörg, gift Braga Steingrímssyni dýralækni (dáinn); Halldór, kvæntur Hrefnu Magnúsdóttur (bæði dáin); og Svanur, tvíkvæntur (báðar látnar). Þrátt fyrir að Rósa hefði ekki tæki- færi til frekara náms blundaði menntaþráin ávallt með henni og eftir að börnin voru komin upp fór hún á námskeið meðal annars í ensku er hún tileinkaði sér að miklu gagni. Það sem fyrst og fremst ein- kenndi þó Rósu tengdamóður mína í daglegu fari hennar var fyrir- hafnarlaus háttprýði, hógværð, algjört látleysi og virðing fyrir þeim sem hún umgekkst. Umhyggja Rósu fyrir sínum nánustu var ein- stðk og er hennar nú sárt saknað. Andlát Rósu bar snöggt að og var mikið áfall tengdaföður mfnum. Hann hafði átt við vanheilsu að stríða síðastliðið ár og áttu um- hyggja hennar og fórnfýsi gagnvart honum engin takmörk frekar en endranær. Rósa og Þórarinn voru óaðskiljanleg og máttu varla hvort af öðru sjá. Rósa hafði til að bera þann kvenlega yndisþokka sem hreif alla er henni kynntust. Rósa og Þórarinn hefðu átt 65 ára af- mæli nú á hvítasunnunni og veit ég að Þórarni, tengdaföður mínum, er huggun harmi gegn að „Anda sem unnast fær aldrei eilífð að skil- ið". (J.H.) Börn Rósu og Þórarins eru: Krýsuvíkursamtökin ÁT4K ^ Þverholti 20 minna á átak til hjálpar gegn vímu- efnum. TILHJALPAR - Wgjm vimumtrtum - Hægt er að greiða framlög inn á gíróreikning 621005 eða hringja í síma 621005 og láta bóka framlög sem síðan er hægt að greiða með heimsendum gíróseðli sem greið- ist í næsta banka, sparisjóði eða pósthúsi. Einnig má greiða framlög gegnum innheimtukerfi VISA. Hljómplatan/hljómsnældan „MIRRORED IMAGE" er til sölu á skrifstofu Krýsuvíkursamtakanna í Þverholti 20 og kostar kr. 1000.- ^ Kristín, gift undirrituðum; Lára, gift Halldóri Bech fyrrv. flugstjóra; Anna María Elísabet, dó ung; Anna María Elísabet, gift Stefáni Gísla- syni flugstjóra; Elín, dó ung, Elín, gift Hans Gústafssyni garðyrkju- stjóra; Inga Erna, dó ung; Inga Erna, gift Ölafi Eyjólfssyni skrif- stofustjóra; Gyða, gift Hafliða Guðjónssyni auglýsingastjóra. Rósa tengdamóðir mín var trú- kona mikil og ræktaði alla tíð sitt trúarlíf. Hollráðari og heilsteyptari konu en tengdamóður minni hef ég ekki kynnst. Mfn önnur móðir er látin og er ég þess fullviss að fyrir- bænir hennar eiga eftir að fylgja okkur öllum um ókomna framtíð. Minningin um Rósu tengdamóður mína, kjark hennar og þolgæði mun gera okkur sem eftir lifum færari um að takast á við vandamál lffsins. Einar Nikulásson Látin er í Reykjavík frú Rósa Lárusdóttir, eiginkona Þórarins Árnasonar, fyrrum bónda á Stóra- Hrauni í Hnappadalssýslu. Stóra-Hraun bar sannarlega nafn með rentu, því stórt var þar allt, og heimilisandinn einstakur. Já, stemmningin á Stóra-Hrauni var engu lfk, það mætti skrifa um hana heila bók. Þau voru miklir gleðigjafar, Rðsa og Þórarinn, móð- urbróðir minn, og það voru fáir heppnari en ég að fá að vera á þessu glaða og elskulega heimili á hverju sumri til 15 ára aldurs. Rósa og Þórarinn eignuðust níu dætur, en sex þeirra náðu fullorð- insaldri, fallegir og skemmtilegir leikfélagar. Þær eru allar giftar og frá þeim kominn fjöldi afkomenda. Frá þessum árum man ég best sönginn í stofunni, með Rósu við orgelið. Hún var einnig kirkjuorgel- leikari í sókninni í fjöldamörg ár. Og í eldhúsinu þar sem allt heimilis- fólkið safnaðist saman og Rósa, ásamt Elísabetu móðurömmu minni, við eldavélina. Þá var nú kynslóðabilið ekki fundið upp. Rósa var mikið uppáhald allra, sem henni kynntust, falleg kona og elskuleg. Þórarinn kunni líka vel að meta alla hennar miklu kosti, og lifðu þau í hamingjusömu hjóna- bandi í 65 ár. Guð blessi minningu Rósu og styrki Þórarin á skilnaðarstund. „Þú, fagra ljós, f Ijósinu býrð, nú launar þér guð í sinni dýrð, nú gleðst um eilífð þinn andi." (M. Joch.) Árni Kristjánsson í dag kveðjum við hinstu kveðju frú Rósu Lárusdóttur er lést í Reykjavík 17. þ.m. Rósa fæddist 3. febrúar 1904 á Breiðabólsstað á Skógarströnd, næstelst sex barna hjónanna Arn- bjargar Einarsdóttur og séra Lárusar Halldórssonar sálmaskálds og skrautritara. Frá fyrstu æviárunum eigum við minningar um þessa hæglátu og vönduðu konu sem ávallt var kölluð „Rósa mágkona" á heimili okkar. Fyrir litlar telpur lá ekkert á útskýr- ingu á þessu viðbótarnafni en með aldrinum skildum við þó tilurð þess enda „Dói frændi" bróðir Ingunnar ömmu okkar giftur henni. Það var ævinlega gestkvæmt á Smáragötu 3 þar sem amma okkar og afi, Ingunn Árnadóttir og Krist- ján Einarsson, héldu heimili. Stór systkinahópur ömmu ásamt mökum sínum og börnum sótti þau heim og því ekki furða að systurnar á efri hæðinni gerðu sér ferð niður til að hlusta á frásagnir frá Stóra- hrauni, enda aldrei nein lognmolla í kringum þær. Þannig vakir í end- urminningunni gleði, hlátur og fróðleikur; minningar sem gott hef- ur verið að eiga á lífsleiðinni. Þarna opnaðist heimur fyrri tíma, fyrst þegar þau systkinin ólust upp á Stórahrauni og síðan þegar Þórar- inn tók við búinu með sína ómiss- andi Rósu sér við hlið. Systkinabörn Þórarins biðu eftir að vetrinum lyki svo þau kæmust í sveitina til Rósu og Dóa og er rétt hægt að ímynda sér hversu mikið húsmóðirin hefur haft að gera með allan þann fjölda sem naut gestrisni þeirra. Hápunkt- ur frásagnanna þótti okkur þó er lýst var sumarkvöldunum á Stóra- hrauni þegar börnin settust umhverfis Rósu, sem lék á orgelið, og allir sungu af hjartans lyst fyrir svefninn. Eitthvað hafa tímarnir nú breyst... Fyrir þá sem lítið sem ekkert þekkja til fjölskyldu Elísabetar og séra Árna kemur oft á óvart hversu mikil tengsl eru milli afkomend- anna. Sumir verða jafnvel hálf hissa hversu náin þessi tengsl eru þar sem fjöldinn er svo mikill, en raunin er sú að frændsemin virðist þessu fólki í blóð borin. Þannig þótti tilhlýði- legt að innræta börnum strax hverjar væru frænkur þeirra og frændur, og hver væri giftur hverj- um og bar að sýna þeim öllum sama hlýhuginn og virðinguna, enda fjöl- skylduböndin sterk. í barnahópi Elísabetar og séra Arna voru ellefu börn. Makar þeirra urðu strax hluti af fjölskyldunni og því kynntumst við þeim öllum vel. Rósu kynntumst við þó kannski einna best, enda nutum við góðvild- ar hennar allt frá fyrstu kynnum. Heimili hennar og Dóa stóð öllum opið og þá kannski ekki hvað sfst okkur systrunum. Ekki lét Rósa sig heldur muna um að koma við á Smáragötu þegar vorprófin nálg- uðust og handavinnuverkefnunum ólokið. Beið hennar þar hálfunnin handavinna sem ógerningur virtist að ljúka, en einkunnir urðu þó „glimrandi" og grunaði sjálfsagt engan handavinnukennarann hvaða álfadís hafði þar komið við sögu og bjargað málunum. Hannyrðir Rósu voru enda með eindæmum fallegar og hafa sjaldan sést svo fáguð vinnubrögð sem hennar hjá konu á nfræðisaldri. Samleið Rósu og eiginmanns hennar, Þórarins Árnasonar, var orðin löng, 66 ár. Þau eignuðust níu dætur en urðu fyrir þeim mikla harmi að missa þrjár þeirra á barns- aldri með stuttu millibili. Það er alltaf sárt að missa sína nánustu ástvini og nú sér Dói frændi ekki aðeins á bak eiginkonu heldur einn- ig sfnum besta vini sem hann deildi stærstum hluta ævinnar með. Spor- in sem hann stígur nú eru þung. Við biðjum góðan Guð að veita honum styrk á þessari stundu sem og dætrum þeirra, tengdasonum og barnabörnum. Rósu Lárusdóttur biðjum við Guðs blessunar, óskum henni góðr- ar heimkomu og kveðjum hana með þakklæti og virðingu. Elísabet, Ingunn og Anna Kristyine Magnús- dætur. Þriðjudaginn 17. mars lést í Landspítalanum í Reykjavík amma mín, Rósa Lárusdóttir. Hún var ein af sex börnum séra Lárusar Hall- dórssonar og Arnbjargar Einars- dóttur, sem bjuggu á Breiðabólstað á Skógarströnd. Amma var mjög hljómelsk og hafði yndi af að spila á orgel. Þrett- án ára gömul var hún byrjuð að spila við messur hjá föður sínum í Breiðabólstaðarkirkju. . í mars 1922 gekk hún að eiga eftirlifandi eiginmann sinn, Þórarin Árnason, prófastson frá Stóra- Hrauni. Hann var sonur hjónanna séra Árna Þórarinssonar og Önnu Maríu Elfsabetar Sigurðardóttur. Á Stóra-Hrauni bjuggu afi og amma í 23 ár en þá fluttu þau á Drangs- nes og svo tveimur árum síðar til Reykjavíkur. Þau eignuðust níu dætur en þrjár þeirra dóu barnung- ar. Eftirlifandi eru: Kristín Guðríð- ur, gift Einari Nikulássyni, Lára. Arnbjörg, gift Halldóri Beck, Anna. María Elísabet, gift Stefáni Gísla- syni, Elfn, gift Hans Gústafssyni, Inga Erna, gift Ólafi Eyjólfssyni og Gyða, gift Hafliða Guðjónssyni. Það er erfitt að hugsa til þess að einhver sé fallinn frá sem maður hefur þekkt alla ævi. Frá því að ég man fyrst eftir mér þá bjuggu afi og amma á Óðinsgötunni en síðar á Dalbraut 25. Að líta inn hjá þeim var einn af föstu punktunum í til- verunni. Þau voru mjög ræðin og hvarf hugurinn oft að liðinni tíð. Gaman var að spjalla við þau því amma var sérlega minnug á manna- nöfn og ættfróð mjög. AUtaf var boðið upp á kók svo ekki sé minnst á pönnukökurnar hennar ömmu. Amma var mikil handavinnu- manneskja og eru ófá heimilin í fjölskyldunni sem bera því vitni. Það leið aldrei sá dagur að hún gæti setið auðum höndum. Skapgóð og jafnlynd var hún með afbrigðum og kvartaði aldrei. Með þessum fátæklegu orðum kveð ég ömmu og bið þess að góð- ur guð veiti afa mínum, sem nú er orðinn háaldraður, styrk og huggun í hans miklu sorg. „Nú legg ég augun aftur, ó, Guð, þinn náðarkraftur mfn veri vðrn í nótt. Æ, virzt mig að þér taka, mér yfir láttu vaka þinn engil, svo ég sofí rótt" (S.E.) Erna Stefánsdóttir Okkur langar með nokkrum orð- um að minnast ömmu okkar, Rósu Lárusdóttur. Þegar við hugsum til baka er lítið annað en ánægjulegra stunda að minnast. Fyrstu minning- arnar eru frá þeim tíma þegar afi og amma bjuggu á Laugaveginum. Þar var mjög gott að koma til að leika sér og fá bakkelsi. Hveitikök- urnar hjá ömmu voru einstaklega gððar. Amma var mjög barngóð og gott að vera í návist hennar. Ekki fækk- aði ferðunum til þeirra er þau fluttu á Óðinsgötuna. Amma var með afbrigðum vinnu- söm og dugleg kona og aldrei féll henni verk úr hendi og prjónunum sleppti hún sjaldan. Um hver jól fengu allir eitthvað handunnið frá ömmu. Afi og amma bjuggu fyrr á árum á Stórahrauni. Var þá gert margt til að nýta matinn og eitt af því var að leggja slátur í súr og héldu þau því áfram í gegnum árin. Oft komum við svangir og þá var súra slátrið það besta sem við gátum hugsað okkur og ætíð var til nóg af því. Amma var flestum sem þekktu hana stoð og stytta f lífinu og þeg- ar maður kom þungur í skapi til hennar átti hún það til að setjast við orgelið og spila fallegt lag, og létti manni fljótt við það. Amma var mjög músíkölsk kona og spilaði í kirkjum og kenndi á hljóðfæri á yngri árum. Þegar fjárhagurinn stóð illa hjá okkur var amma alltaf reiðubúin, af litlum efnum, að hjálpa. Amma var gáfuð kona og með afbrigðum minnug. Hún kunni kynstrin öll af vísum og var oft gaman að heyra afa og ömmu kveð- ast á. Amma var mjög hæglát og nægjusöm kona, en ef hún vildi svo við hafa hafði hún sitt fram. Hún var launkímin og hitti kfmnin ætíð í mark. Sérstaklega var gaman þegar afi og amma voru að glettast. Síðustu árin bjuggu amma og afi á Dalbraut. Amma stundaði mikið handavinnu, eða svonefnt föndur, síðustu árin og liggja mörg listaverk eftir hana og flestir fjöl- skyldumeðlimir eiga dýrgripi eftir hana. Amma var mjög trúuð og bæn- heit kona. Við erum þess fullvissir að lífshlaup okkar hefði verið á annan veg ef bæna hennar hefði ekki notið við. Við þökkum ömmu fyrir þá hlýju og umhyggju sem hún sýndi okkur og við vitum að hún er f góðum höndum. Þórarinn Bech, Ragnar Már Einarsson. +
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.